Phát triển kinh tế dưới những tán rừng

Rừng pơ mu ở xã Hùng Sơn trở thành điểm đến ưa thích của du khách trong và ngoài nước.

Sau sáp nhập, thành phố Đà Nẵng có hơn 808.000 ha đất lâm nghiệp, chiếm hơn 68% diện tích tự nhiên. Thời gian qua, nhiều địa phương miền núi của Đà Nẵng đã phát triển mạnh kinh tế dưới tán rừng như trồng cây dược liệu, du lịch sinh thái… đem lại thu nhập bền vững cho người dân, góp phần giữ rừng, bảo vệ sinh thái và phát triển kinh tế-xã hội.

Mở rộng trồng cây dược liệu

Ba xã biên giới Tây Giang, A Vương, Hùng Sơn có diện tích dược liệu ước tính hơn 1.000ha, chủ lực là cây ba kích, đẳng sâm… Ở đây, cây dược liệu đã gắn bó với đồng bào Cơ Tu và được xác định là hướng thoát nghèo bền vững của các địa phương.

Anh Nguyễn Văn Sao, xã Tây Giang, là một trong những người tiên phong chuyển đổi diện tích đất trồng cây keo sang trồng cây ba kích tím. Với 150 triệu đồng vốn vay từ Ngân hàng Chính sách xã hội, anh đầu tư trồng hơn 10.000 cây ba kích trên diện tích 1ha.

“Ba kích tím dễ trồng, phù hợp khí hậu địa phương, chỉ 5-6 năm cho thu hoạch, thương lái đến tận vườn mua với giá từ 200.000-300.000 đồng/kg. So với trồng keo thì trồng dược liệu hiệu quả kinh tế hơn, tôi dự định mở rộng diện tích trồng thêm râu hùm, sâm thất diệp nhất chi hoa…”, anh Sao cho biết.

Tại xã Tây Giang, các mô hình kinh tế dược liệu cũng khuyến khích lớp trẻ địa phương khởi nghiệp, làm giàu trên chính mảnh đất quê hương. Anh C’lâu Thái Ngọc (sinh năm 1992), thôn Pơ’ning là một trong những thanh niên dân tộc thiểu số khởi nghiệp thành công từ cây dược liệu. Sau 10 năm kiên trì, anh đã sở hữu một vườn ươm giống rộng khoảng 500m², khu trồng cây ba kích thành phẩm gần 4ha và một xưởng chế biến rộng hơn 100m² với đầy đủ máy móc phục vụ sản xuất.

“Mỗi năm tôi thu hoạch 150-200kg củ ba kích, mang lại doanh thu khoảng 75-100 triệu đồng. Ngoài ra, vườn ươm cũng cung ứng cho thị trường khoảng 35.000 cây giống mỗi năm, góp phần mở rộng diện tích trồng dược liệu trên địa bàn. Nguồn thu từ ba kích đã giúp gia đình tôi từng bước ổn định cuộc sống”, anh Ngọc cho hay.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Tây Giang Arất Blúi cho biết, năm 2025, địa phương phát triển mới hơn 290ha cây dược liệu dưới tán rừng; gắn phát triển kinh tế với nâng cao hiệu quả giữ rừng trên địa bàn. Năm 2026, xã tập trung đầu tư, hỗ trợ phát triển cây dược liệu, chủ lực là ba kích, quế, chè dây, gắn với liên kết sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm. Đồng thời, xã đẩy mạnh triển khai thực hiện chương trình OCOP theo hướng có trọng tâm, trọng điểm gắn với liên kết vùng nguyên liệu, chuỗi giá trị sản phẩm OCOP.

Theo thống kê, trên địa bàn thành phố Đà Nẵng ghi nhận hơn 830 loài dược liệu, trong đó có 36 loài nằm trong sách đỏ với những loài quý hiếm như sâm Ngọc Linh, đẳng sâm, ba kích tím, sa nhân tím, chè dây, quế Trà My… Riêng với sâm Ngọc Linh, thành phố đã quy hoạch vùng trồng hơn 15.000ha, hiện trồng khoảng 1.200ha. Ngoài ra, các loại dược liệu chủ lực khác như quế Trà My, đinh lăng, sa nhân tím, ba kích tím cũng được mở rộng vùng trồng, hướng tới 10.000ha vào năm 2030.

Lấy rừng làm nền tảng

Thành phố Đà Nẵng hiện có hơn 745.000ha diện tích rừng và diện tích đã trồng cây rừng, gồm: rừng tự nhiên hơn 503.000ha và rừng trồng gần 242.000ha. Tỷ lệ che phủ rừng tương ứng 58,25%. Thời gian gần đây, mô hình khai thác du lịch dưới tán rừng tại các địa phương miền núi thành phố Đà Nẵng mang lại lợi ích kép, vừa tạo sinh kế bền vững cho đồng bào, vừa góp phần nâng cao hiệu quả bảo vệ rừng, bảo tồn hệ sinh thái và giữ gìn cảnh quan thiên nhiên.

Nằm ở vùng núi phía tây thành phố, xã Hùng Sơn sở hữu cánh rừng nguyên sinh pơ mu rộng hơn 450ha. Đây là một trong những quần thể pơ mu nguyên sinh hiếm hoi còn lại trên dãy Trường Sơn với hàng nghìn cây pơ mu sinh trưởng tự nhiên. Trong đó, 725 cây cổ thụ được Hội Bảo vệ thiên nhiên và môi trường Việt Nam công nhận là Cây Di sản từ năm 2015.

Địa phương còn có rừng đỗ quyên rộng hơn 251ha, với 435 cây cổ thụ được công nhận là Cây Di sản Việt Nam vào năm 2018. Không chỉ mang giá trị cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ, Hùng Sơn còn hội tụ nhiều giá trị về đa dạng sinh học, văn hóa bản địa đặc sắc của người dân tộc Cơ Tu, là nền tảng để địa phương phát triển du lịch sinh thái bền vững.

Bí thư Đảng ủy xã Hùng Sơn Nguyễn An cho biết, địa phương xác định phát triển du lịch sinh thái dưới tán rừng là hướng đi quan trọng, song phải đặt yêu cầu bảo tồn lên hàng đầu. Toàn bộ quá trình khai thác giá trị rừng đều được tính toán theo hướng hài hòa giữa gìn giữ hệ sinh thái, bảo vệ cảnh quan nguyên sinh và tạo sinh kế bền vững cho người dân vùng cao.

“Quan điểm của xã không đánh đổi tài nguyên lấy tăng trưởng ngắn hạn. Rừng Hùng Sơn là tài sản đặc biệt quý giá, không chỉ với địa phương mà còn với thành phố Đà Nẵng trong định hướng phát triển du lịch sinh thái, du lịch trải nghiệm gắn với thiên nhiên và văn hóa bản địa”, ông Nguyễn An khẳng định.

Sau sáp nhập, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi Đà Nẵng có diện tích tự nhiên khoảng 7.761km², chiếm 65,4% diện tích toàn thành phố; có 37 xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi cùng 4 xã có thôn thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi với tổng cộng 420 thôn, trong đó có 230 thôn đặc biệt khó khăn. Khu vực này có khoảng 164.000 người thuộc hơn 39 thành phần dân tộc cùng sinh sống; tỷ lệ hộ nghèo đa chiều đầu năm 2026 là 27,85%.

Trước thực tế đó, việc nâng cao đời sống người dân miền núi; bảo đảm an sinh xã hội, giữ vững khối đại đoàn kết toàn dân tộc và tạo nền tảng góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội luôn là nhiệm vụ chiến lược hàng đầu của thành phố.

Tại buổi làm việc với các xã miền núi phía tây, Bí thư Thành ủy Lê Ngọc Quang nhấn mạnh: “Các xã cần tập trung phát triển kinh tế rừng bền vững, xác định dược liệu là hướng phát triển chiến lược của khu vực. Cần xây dựng tư duy phát triển theo hướng “bảo tồn để phát triển, phát triển để giữ rừng”; lấy người dân làm trung tâm, lấy tài nguyên rừng và dược liệu làm lợi thế cạnh tranh đặc thù; từng bước hình thành không gian kinh tế dược liệu, kinh tế sinh thái và du lịch cộng đồng mang bản sắc riêng của vùng miền núi”.