'Phạt nguội' và cái giá của sự 'chây ỳ'

Hiện nay, hệ thống camera giám sát đang trở thành biện pháp hữu hiệu của lực lượng cảnh sát giao thông trong bảo đảm trật tự, an toàn giao thông (TTATGT). Từ khi đưa vào khai thác hiệu quả trên các tuyến, địa bàn trọng điểm, hệ thống camera giám sát đã góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và xử lý vi phạm theo hướng hiện đại, công khai, minh bạch, đúng quy định của pháp luật.

“Mắt thần” số hoá và những con số biết nói

Theo thống kê, trong 8 tháng năm 2026, thông qua hệ thống camera giám sát, Công an tỉnh Cà Mau phát hiện 4.817 trường hợp vi phạm TTATGT đường bộ (gồm 386 trường hợp ô tô và 4.431 trường hợp mô tô). Qua xác minh, cơ quan chức năng ban hành các thông báo vi phạm và quyết định xử phạt vi phạm hành chính theo quy định. Ðến nay, đã xử phạt thành công 828 trường hợp, với tổng số tiền nộp ngân sách Nhà nước đạt 4,4 tỷ đồng.

Những “mắt thần” hoạt động liên tục 24/7 và truyền dữ liệu về hệ thống giám sát trung tâm của Phòng Cảnh sát giao thông.

Tuy nhiên, khoảng cách giữa 4.817 trường hợp vi phạm được phát hiện và 828 trường hợp đã chấp hành quyết định “phạt nguội” cho thấy thực trạng đáng quan ngại: Vẫn còn bộ phận không nhỏ người tham gia giao thông sau khi nhận thông báo “phạt nguội” vẫn chọn cách "chây ỳ", né tránh hoặc trì hoãn việc nộp phạt. Sở dĩ có tình trạng này là vì người vi phạm giao thông cho rằng, “phạt nguội” qua camera nếu chưa bị dừng xe trực tiếp thì chưa cần phải vội; hoặc lầm tưởng rằng nếu cứ kéo dài thời gian thì quyết định xử phạt sẽ tự động rơi vào quên lãng hay hết hiệu lực pháp lý.

Ðại tá Bùi Trung Kiên, Trưởng phòng Cảnh sát giao thông - Công an tỉnh Cà Mau, cho biết: “Dưới góc độ khoa học pháp lý hành chính, khi quyết định xử phạt vi phạm hành chính được ban hành hợp pháp, người vi phạm có nghĩa vụ và trách nhiệm chấp hành nghiêm chỉnh theo đúng thời hạn, nội dung ghi trong quyết định. Việc người vi phạm cố tình không chấp hành đúng thời hạn không làm cho quyết định xử phạt tự mất hiệu lực. Vi phạm chưa kết thúc khi quyết định xử phạt chưa được chấp hành, đây là nguyên tắc quản lý Nhà nước xuyên suốt nhằm bảo đảm tính nghiêm minh của kỷ cương pháp luật”.

“Ðiểm nghẽn” ngăn chặn nhu cầu thủ tục hành chính

Theo quy định của Luật TTATGT đường bộ, cơ sở dữ liệu về TTATGT đường bộ bao gồm cả dữ liệu về xử lý vi phạm hành chính và được kết nối, chia sẻ trực tiếp với các cơ sở dữ liệu chuyên ngành khác có liên quan. Sự liên thông này tạo nên mạng lưới dữ liệu kiểm soát chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý Nhà nước.

Theo đó, trước khi tiến hành kiểm định an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường cho xe cơ giới, cơ quan đăng kiểm có trách nhiệm tra cứu dữ liệu xử lý vi phạm trên hệ thống dùng chung. Nếu phát hiện phương tiện có thông tin vi phạm giao thông chưa được giải quyết, thì sẽ không giải quyết việc đăng kiểm. Ðối với cơ quan đăng ký xe, các thủ tục hành chính (TTHC) như: đăng ký mới, sang tên, chuyển vùng, rút hồ sơ gốc của phương tiện cũng sẽ bị dừng tiếp nhận nếu phương tiện đó đang có quyết định xử phạt chưa chấp hành. Ngoài ra, người vi phạm chưa hoàn thành nghĩa vụ nộp phạt sẽ không được cấp, đổi hoặc cấp lại giấy phép lái xe khi hết hạn hay bị mất.

Chỉ sau khi vụ việc được giải quyết dứt điểm, nghĩa vụ tài chính được hoàn tất, thông tin mới được cập nhật trên hệ thống để các cơ quan liên quan tiếp tục thực hiện TTHC cho người dân. 

Không có chỗ cho sự né tránh

Ðể bảo đảm hiệu lực quản lý Nhà nước, tránh tình trạng “quyết định đã ban hành nhưng vẫn nằm trên giấy”, Chính phủ ban hành Nghị định số 296 quy định về cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính; có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2026. Nghị định quy định rõ ràng, chi tiết các biện pháp cưỡng chế nghiêm khắc áp dụng đối với cá nhân, tổ chức quá thời hạn mà không tự nguyện chấp hành quyết định xử phạt. Ðồng thời, Bộ Công an cũng đã nhấn mạnh yêu cầu nâng cao hiệu quả thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính, trong đó, chỉ đạo lực lượng cảnh sát giao thông kiên quyết tổ chức cưỡng chế thi hành theo đúng quy định đối với các trường hợp cố tình "chây ỳ".

Người vi phạm không tự nguyện chấp hành không chỉ đối mặt với nguy cơ bị áp dụng biện pháp cưỡng chế tài chính, khấu trừ tài khoản hay kê biên tài sản, mà còn phải chịu thêm chi phí phát sinh trong quá trình cưỡng chế.

Hệ thống camera giám sát trở thành biện pháp hữu hiệu trong bảo đảm TTATGT ở tỉnh Cà Mau.

Nhận thức rõ tầm quan trọng của việc nâng cao ý thức tự giác của người dân, Công an tỉnh Cà Mau không chỉ chú trọng xử lý vi phạm mà còn đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật, với các buổi tuyên truyền lưu động, phát tờ rơi và hướng dẫn kỹ năng lái xe an toàn cho học sinh, sinh viên trên địa bàn. Tại các buổi tuyên truyền, lực lượng cảnh sát giao thông đặt ra nhiều tình huống thực tế về hệ luỵ của việc không chấp hành quyết định xử phạt. Việc các bạn trẻ hào hứng trả lời và nắm vững quy định chứng tỏ khi thông tin pháp luật được truyền tải trực quan, hình ảnh minh hoạ rõ ràng, nhận thức cộng đồng sẽ có sự chuyển biến mạnh mẽ.

“Ðể bảo vệ tối đa quyền lợi của chính mình, khi nhận được thông báo hoặc quyết định xử phạt, người dân cần kiểm tra kỹ thời hạn, nội dung và chủ động chấp hành đầy đủ, đúng quy định. Thường xuyên tra cứu “phạt nguội” qua các kênh chính thức như: Cổng Dịch vụ công quốc gia, Cổng Dịch vụ công Bộ Công an hay ứng dụng di động VNeTraffic; đừng chờ đến khi đi đăng kiểm xe hay đổi giấy phép lái xe mới phát hiện vi phạm. Sau khi hoàn thành nghĩa vụ nộp phạt, người dân cần giữ lại chứng từ, hoá đơn xác nhận để thuận tiện xuất trình khi thực hiện các TTHC liên quan”, Ðại tá Bùi Trung Kiên chia sẻ thêm.

Thượng tôn pháp luật không phải là khái niệm, mà phải bắt đầu từ những hành vi tuân thủ cụ thể nhất. Việc tự giác chấp hành quyết định “phạt nguội” vi phạm TTATGT vừa là trách nhiệm công dân, vừa là cách tốt nhất để bảo vệ quyền lợi cá nhân, góp phần xây dựng môi trường giao thông an toàn, văn minh và kỷ cương.