Phát huy vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước trong các lĩnh vực then chốt

Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị quán triệt nội dung cốt lõi của Nghị quyết 79 - NQ/TW. Ảnh: Phạm Thắng

100% doanh nghiệp quản trị hiện đại trên nền tảng số

Theo Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị, Nghị quyết số 79-NQ/TW đã đề ra các mục tiêu tổng quát và cụ thể đến năm 2030, tầm nhìn 2045.

Trong đó, mục tiêu tổng quát gồm 4 nội dung chính: Nâng cao hiệu quả, phát huy vai trò chủ đạo, tiên phong, định hướng chiến lược của kinh tế nhà nước trong các lĩnh vực then chốt, chiến lược; dẫn dắt, hỗ trợ các khu vực kinh tế cùng phát triển; góp phần thúc đẩy phát triển nhanh, bền vững, bảo đảm quốc phòng, an ninh, thúc đẩy tiến bộ công bằng xã hội, nâng cao đời sống nhân dân; góp phần thực hiện thắng lợi hai mục tiêu 100 năm phát triển của đất nước.

Nghị quyết cũng xác định các mục tiêu cụ thể đến năm 2030 cần đạt đối với 6 thành tố của kinh tế nhà nước: về đất đai, tài nguyên; tài sản, kết cấu hạ tầng, ngân sách, dự trữ quốc gia, quỹ tài chính ngoài ngân sách nhà nước, doanh nghiệp nhà nước, tổ chức tín dụng nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập

Nghị quyết lưu ý một số mục tiêu định lượng như sau:

Về ngân sách và dự trữ quốc gia, tỷ lệ huy động ngân sách đạt khoảng 18%; bội chi ngân sách khoảng 5%; nợ công không quá 60% GDP; chi đầu tư phát triển khoảng 35- 40% chi ngân sách; chi thường xuyên khoảng 50 - 55% tổng chi ngân sách.

Quang cảnh Hội nghị. Ảnh: Hồ Long

Về doanh nghiệp nhà nước: Phấn đấu 50 doanh nghiệp vào nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á; có từ 1 đến 3 doanh nghiệp vào nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới; 100% doanh nghiệp quản trị hiện đại trên nền tảng số.

Về tổ chức tín dụng nhà nước: Ít nhất có ba ngân hàng thuộc nhóm 100 ngân hàng lớn nhất châu Á về tổng tài sản; có bốn ngân hàng tiên phong về công nghệ, quản trị, chủ đạo về quy mô, thị phần và điều tiết thị trường.

Tầm nhìn đến năm 2045 đã được nêu cụ thể trong Nghị quyết.

Đổi mới mạnh mẽ tư duy lãnh đạo, quản lý kinh tế nhà nước

Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương cho biết, Bộ Chính trị yêu cầu tập trung triển khai mạnh mẽ, thực chất các nhiệm vụ sau.

Đối với nhóm nhiệm vụ giải pháp chung, gồm 7 nội dung chủ yếu:

Đổi mới mạnh mẽ tư duy lãnh đạo, quản lý kinh tế nhà nước, chuyển mạnh từ quản lý hành chính sang kiến tạo, phát triển quản trị hiện đại, hành động quyết liệt, hiệu quả.

Các đại biểu dự Hội nghị. Ảnh: Phạm Thắng

Hoàn thiện hệ thống pháp luật theo tinh thần Nghị quyết 66 của Bộ Chính trị.

Tạo lập môi trường đầu tư kinh doanh thuận lợi, công bằng, minh bạch trong tiếp cận, khai thác, sử dụng các nguồn lực quốc gia; đẩy mạnh hợp tác công tư, cải cách hành chính, tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm giải trình; nâng cao tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm, hạch toán kinh tế xã hội, giảm chi phí tuân thủ; chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm.

Chú trọng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và đội ngũ cán bộ lãnh đạo quản lý; thực hiện hiệu quả chính sách thu hút trọng dụng nhân tài.

Xây dựng cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ dám làm và quy trình đánh giá minh bạch.

Xây dựng hệ thống dữ liệu thống nhất về kinh tế nhà nước liên thông an toàn, phát huy vai trò dữ liệu trong giám sát, đánh giá hiệu quả sử dụng nguồn lực của nhà nước làm căn cứ hoạch định chính sách, phân bổ, điều tiết cụ thể. Và công tác kiểm tra, thanh tra, kiểm toán và xử lý.

Các đại biểu tham dự Hội nghị. Ảnh: Phạm Thắng

Hoàn thiện số hóa, làm sạch dữ liệu đất đai ngay trong năm 2026

Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương cũng nêu rõ nhóm nhiệm vụ giải pháp cụ thể:

Đối với đất đai và tài nguyên, để khắc phục những hạn chế hiện nay, Nghị quyết đề ra bảy nhóm nhiệm vụ giải pháp liên quan đến các lĩnh vực như đất đai, tài nguyên nước, khoáng sản, kinh tế biển, vùng trời, kinh tế không gian vũ trụ, kinh tế không gian tầm thấp, không gian ngầm, tài nguyên số và tài nguyên viễn thông.

Trọng tâm là: ngay trong năm 2026, hoàn thiện công tác đo đạc, thống kê, số hóa, làm sạch dữ liệu đất đai trên toàn quốc, kết nối liên thông với hệ thống dữ liệu quốc gia khác; xây dựng ban hành Luật Đất đai sửa đổi và văn bản hướng dẫn để tháo gỡ vướng mắc trong quản lý đất đai, khơi thông nguồn lực.

Hiện đại hóa quản trị để phân phối, điều hòa tài nguyên nước tiết kiệm, hiệu quả, công bằng, hợp lý, bảo đảm an ninh nguồn nước, an ninh lương thực, an ninh năng lượng, tạo cơ chế chia sẻ lợi ích trong quản lý, khai thác sử dụng tài nguyên nước; điều tra thăm dò, thống kê đầy đủ tài nguyên khoáng sản để thống nhất quản lý, sử dụng hiệu quả, có chính sách phù hợp để tiếp cận, làm chủ công nghệ khai thác chế biến sâu khoáng sản; có cơ chế quản lý tập trung, liên ngành, bảo đảm khai thác hiệu quả tài nguyên biển đảo, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội bảo đảm quốc phòng, an ninh; kinh tế biển phải trở thành cấu phần quan trọng của kinh tế nhà nước. Hoàn thiện cơ chế quản lý, khai thác bảo vệ vùng trời. Ban hành cơ chế vượt trội và tạo khuôn khổ thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) thúc đẩy phát triển kinh tế không gian vũ trụ, kinh tế tầm thấp, công nghiệp hàng không, vũ trụ. Khuyến khích huy động nguồn lực xã hội, hợp tác công tư trong đầu tư, khai thác công trình ngầm.

Các đại biểu tham dự Hội nghị. Ảnh: Phạm Thắng

Hoàn thiện pháp luật về tài nguyên số, tài nguyên viễn thông để phát triển thị trường dữ liệu, sàn giao dịch dữ liệu và kinh tế dữ liệu. Đưa tài nguyên số và dữ liệu quốc gia thực sự trở thành nguồn lực chiến lược.

Đối với tài sản kết cấu hạ tầng, Nghị quyết yêu cầu thực hiện 2 nhóm nhiệm vụ chính: Xây dựng chiến lược, quy hoạch hệ thống kết cấu hạ tầng với tầm nhìn dài hạn, đón đầu xu thế phát triển các ngành kinh tế, thúc đẩy phát triển nhanh, bền vững, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số; bảo đảm tính đồng bộ, liên kết, đa ngành, đa mục tiêu nhằm khai thác hiệu quả tối đa các loại hình kết cấu hạ tầng. Bổ sung khung pháp lý để huy động nguồn lực ngoài ngân sách để phát triển tài sản kết cấu hạ tầng, bảo đảm tính hiệu quả, công khai, minh bạch, chống thất thoát, lãng phí.

Đối với ngân sách nhà nước, dự trữ quốc gia và quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách, vốn nhà nước tại doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ từ 50% vốn điều lệ trở xuống:

Cụ thể, đối với ngân sách nhà nước, Nghị quyết yêu cầu trọng tâm điều hành là gắn với cơ cấu lại nền kinh tế và mô hình tăng trưởng mới; nâng cao hiệu quả huy động, phân bổ và sử dụng nguồn lực. Tăng cường phân cấp nguồn thu, phân cấp nhiệm vụ chi, gắn với trách nhiệm theo từng cấp, bảo đảm nguyên tắc cấp nào thực hiện hiệu quả, kịp thời nhất thì giao cho cấp ngân sách đó thực hiện; ưu tiên đầu tư công cho các nhiệm vụ chiến lược, đa dạng hóa các kênh huy động vốn, bảo đảm vay và trả nợ an toàn, hiệu quả…

Đối với dự trữ quốc gia, Nghị quyết xác định dự trữ quốc gia thực sự trở thành nguồn lực dự trữ chiến lược, gắn với quốc phòng, an ninh, an sinh xã hội và điều tiết thị trường. Đầu tư hệ thống hạ tầng dự trữ hiện đại; khuyến khích doanh nghiệp tham gia một số hoạt động dự trữ quốc gia theo nguyên tắc thị trường.

Đối với các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách, Nghị quyết nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục sắp xếp, tinh gọn hệ thống quỹ, giảm đầu mối, tăng quy mô; không thành lập quỹ mới khi không cần thiết; sáp nhập, giải thể quỹ hoạt động kém hiệu quả. Tăng cường công khai, số hóa, hoàn thiện thể chế và nâng cao hiệu lực quản lý, đẩy mạnh cơ chế ủy thác cho tổ chức tài chính chuyên nghiệp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.

Các đại biểu tham dự Hội nghị. Ảnh: Hồ Long

Đối với vốn nhà nước tại doanh nghiệp không nắm giữ chi phối, chuyển giao vốn nhà nước cho doanh nghiệp có chức năng đầu tư, kinh doanh vốn nhà nước hoặc doanh nghiệp nhà nước cùng ngành nghề để quản lý, đầu tư phát triển.

Nhà nước làm những gì tư nhân không làm hoặc không có khả năng làm

Đáng lưu ý, đối với doanh nghiệp nhà nước, Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương nêu rõ, Nghị quyết đã đề ra 17 nhóm nhiệm vụ, giải pháp cụ thể thuộc 4 nội dung chính:

Bảo đảm doanh nghiệp nhà nước thực sự là một lực lượng vật chất quan trọng của kinh tế nhà nước. Thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh; Cải thiện quản trị doanh nghiệp; Cơ cấu lại khu vực doanh nghiệp nhà nước.

Nghị quyết đã xác định những định hướng mới cần quan tâm quán triệt và thực hiện sau đây:

Nghị quyết đã định hướng rõ danh mục các ngành, lĩnh vực then chốt, chiến lược cần tập trung đầu tư để thực hiện vai trò dẫn dắt, nhất là: Quốc phòng, an ninh; năng lượng; vận tải, logistics; tài chính - ngân hàng; khoa học - công nghệ, điện tử - viễn thông, hạ tầng số; khoáng sản chiến lược…

Các đại biểu dự Hội nghị toàn quốc quán triệt, triển khai thực hiện Nghị quyết số 79-NQ/TW và Nghị quyết số 80-NQ/TW tại trụ sở 35 Ngô Quyền. Ảnh: Quang Khánh

Ban hành chính sách tạo động lực cho doanh nghiệp nhà nước tăng quy mô vốn điều lệ, bảo đảm đủ vốn, hỗ trợ lãi suất và cấp đủ tín dụng đối với dự án trọng điểm quốc gia...

Đổi mới chính sách khoa học, công nghệ đối với doanh nghiệp nhà nước gắn với thực hiện Nghị quyết số 57: Khuyến khích doanh nghiệp nhà nước nhà nước đầu tư, liên kết thực hiện vai trò tiên phong, dẫn dắt, làm chủ công nghệ lõi, công nghệ chiến lược, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, phát triển kinh tế tuần hoàn, giảm phát thải khí nhà kính. Có cơ chế cho phép hình thành Quỹ đầu tư mạo hiểm.

Về quản trị doanh nghiệp nhà nước: nâng cao tiêu chuẩn, điều kiện, phân công, phân cấp các chức danh quản lý tại doanh nghiệp nhà nước, bảo đảm trách nhiệm đi đôi với quyền hạn, đánh giá hiệu quả trên cơ sở tổng thể mục tiêu, nhiệm vụ được giao, hạch toán, phản ánh đầy đủ lợi thế nguồn lực theo thông lệ quốc tế, tách bạch nhiệm vụ kinh doanh với nhiệm vụ chính trị.

Về cơ cấu lại doanh nghiệp nhà nước: Đối với cổ phần hóa, cần quán triệt định hướng mới của Nghị quyết số 79 - NQ/TW về việc cổ phần hóa không ảnh hưởng đến kiểm soát của Nhà nước trong những lĩnh vực then chốt, chiến lược, không làm mất đi các thương hiệu quốc gia có uy tín.

Về thoái vốn nhà nước, cần quán triệt quan điểm rất mới của Nghị quyết 79- NQ/TW là: Đối với doanh nghiệp mà Nhà nước không cần nắm giữ cổ phần, vốn góp chi phối thì có cơ chế, lộ trình phù hợp nhằm sáp nhập với các doanh nghiệp nhà nước hoặc chuyển giao cho doanh nghiệp đầu tư và kinh doanh vốn nhà nước ở trung ương hoặc địa phương, bảo đảm công khai, minh bạch, hiệu quả, theo nguyên tắc nhà nước làm những gì tư nhân không làm hoặc không có khả năng làm, những gì tư nhân làm được, thì nhà nước phải làm tốt hơn. Các thương hiệu quốc gia có uy tín tiếp tục đầu tư để hoạt động hiệu quả hơn; Tái cơ cấu toàn diện Tổng Công ty đầu tư và kinh doanh vốn nhà nước theo hướng kinh doanh vốn chuyên nghiệp, hướng tới hình thành Quỹ đầu tư quốc gia.

Các đại biểu dự Hội nghị toàn quốc quán triệt, triển khai thực hiện Nghị quyết số 79-NQ/TW và Nghị quyết số 80-NQ/TW tại trụ sở 35 Ngô Quyền. Ảnh: Quang Khánh

Đối với các tổ chức tín dụng Nhà nước: Tiếp tục triển khai các giải pháp về áp dụng chuẩn mực quản trị hiện đại, nâng cao năng lực quản lý rủi ro. Chuyển đổi số toàn diện cho tổ chức tín dụng nhà nước; Tổ chức, sắp xếp lại mạng lưới ngân hàng thương mại nhà nước và tăng vốn điều lệ cần được xác định là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao năng lực tài chính, tỷ lệ an toàn vốn và hiệu quả hoạt động. Hoàn thiện cơ chế, chính sách đối với Ngân hàng Chính sách xã hội và cơ cấu lại toàn diện theo hướng tinh gọn, hiệu quả, đa dạng hóa nguồn lực đối với Ngân hàng Phát triển Việt Nam.

Đối với các đơn vị sự nghiệp công lập: Nghị quyết số 79-NQ/TW, nhấn mạnh một số nhiệm vụ, giải pháp mới sau đẩy mạnh tinh gọn bộ máy và hiện đại hóa cơ chế quản lý phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; cơ chế tài chính giảm từ cấp phát trực tiếp sang hỗ trợ trực tiếp cho người thụ hưởng. Mở rộng hợp tác công tư, khuyến khích khu vực ngoài nhà nước tham gia cung ứng dịch vụ công. Chuyển đổi đơn vị sự nghiệp công lập thành công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên trong những ngành, lĩnh vực phù hợp. Ứng dụng công nghệ số để người dân trực tiếp đánh giá chất lượng, hiệu quả, mức độ hài lòng đối với các dịch vụ sự nghiệp công.

Bên cạnh thực hiện quyết liệt Nghị quyết 79-NQ/TW, Bộ Chính trị yêu cầu tiếp tục tổ chức thực hiện quyết liệt các chủ trương, định hướng, nhiệm vụ, giải pháp đã xác định tại các nghị quyết, kết luận của Ban chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư về nguồn lực đất đai, tài nguyên khoáng sản, tài sản kết cấu hạ tầng, ngân sách nhà nước, dự trữ quốc gia, doanh nghiệp nhà nước và đơn vị sự nghiệp công lập.

Về tổ chức thực hiện, Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương nhấn mạnh, Nghị quyết đã phân công nhiệm vụ cụ thể cho các Ban Đảng trung ương, Đảng ủy Quốc hội, Đảng ủy Chính phủ, Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể trung ương, Đảng ủy các bộ, ngành và các tỉnh ủy, thành ủy triển khai thực hiện với các nhiệm vụ cụ thể.

Hoàng Ngọc