Phát huy vai trò sở hữu trí tuệ trong phát triển kinh tế - xã hội

Trong xu thế hội nhập và chuyển đổi số, SHTT không chỉ dừng lại ở công cụ bảo hộ pháp lý mà đã trở thành nguồn lực quan trọng, trực tiếp tham gia vào quá trình tạo dựng giá trị gia tăng cho nền kinh tế. Đối với tỉnh ta - địa phương có nhiều lợi thế về sản phẩm nông nghiệp đặc sản, sản phẩm OCOP và các sáng kiến kỹ thuật trong đời sống, việc xây dựng, bảo vệ và khai thác tài sản trí tuệ được xác định là một trong những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao giá trị sản phẩm, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Những năm qua, tỉnh triển khai đồng bộ Chiến lược SHTT đến năm 2030 gắn với Đề án phát triển tài sản trí tuệ của địa phương. Qua đó, từng bước đưa SHTT trở thành một cấu phần quan trọng trong các chương trình phát triển kinh tế - xã hội.

Công tác SHTT trên địa bàn tỉnh thời gian qua đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận. Đến năm 2025, toàn tỉnh có 32 đơn đăng ký bảo hộ nhãn hiệu; 43 văn bằng bảo hộ được cấp, gồm 2 bằng độc quyền kiểu dáng công nghiệp và 41 giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu. Điều này cho thấy nhận thức của các tổ chức, cá nhân về xây dựng và bảo vệ thương hiệu ngày càng được nâng cao.
Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP) tiếp tục phát huy hiệu quả với 174 sản phẩm, trong đó có 10 sản phẩm đạt 4 sao và 164 sản phẩm đạt 3 sao; 28 sản phẩm đã được đăng ký nhãn hiệu. Việc gắn kết chương trình OCOP với xây dựng và bảo hộ tài sản trí tuệ góp phần nâng cao giá trị và khả năng cạnh tranh của sản phẩm địa phương.

Phong trào sáng kiến cũng có bước phát triển tích cực với 738/823 giải pháp được công nhận và áp dụng tại cơ sở; 26 sáng kiến có phạm vi ảnh hưởng cấp tỉnh. Những kết quả nhằm thúc đẩy hoạt động đổi mới sáng tạo đóng góp thiết thực vào nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh và đời sống xã hội.

Công tác thực thi quyền SHTT được tăng cường thông qua cơ chế phối hợp liên ngành. Trong năm 2025, các cơ quan chức năng kiểm tra, xử lý 13 vụ việc vi phạm, xử phạt hành chính 145 triệu đồng, buộc tiêu hủy hàng hóa vi phạm trị giá hơn 81 triệu đồng. Các lực lượng chức năng kịp thời phát hiện, xử lý vi phạm, góp phần bảo vệ quyền lợi hợp pháp của tổ chức, cá nhân và giữ vững kỷ cương thị trường.

Thành viên Dự án “Tạo lập, quản lý và phát triển nhãn hiệu chứng nhận miến mỏ Tĩnh Túc cho sản phẩm miến dong của thị trấn Tĩnh Túc, huyện Nguyên Bình” khảo sát mong muốn của các hộ gia đình tham gia Dự án.

Tỉnh triển khai các nhiệm vụ khoa học và công nghệ gắn với phát triển tài sản trí tuệ, hỗ trợ quảng bá sản phẩm mang nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận; từng bước hình thành mối liên kết giữa bảo hộ quyền với phát triển thị trường.

Tuy nhiên, việc phát triển tài sản trí tuệ tại tỉnh còn nhiều ít khó khăn. Hoạt động khai thác, thương mại hóa tài sản trí tuệ chưa tương xứng với tiềm năng; số lượng sáng chế, giải pháp hữu ích còn hạn chế (1 Giải pháp hữu ích); chưa có nhiều sản phẩm được bảo hộ ở thị trường quốc tế (2 Chỉ dẫn địa lý được bảo hộ ở nước ngoài). Nguyên nhân chủ yếu do quy mô sản xuất còn nhỏ lẻ, hàm lượng khoa học - công nghệ trong sản phẩm chưa cao; nguồn nhân lực chuyên sâu về sở hữu trí tuệ còn thiếu. Bên cạnh đó, nhận thức của một bộ phận doanh nghiệp và người dân về vai trò của tài sản trí tuệ chưa đầy đủ, dẫn đến việc khai thác chưa hiệu quả.

Trong bối cảnh chuyển đổi số, công tác quản lý, giám sát và xử lý vi phạm trên môi trường mạng cũng đặt ra những yêu cầu mới, đòi hỏi sự đổi mới mạnh mẽ về phương thức quản lý.

Thời gian tới, tỉnh tiếp tục xác định phát triển tài sản trí tuệ là nhiệm vụ trọng tâm, gắn với đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế - xã hội. Trọng tâm là đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức; hỗ trợ đăng ký bảo hộ, xây dựng và phát triển thương hiệu cho các sản phẩm chủ lực, sản phẩm OCOP. Tăng cường ứng dụng khoa học - công nghệ, gắn bảo hộ SHTT với truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn chất lượng và phát triển thị trường; hoàn thiện cơ chế phối hợp trong thực thi quyền, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. Đặc biệt, việc hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, các tổ chức khởi nghiệp sáng tạo trong khai thác và phát triển tài sản trí tuệ sẽ được chú trọng, nhằm từng bước nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm địa phương trên thị trường trong nước và quốc tế.

SHTT đang ngày càng đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Việc phát huy hiệu quả tài sản trí tuệ không chỉ góp phần nâng cao giá trị sản phẩm mà còn tạo động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển bền vững trong giai đoạn mới.

Sở Khoa học và Công nghệ sẽ tiếp tục đồng hành cùng các cấp, ngành, cộng đồng doanh nghiệp và người dân trong việc tạo lập, quản lý và phát triển tài sản trí tuệ. Không chỉ dừng lại ở bảo hộ, mỗi sáng kiến, mỗi sản phẩm đặc thù, mỗi thương hiệu của tỉnh cần được khai thác hiệu quả, gắn với thị trường và chuỗi giá trị. Qua đó, góp phần nâng cao giá trị gia tăng, tăng sức cạnh tranh của sản phẩm, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội theo hướng bền vững.