Phát triển kinh tế bền vững từ thay đổi thói quen sử dụng năng lượng

Sáng ngày 20-5, Báo Pháp Luật TP.HCM tổ chức Tọa đàm “Pháp lý về sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả”.

Tọa đàm có sự tham dự của bà Nguyễn Thị Kim Ngọc, Phó giám đốc Sở Công Thương TP.HCM; đại diện Sở Công Thương tỉnh Tây Ninh.

Về phía ngành điện có sự tham dự của ông Ngô Sơn Hải – Phó Tổng giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam; ông Phạm Viết Thạch - Phó ban Môi trường và phát triển bền vững EVN; ông Bùi Việt Hà - Phó Ban Truyền thông và Văn hóa doanh nghiệp (EVN)

Báo Pháp Luật TP.HCM đang tổ chức Tọa đàm 'Pháp lý về sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả'. Ảnh: THUẬN VĂN

Ông Bùi Trung Kiên – Phó Tổng Giám đốc Tổng công ty Điện lực TP.HCM (EVNHCMC); Ông Bùi Quốc Hoan – Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Điện lực Miền Nam (EVNSPC).

Về phía chuyên gia có sự tham dự của Thạc sĩ Phạm Bình An, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển TP.HCM; ông Phan Thanh Lâm - Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng tái tạo TP.HCM; ông Trần Quốc Tâm – Phó Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng tái tạo TP.HCM; Luật sư Đinh Thị Quỳnh Như (Giám đốc Công ty Luật TNHH MTV An Luật, Đoàn Luật sư TP.HCM; Luật sư Trương Ngọc Liêu, Đoàn Luật sư TP.HCM cùng một số doanh nghiệp ở TP.HCM, hộ kinh doanh phòng trọ.

Về phía Báo Pháp Luật TP.HCM có Tổng biên tập báo - ông Mai Ngọc Phước; Phó Tổng biên tập - ông Nguyễn Thái Bình.

Ông Mai Ngọc Phước - Tổng biên tập Báo Pháp Luật TP.HCM trao đổi cùng khách mời. Ảnh: THUẬN VĂN

Phát biểu khai mạc Tọa đàm, Nhà báo Nguyễn Thái Bình - Phó Tổng biên tập Báo Pháp Luật TP.HCM nhấn mạnh: Có lẽ chưa bao giờ câu chuyện tiết kiệm điện, sử dụng năng lượng hiệu quả lại trở nên cấp thiết như lúc này.

Những ngày vừa qua, khu vực phía Nam, đặc biệt là TP.HCM, liên tục trải qua các đợt nắng nóng kéo dài. Nhu cầu sử dụng điện tăng rất mạnh, nhiều thời điểm lập đỉnh mới.

Tiết kiệm điện là một yêu cầu trách nhiệm bắt buộc

Áp lực lên hệ thống điện không còn là câu chuyện của riêng ngành điện, mà đã trở thành vấn đề liên quan trực tiếp đến an ninh năng lượng, hoạt động sản xuất kinh doanh, chất lượng sống của người dân và sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

Điều đáng suy nghĩ hơn là trong khi áp lực cung ứng điện ngày càng lớn thì ở đâu đó chúng ta vẫn còn bắt gặp những hình ảnh như đèn chiếu sáng quảng cáo bật xuyên đêm, máy lạnh mở ở nhiệt độ quá thấp trong các tòa nhà, cơ quan, trung tâm thương mại; nhiều doanh nghiệp vẫn chưa thực sự quan tâm đến quản trị năng lượng; và không ít người vẫn nghĩ rằng tiết kiệm điện là việc “nên làm” chứ chưa phải là “phải làm”.

"Chính vì vậy, tôi cho rằng tọa đàm hôm nay không đơn thuần chỉ là một diễn đàn trao đổi về điện hay năng lượng. Quan trọng hơn, đây là dịp để chúng ta cùng nhìn nhận lại trách nhiệm của từng cá nhân, từng tổ chức trong bối cảnh mới.

Nhà báo Nguyễn Thái Bình - Phó Tổng biên tập Báo Pháp Luật TP.HCM. Ảnh: THUẬN VĂN

Một điểm rất đáng chú ý là thời gian gần đây, Chính phủ, Quốc hội và các bộ ngành đã liên tiếp ban hành nhiều quy định mới liên quan đến sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Điều đó cho thấy tư duy quản lý đã thay đổi.

Cụ thể, ngày 13-3-2026, Văn phòng Quốc hội đã ban hành văn bản hợp nhất số 38/VBHN-VPQH của Văn phòng Quốc hội về Luật sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, trong đó quy định rõ trách nhiệm pháp lý của tổ chức, cá nhân; quản lý chặt cơ sở sử dụng năng lượng lớn; yêu cầu các cơ quan Nhà nước đi đầu trong công tác tiết kiệm điện.

Sau đó, ngày 30-3-2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị 10/CT-TTg về về tăng cường thực thi tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu. Trong đó, yêu cầu tiết kiệm điện bắt buộc; đặt chỉ tiêu 3%/năm, 10% mùa cao điểm; thúc đẩy điện mặt trời mái nhà.

Nếu trước đây, tiết kiệm điện chủ yếu mang tính vận động, khuyến khích thì nay đã dần chuyển sang yêu cầu có trách nhiệm, có chỉ tiêu, có giám sát và từng bước gắn với chế tài thực thi

Điều này phản ánh một thực tế rằng: nguồn điện không phải là tài nguyên vô hạn. Muốn phát triển kinh tế nhanh, bền vững, muốn hướng tới tăng trưởng xanh, muốn đáp ứng các cam kết giảm phát thải, thì Việt Nam buộc phải thay đổi cách sử dụng năng lượng"- ông Bình nhấn mạnh.

Đặc biệt, trong bối cảnh thế giới đang biến động mạnh về năng lượng, xung đột địa chính trị, áp lực giá nhiên liệu, yêu cầu giảm phát thải carbon… thì bài toán sử dụng điện hiệu quả không còn là lựa chọn mang tính phong trào, mà là yêu cầu cấp thiết đối với nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam.

Tôi cho rằng, muốn giải quyết vấn đề này, sẽ không thể chỉ trông chờ vào riêng ngành điện. Ngành điện có thể đầu tư thêm nguồn, mở rộng lưới điện, nâng cao năng lực vận hành. Nhưng nếu chúng ta vẫn tiếp tục sử dụng điện theo cách thức cũ, tiêu dùng thiếu hiệu quả, thì áp lực lên hệ thống sẽ ngày càng lớn. Do đó, đây phải là trách nhiệm chung của cả hệ thống: từ cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp, đến từng hộ dân.

Doanh nghiệp cần xem tiết kiệm năng lượng là một phần trong chiến lược quản trị, chứ không phải giải pháp tình thế. Các cơ quan chức năng cần đi đầu trong thực hành tiết kiệm điện. Người dân cần thay đổi thói quen tiêu dùng năng lượng.

Với tọa đàm hôm nay, chúng tôi mong muốn tạo ra không gian đối thoại thực chất, nơi các cơ quan quản lý lắng nghe khó khăn từ doanh nghiệp; doanh nghiệp hiểu rõ hơn trách nhiệm pháp lý; người dân tiếp cận được các quy định mới; còn các chuyên gia, luật sư, nhà quản lý, ngành điện cùng đề xuất các giải pháp khả thi cho vấn đề đang đặt ra.

Chúng tôi cũng kỳ vọng sau tọa đàm này, sẽ không chỉ dừng lại ở các khuyến nghị trên hội trường, mà sẽ góp phần thúc đẩy mạnh hơn việc thực thi các chính sách về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả trong thực tế.

Một hành động nhỏ như tắt bớt thiết bị không cần thiết, điều chỉnh nhiệt độ máy lạnh hợp lý, thay đổi giờ sản xuất, đầu tư công nghệ tiết kiệm năng lượng hay phát triển điện mặt trời mái nhà… nếu được thực hiện đồng bộ bởi hàng triệu người dân và doanh nghiệp, sẽ tạo ra tác động rất lớn và sẽ dần trở thành thói quen ứng xử năng lượng của toàn xã hội. " - ông Bình nói.

Quy định đã rõ, vấn đề cấp thiết ở khâu triển khai

Bà Nguyễn Thị Kim Ngọc - Phó Giám đốc Sở Công Thương TP.HCM cho biết hiện nay tình hình biến động chính trị trên thế giới cũng tác động đến an ninh năng lượng. Việc đảm bảo an ninh năng lượng là vô cùng cấp thiết.

"Tọa đàm hôm nay vô cùng thiết thực, hiệu quả, là cơ sở để tuyên truyền đến người dân, doanh nghiệp cùng chung tay sử dụng tiết kiệm điện hiệu quả. Đặc biệt, ở góc độ pháp lý, các chuyên gia sẽ mang đến nhiều góc nhìn toàn cảnh cho việc sử dụng tiết kiệm điện" - bà Ngọc thông tin.

Bà Nguyễn Thị Kim Ngọc - Phó Giám đốc Sở Công Thương TP.HCM. Ảnh: THUẬN VĂN

Bà Ngọc cho biết quy định về tiết kiệm điện đã được ban hành nhiều năm qua, hiện Chính phủ cũng đã có nhiều chỉ thị trong việc sử dụng năng lượng tiết kiệm, thúc đẩy cho việc chuyển đổi xanh.

Vấn đề đặt ra là chúng ta thực hiện từ trước đến nay là thực hiện tiết kiệm ra sao, vấn đề không nằm ở chi phí, mà cần nhấn mạnh rằng việc sử năng lượng tiết kiệm năng lượng sẽ góp phần bảo vệ môi trường trong tương lai.

"Trong quá trình triển khai, các đơn vị có thể đầu tư thêm các nguồn cung cấp điện, song thực sự hiệu quả cao nhất vẫn ý thức của người dân, doanh nghiệp trong việc sử dụng tiết kiệm, hiệu quả, từ đó góp phần bảo vệ môi trường.

Ngành điện thường xuyên tổ chức các buổi tuyên truyền tiết kiệm điện đến người dân. Ảnh: EVN

Còn ở góc độ pháp lý, hiện nay đã có quy định đầy đủ, vấn đề là triển khai tuyên truyền sao cho hiệu quả, đó mới thực sự mang đến thành công. Thông qua tọa đàm, tôi mong rằng sẽ nhận được ý kiến của các chuyên gia, người dân, doanh nghiệp - ở góc độ pháp lý đã nắm chưa để cùng nhau thông tin, thực hiện và mang lại hiệu quả.

Đặc biệt, đây cũng là một trong những nội dung được Sở Công Thương triển khai, đẩy mạnh tuyên truyền trong thời gian tới.

HĐND TP.HCM cũng đã giao Sở Công Thương tham mưu xây dựng nghị quyết để hỗ trợ người dân và doanh nghiệp xây dựng lắp đặt điện mặt trời mái nhà. Từ đó, góp phần giảm thiểu chi phí cho người dân và doanh nghiệp, đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia trong thời gian tới." -