Phát triển Đà Nẵng thành trung tâm văn hóa của khu vực

Thành phố Đà Nẵng phấn đấu trở thành trung tâm văn hóa - nghệ thuật - sáng tạo của vùng. Ảnh: KHÔI NGUYÊN

Từ nền tảng đến định hướng phát triển

Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, những năm qua, lĩnh vực văn hóa trên địa bàn có nhiều chuyển biến tích cực. Việc gìn giữ các giá trị truyền thống được quan tâm, góp phần hình thành môi trường văn hóa lành mạnh, nâng cao đời sống tinh thần của người dân.

Các hoạt động, sản phẩm văn hóa ngày càng phong phú; hệ thống thiết chế văn hóa được đầu tư; giao lưu, hợp tác văn hóa tiếp tục mở rộng. Hình ảnh con người Đà Nẵng văn minh, thân thiện tạo dấu ấn rõ nét; nhiều sự kiện chính trị, văn hóa, lễ hội được tổ chức bài bản, có sức lan tỏa.

Bia ma nhai tại danh thắng Ngũ Hành Sơn được UNESCO công nhận là Di sản tư liệu thuộc Chương trình Ký ức thế giới khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Ảnh: KHÔI NGUYÊN

Ở lĩnh vực di sản, thành phố có thêm những dấu ấn đáng chú ý như: “Bia ma nhai tại danh thắng Ngũ Hành Sơn” được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên hợp quốc (UNESCO) công nhận là Di sản tư liệu thuộc Chương trình Ký ức thế giới khu vực châu Á - Thái Bình Dương, Lễ hội Quán Thế Âm Ngũ Hành Sơn được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Hiện Đà Nẵng có 2 di sản văn hóa thế giới; 1 di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại; 28 di sản phi vật thể quốc gia; 4 di tích quốc gia đặc biệt; 84 di tích quốc gia và 475 di tích cấp thành phố.

Du khách check-in tại không gian trang trí Tết Bính Ngọ 2026 tại Bảo tàng Đà Nẵng. Ảnh: KHÔI NGUYÊN

Hoạt động bảo tàng được chú trọng nâng cao chất lượng, góp phần tích cực vào công tác giáo dục truyền thống văn hóa, lịch sử cách mạng. Giai đoạn 2020 - 2024, Bảo tàng Điêu khắc Chăm đón 490.765 lượt khách; Bảo tàng Đà Nẵng đón 322.683 lượt; Bảo tàng Mỹ thuật đón 112.102 lượt; Bảo tàng Quảng Nam và Bảo tàng trong lòng Tượng đài Mẹ Việt Nam anh hùng đón 327.372 lượt.

Tuy vậy, việc tiếp cận và thụ hưởng văn hóa còn chênh lệch giữa đô thị và nông thôn, giữa đồng bằng và miền núi; công nghiệp văn hóa chưa định hình rõ; chính sách dành cho văn nghệ sĩ còn hạn chế; công tác quản lý lễ hội, thiết chế văn hóa vẫn còn những điểm nghẽn.

Từ thực tế này, Thành ủy ban hành chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, xác định văn hóa là nền tảng tinh thần, động lực nội sinh cho phát triển nhanh, bền vững.

Du khách tham quan, chiêm ngưỡng bảo vật quốc gia tại Bảo tàng Điêu khắc Chăm Đà Nẵng. Ảnh: KHÔI NGUYÊN

Thành phố đặt mục tiêu phát triển hài hòa, từng bước thu hẹp chênh lệch trong tiếp cận, thụ hưởng văn hóa giữa khu vực phía đông - phía tây và giữa đô thị - nông thôn; hướng đến xây dựng Đà Nẵng trở thành trung tâm văn hóa - nghệ thuật - sáng tạo của vùng, một “thành phố di sản - sáng tạo - giàu bản sắc”.

Đến năm 2030, thành phố phấn đấu trên 90% gia đình, thôn, tổ dân phố đạt chuẩn văn hóa; 100% học sinh, sinh viên trong hệ thống giáo dục quốc dân được tiếp cận, học tập các nội dung về lịch sử, truyền thống cách mạng, văn hóa địa phương, nghệ thuật, di sản và nghề thủ công truyền thống.

Lớp dân ca hô hát bài chòi tại khu dân cư Xuân Đán 2 (phường Thanh Khê) thu hút đa dạng người dân các lứa tuổi, ngành nghề theo học. Ảnh: KHÔI NGUYÊN

Cùng với đó, các ngành công nghiệp văn hóa được kỳ vọng duy trì mức tăng trưởng khoảng 10%/năm; 100% di sản phi vật thể thuộc danh mục quốc gia được bảo vệ, phát huy; hoàn thành số hóa toàn bộ di sản đã được xếp hạng cấp quốc gia, cấp quốc gia đặc biệt trong năm 2026; bố trí tối thiểu 2% tổng chi ngân sách thành phố hằng năm cho văn hóa.

Tầm nhìn đến năm 2045, Đà Nẵng hướng tới trở thành trung tâm văn hóa - nghệ thuật - sáng tạo của khu vực miền Trung và cả nước, là thành phố di sản - sáng tạo - giàu bản sắc, điểm đến hấp dẫn của thế giới.

Tạo đột phá trong phát triển văn hóa

Theo NSND Huỳnh Hùng, nguyên Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao, việc Ban Thường vụ Thành ủy ban hành chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW đã xác định rõ mục tiêu, nhiệm vụ, thể hiện sự quan tâm đối với lĩnh vực văn hóa.

Đáng chú ý, quan điểm phát triển văn hóa trong điều chỉnh quy hoạch thành phố có nhiều điểm tương đồng với Nghị quyết số 80-NQ/TW. Vì vậy, cần sớm hoàn thiện hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở tại các phường, xã, nhất là những địa bàn còn thiếu.

Đoàn công tác UBND thành phố khảo sát thực tế tình hình bảo tồn, phát huy Di sản văn hóa thế giới Khu đền tháp Mỹ Sơn. Ảnh: KHÔI NGUYÊN

Cùng với đó, tiếp tục đẩy mạnh bảo tồn, phát huy di sản; chú trọng tu bổ, tôn tạo các di tích đã được xếp hạng; xây dựng hồ sơ để có thêm di sản được UNESCO ghi danh. Đồng thời, tập trung phát triển công nghiệp văn hóa, ưu tiên các lĩnh vực có tiềm năng như du lịch văn hóa, nghệ thuật biểu diễn, điện ảnh, phần mềm, trò chơi giải trí, quảng cáo, thủ công mỹ nghệ.

Một mục tiêu quan trọng của chương trình hành động là đến năm 2030 xây dựng và triển khai hiệu quả Đề án nâng cao chất lượng đội ngũ văn nghệ sĩ giai đoạn 2026 - 2035; đồng thời thực hiện chính sách hỗ trợ phổ biến tác phẩm văn học - nghệ thuật về Đà Nẵng và cơ chế “đặt hàng sáng tác”.

Nghệ sĩ, diễn viên Nhà hát nghệ thuật truyền thống đưa tuồng xứ Quảng đến học đường. Ảnh: KHÔI NGUYÊN

Nhà thơ Nguyễn Nho Khiêm, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học - Nghệ thuật thành phố cho rằng, đây là bước đi có ý nghĩa đối với sự phát triển của văn học - nghệ thuật thành phố.

“Chúng tôi kỳ vọng các chủ trương này sẽ tạo điều kiện để đội ngũ văn nghệ sĩ phát huy năng lực sáng tạo, có thêm động lực và môi trường thuận lợi để sáng tác những tác phẩm có chất lượng, phản ánh sinh động đời sống, con người và quá trình phát triển của Đà Nẵng”, ông Khiêm nói.

Các nghệ sĩ Nhà hát Trưng Vương biểu diễn tiết mục hô hát bài chòi xứ Quảng. Ảnh: KHÔI NGUYÊN

Theo ông Khiêm, thời gian tới, Liên hiệp sẽ định hướng các hội chuyên ngành và văn nghệ sĩ bám sát nhiệm vụ chính trị, mục tiêu phát triển văn hóa của thành phố để xây dựng kế hoạch hoạt động phù hợp.

“Trong đó, tập trung nâng cao chất lượng sáng tác; khuyến khích sáng tác về Đà Nẵng; phối hợp triển khai hiệu quả cơ chế “đặt hàng sáng tác” và chính sách hỗ trợ phổ biến tác phẩm. Đồng thời, chú trọng bồi dưỡng, phát triển đội ngũ; tạo điều kiện để văn nghệ sĩ tham gia thực tế, giao lưu, quảng bá tác phẩm”, ông Khiêm cho biết.

Một nhiệm vụ đáng chú ý khác là đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý, điều hành và tổ chức các hoạt động văn hóa; coi công nghệ là động lực để nâng cao hiệu quả quản lý, thúc đẩy công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo; xây dựng Đề án tổng thể về chuyển đổi số lĩnh vực văn hóa giai đoạn 2026 - 2030.

Chương trình chiếu phim 3D mapping lịch sử Đà Nẵng tại Bảo tàng Đà Nẵng để lại ấn tượng khó quên đối với người dân và du khách. Ảnh: PV

Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là một trong ba nhiệm vụ đột phá giai đoạn 2026 - 2030. Thời gian tới, ngành sẽ xây dựng nền tảng dữ liệu lớn về di sản, tài nguyên văn hóa, nghệ nhân, văn nghệ sĩ và các hoạt động văn hóa; triển khai số hóa di sản bằng công nghệ 3D, VR/AR phục vụ bảo tồn, nghiên cứu, giáo dục và khai thác du lịch.

Đồng thời, khuyến khích ứng dụng trí tuệ nhân tạo, công nghệ thực tế ảo, thực tế tăng cường trong sản xuất, phân phối sản phẩm sáng tạo; phát triển các nền tảng số để người dân, du khách tiếp cận và thụ hưởng sản phẩm văn hóa; xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật số hóa, bảo mật dữ liệu, nâng cao hiệu quả quản lý và tổ chức hoạt động văn hóa.

DIỆU MINH - KHÔI NGUYÊN