Phát triển năng lượng đáp ứng mục tiêu tăng trưởng
Khai thác lợi thế về điều kiện tự nhiên và tiềm năng dồi dào về thủy điện, điện mặt trời, điện gió, Sơn La đang tập trung phát triển năng lượng tái tạo, góp phần đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia, đáp ứng mục tiêu tăng trưởng và yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội.
Gia tăng nhu cầu sử dụng điện
Trong giai đoạn 2021-2025, phụ tải công suất cực đại của tỉnh Sơn La tăng từ 193,78 MW lên 272,8 MW, dự kiến 2026 là 294,5MW. Tốc độ tăng bình quân khoảng 9,0% mỗi năm. Trong khi đó, điện thương phẩm tăng bình quân 8,36% mỗi năm. Dự kiến năm 2026 điện thương phẩm đạt khoảng 1.003,55 triệu kWh, tương ứng tăng 8,5%.
Với mục tiêu tăng trưởng kinh tế của tỉnh Sơn La trong giai đoạn 2026-2030 ở mức cao trên 10%. Nhu cầu điện của tỉnh được dự báo tiếp tục tăng bình quân từ 8,2% đến 8,6% mỗi năm.
Theo dự báo của Công ty Điện lực Sơn La: Phụ tải giai đoạn 2026-2030, công suất cực đại của tỉnh Sơn La năm 2027 có thể đạt khoảng 317,4 MW; năm 2028 đạt 342,2 MW; năm 2029 đạt 369,1 MW và 470,2 MW năm 2030 (khi các CNN, KCN vào đúng tiến độ quy hoạch). Mức tăng cuối giai đoạn phụ thuộc đáng kể vào tiến độ phát triển các khu, cụm công nghiệp, đô thị và các dự án sản xuất quy mô lớn.

Nhà máy chế biến tinh bột sắn tại Khu công nghiệp Mai Sơn nhu cầu sử dụng điện ngày càng tăng để phục vụ sản xuất.
Phụ tải của tỉnh Sơn La chủ yếu là phụ tải sinh hoạt (chiếm khoảng 59% sản lượng) còn phụ tải công nghiệp và xây dựng chỉ chiếm khoảng 23%. Những năm tới, nhu cầu điện của các khu, cụm công nghiệp sẽ tăng dần. Các phụ tải có quy mô lớn đã đăng ký, gồm: Công ty cổ phần Giống bò sữa Mộc Châu dự kiến đạt 10 MW vào năm 2030; Khu công nghiệp Mai Sơn có công suất cực đại hiện nay khoảng 12 MW, dự kiến 25 MW vào năm 2030; Công ty cổ phần sản xuất phao nổi Bắc Phương Sơn La cần khoảng 5,4 MW từ tháng 7 năm 2026. Phụ tải dọc quốc lộ 6 qua Mộc Châu, Yên Châu, Vân Hồ đang tăng khoảng 10% mỗi năm và sẽ tăng nhanh hơn khi tuyến cao tốc Hòa Bình - Mộc Châu hoàn thành, kéo theo các tổ hợp logistics và khu công nghiệp đồng bộ đi vào hoạt động.

Nhà máy thủy điện Nậm Chiến vận hành ổn định cung cấp điện phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.
Nguồn điện hiện tại và giai đoạn 2026-2030 hệ thống nguồn điện tiếp tục phát triển mạnh, dự kiến đến năm 2030 khi các nguồn điện được quy hoạch vào hoạt động đồng bộ, tổng nguồn Sơn La sẽ đạt gấp khoảng 13 lần so với nhu cầu phụ tải nên các nguồn điện tại chỗ đã đảm bảo cung ứng điện cho sự phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Sơn La đến năm 2030 và những giai đoạn tiếp theo cùng với việc các khu, cụm công nghiệp đi vào hoạt động, nhu cầu công suất có thể tăng nhanh hơn ở cuối giai đoạn.
Khai mở đa dạng nguồn năng lượng
Hệ thống nguồn điện Sơn La hiện có khoảng 57 nhà máy thủy điện nhỏ với tổng công suất đạt khoảng 670 MW; tổng công suất nguồn đang vận hành trên địa bàn khoảng 3.669,12 MW. Theo Điều chỉnh Quy hoạch điện VIII (Quyết định số 768/QĐ-TTg), trong giai đoạn 2026-2030, tỉnh dự kiến phát triển thêm nguồn điện với tổng công suất khoảng 6.273,2 MW, bằng khoảng 1,6 lần tổng công suất các nhà máy đang vận hành và gấp hơn 13 lần phụ tải cực đại của tỉnh trong năm 2030, trong đó: Điện mặt trời tập trung 3.674 MW chiếm 58,6%, gồm 35 dự án; điện gió 980 MW 15,6% với 11 dự án; thủy điện tích năng 900 MW chiếm 14,3%; thủy điện nhỏ 630,2 chiếm 10,0% với 17 dự án; cùng với điện mặt trời mái nhà tự sản xuất tự tiêu thụ, điện sinh khối, điện rác. Ngoài ra, quy hoạch còn có các dự án mở rộng thủy điện lớn là Thủy điện Sơn La mở rộng 800 MW và Thủy điện Huội Quảng mở rộng 260 MW, dự kiến vận hành sau năm 2030.

Phối cảnh điện mặt trời nổi công suất thiết kế lên tới 800 MW của Công ty CP Năng lượng Bắc Phương Sơn La đầu tư trên lòng hồ thủy điện Sơn La tại xã Chiềng Lao.
Ông Nguyễn Thế Vinh, Phó Giám đốc Sở Công Thương, cho biết: Để thu hút đầu tư phát triển nguồn điện, tỉnh Sơn La tối giản thủ tục hành chính để tạo môi trường đầu tư minh bạch; đẩy nhanh công tác chấp thuận chủ trương đầu tư và lựa chọn nhà đầu tư cho các dự án nguồn và lưới điện bám sát tiến độ quy hoạch. Công tác giải phóng mặt bằng, bồi thường và tái định cư được ưu tiên triển khai nhằm tạo quỹ đất sạch cho dự án. Đối với các công trình đang thi công, tỉnh chỉ đạo sát sao chính quyền các cấp tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất cho chủ đầu tư và nhà thầu đẩy nhanh tiến độ.
Với chính sách thông thoáng, minh bạch, Sơn La đã thu hút nhiều nhà đầu tư đến khảo sát, tìm hiểu và đầu tư phát triển năng lượng. Tính đến nay, tỉnh đã tiếp nhận 69 dự án với tổng vốn đăng ký 131.180 tỷ đồng. Trong đó, đã có 16 dự án điện mặt trời tập trung với tổng công suất 2.289 MW được cấp chủ trương đầu tư đồng thời chấp thuận nhà đầu tư. Điện gió đã có 1 dự án 80 MW được cấp chủ trương đầu tư, dự kiến khởi công quý I năm 2027 và vận hành quý III năm 2028; 5 dự án với tổng công suất 528 MW đang được thẩm định, dự kiến vận hành trong năm 2030. Thủy điện nhỏ và các nguồn khác đã có 21 dự án thủy điện nhỏ 273,5MW được cấp chủ trương đầu tư, 18 dự án 154,4 MW đã nộp hồ sơ đề xuất và 21 dự án 231 MW đã có nhà đầu tư quan tâm.
Nổi bật là những đại dự án năng lượng mới đã được khởi công, động thổ, tiêu biểu như: Dự án điện mặt trời nổi có công suất thiết kế 800 MW, tổng mức đầu tư khoảng 17.000 tỷ đồng, quy mô trên 1.139 ha mặt nước tại xã Chiềng Lao của Công ty CP Năng lượng Bắc Phương Sơn La đầu tư. Triển khai từ cuối năm 2026 đến năm 2030, chia thành 4 giai đoạn, mỗi giai đoạn có công suất 200 MW. Trong quá trình triển khai, dự án giải ngân khoảng 5.000-6.000 tỷ đồng/năm, đóng góp tích cực vào tăng trưởng GRDP của tỉnh, tạo việc làm cho trên 2.000 lao động và đóng góp cho ngân sách địa phương khoảng 400-480 tỷ đồng/năm.
Bên cạnh điện mặt trời, Dự án Nhà máy điện gió Risen Phù Yên tại khu vực Đèo Diệt, công suất 80 MW đã động thổ ngày 11/6/2026, do Công ty cổ phần Năng lượng gió Miền Bắc đầu tư tổng vốn gần 2.941 tỷ đồng. Đây là dự án điện gió đầu tiên được khởi công tại khu vực miền núi phía Bắc. Ông Nguyễn Thăng Long, thành viên Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Năng lượng gió Miền Bắc, chia sẻ: Các sở, ngành, địa phương của tỉnh Sơn La luôn quan tâm, đồng hành, tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư. Chỉ trong chưa đầy 50 ngày từ khi chúng tôi nộp hồ sơ đề nghị chấp thuận chủ trương đầu tư Dự án Nhà máy điện gió Risen Phù Yên, toàn bộ quy trình thẩm định đã hoàn thành đúng quy định.

Phối cảnh nhà máy thủy điện tích năng Đông Phù Yên công suất thiết kế 1.200 MW.
Trong quý IV/2026, tỉnh Sơn La phấn đấu khởi công ít nhất 13 dự án năng lượng, tổng vốn đầu tư 32.916 tỷ đồng. Đặc biệt là ngày 14/11 đã khởi công Dự án Thủy điện tích năng Đông Phù Yên do Công ty TNHH Xuân Thiện Ninh Bình làm chủ đầu tư, với tổng vốn đầu tư hơn 27.870 tỷ đồng, công suất thiết kế 1.200 MW. Giai đoạn I thực hiện từ năm 2027 đến năm 2030, công suất 900 MW; giai đoạn II từ năm 2031 đến năm 2032, công suất 300 MW. Khi hoàn thành, công trình dự kiến cung cấp khoảng 1,5 tỷ kWh điện/năm, góp phần tăng khả năng điều tiết hệ thống điện, hỗ trợ tích hợp các nguồn năng lượng tái tạo và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.
Bám sát quy hoạch phát triển năng lượng, tỉnh Sơn La đang đẩy mạnh thu hút đầu tư phát triển đa dạng các nguồn năng lượng từ thủy điện, điện gió, điện mặt trời, nhằm hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm năng lượng tái tạo của vùng Tây Bắc, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế hai con số theo hướng xanh, nhanh và bền vững.

