Phát huy vai trò chiến lược trong phòng, chống thiên tai

Nâng cao năng lực ứng phó thiên tai và bảo vệ sinh kế bền vững

Trước thực trạng biến đổi khí hậu diễn biến ngày càng phức tạp và khó lường, Quỹ NN-MT tỉnh Đồng Nai đã khẳng định vai trò là "điểm tựa" tài chính chiến lược, góp phần quan trọng trong việc nâng cao năng lực ứng phó và bảo vệ sinh kế bền vững cho Nhân dân. Việc phát huy hiệu quả nguồn lực từ Quỹ không chỉ giúp giảm thiểu thiệt hại tức thời mà còn tạo dựng nền tảng vững chắc để địa phương vững vàng hơn trước những biến động khắc nghiệt của thiên nhiên trong tương lai.

Sạt lở đất khu vực sông Đồng Nai. Ảnh: PV

Năm 2025, Quỹ đã thu 62,1 tỷ đồng, đạt 108,3% so với kế hoạch. Đã xin được chủ trương đầu tư cho 19 công trình (thuộc 09 đơn vị), với tổng nguồn kinh phí được chấp thuận hơn 45 tỷ đồng. Quỹ cũng hỗ trợ thiệt hại cho các hộ dân bị ảnh hưởng do thiên tai tại 7 xã phường trên địa bàn tỉnh.

Về bản chất, Quỹ NN-MT đóng vai trò hạt nhân trong việc huy động và điều phối các nguồn lực xã hội hóa để phục vụ công tác phòng, chống thiên tai. Trong bối cảnh ngân sách nhà nước đôi khi còn hạn hẹp hoặc gặp khó khăn về quy trình giải ngân khẩn cấp theo các thủ tục hành chính thông thường, sự linh hoạt của Quỹ đã giúp địa phương chủ động trong mọi tình huống. Nguồn lực từ Quỹ không chỉ đến từ ngân sách mà còn là sự chung tay đóng góp của cộng đồng doanh nghiệp, các tổ chức xã hội và từng cá nhân. Điều này tạo nên một cơ chế tài chính đa phương, thể hiện tinh thần đoàn kết và trách nhiệm cộng đồng cao độ. Khi nguồn lực này được khơi thông và quản lý hiệu quả, địa phương có thể nhanh chóng triển khai các phương án ứng phó tại chỗ, chuyển dịch mạnh mẽ tư duy từ việc bị động cứu trợ sau khi thiệt hại xảy ra sang chủ động đầu tư phòng ngừa từ sớm, từ xa, giúp giảm thiểu tối đa các rủi ro không đáng có.

Đối với ngành nông nghiệp - lĩnh vực có vai trò quan trọng trong cơ cấu nền kinh tế nhưng lại dễ tổn thương nhất trước thiên tai, Quỹ đóng vai trò duy trì sự ổn định của hệ thống sản xuất. Tại các vùng trọng điểm nông nghiệp của Đồng Nai như Định Quán, Xuân Lộc hay Tân Phú, mỗi khi bão lũ đi qua đều để lại những tổn thất nặng nề. Lúc này, Quỹ NN-MT như là một điểm tựa kịp thời để hỗ trợ nông dân khôi phục canh tác, từ việc cung cấp kinh phí mua sắm cây giống, con giống chất lượng cao đến hỗ trợ sửa chữa các công trình thủy lợi xung yếu. Tầm quan trọng của Quỹ còn thể hiện rõ nét qua việc tài trợ cho các dự án nạo vét hệ thống kênh mương liên xã, củng cố các tuyến đê bao ngăn mặn tại các khu vực hạ nguồn. Những công trình này không chỉ bảo vệ hàng ngàn héc-ta đất canh tác khỏi sự xâm thực của thiên nhiên mà còn đảm bảo chuỗi cung ứng nông sản của tỉnh không bị đứt gãy, giữ vững an ninh lương thực và ổn định đời sống kinh tế nông thôn.

Để phát huy tối đa tính hiệu quả, việc minh bạch hóa và hiện đại hóa quy trình vận hành Quỹ là yếu tố then chốt mang tính quyết định. Tỉnh Đồng Nai đã và đang tích cực đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý thu chi, xây dựng cơ sở dữ liệu số giúp các thủ tục hành chính trở nên gọn nhẹ, công khai và minh bạch hơn bao giờ hết. Khi quy trình được tối ưu hóa, nguồn vốn từ Quỹ có thể đáp ứng ngay lập tức các yêu cầu khẩn cấp về vật tư, trang thiết bị cứu hộ, thuốc men và thực phẩm.

Kết hợp chặt chẽ giữa bảo vệ môi trường và giảm nhẹ thiên tai

Một hướng đi mang tính đột phá và nhân văn trong việc nâng cao hiệu quả của Quỹ NN-MT chính là sự kết hợp chặt chẽ giữa bảo vệ môi trường và giảm nhẹ thiên tai. Theo đúng tôn chỉ hoạt động, Quỹ luôn đảm bảo phân bổ nguồn thu từ dịch vụ môi trường rừng để chi trả cho các hoạt động bảo vệ và phát triển rừng, trong đó có hoạt động trồng rừng phòng hộ đầu nguồn, phục hồi hệ sinh thái ven lưu vực sông Đồng Nai và sông La Ngà. Những dự án này không chỉ có giá trị lớn về mặt cảnh quan, đa dạng sinh học mà còn là giải pháp kỹ thuật tự nhiên tối ưu giúp giữ đất, điều tiết dòng chảy và giảm bớt cường độ tàn phá của các trận lũ lụt, sạt lở.

Trong tương lai, để Quỹ NN-MT tiếp tục khẳng định được vị thế và tầm ảnh hưởng của mình, tỉnh Đồng Nai cần chú trọng hơn vào việc đầu tư cho các hệ thống cảnh báo sớm và công nghệ quan trắc thông minh. Việc trích một phần kinh phí từ Quỹ để trang bị các trạm đo mưa tự động, hệ thống cảm biến mực nước và cảnh báo lũ quét sớm tại các khu vực xung yếu sẽ cung cấp những dữ liệu quý giá cho công tác dự báo. Đầu tư vào công nghệ chính là cách sử dụng nguồn vốn khôn ngoan nhất, biến Quỹ thành một công cụ phòng thủ chủ động, giúp các cấp chính quyền và người dân có thêm thời gian chuẩn bị trước thiên tai. Đồng thời, cần tăng cường công tác thanh tra, giám sát để đảm bảo vốn từ Quỹ được sử dụng đúng mục đích, đúng đối tượng và mang lại giá trị cao nhất cho cộng đồng.