Phát triển ngân hàng Việt Nam hiện đại, phụng sự nhân dân

Tiên phong trong cải cách

Từ tháng 7/2008, thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, NHNN đã thành lập Tổ công tác triển khai Đề án 30 và xây dựng Kế hoạch với ba giai đoạn: Thống kê TTHC; Rà soát, phân tích để phát hiện bất cập; Đưa ra các khuyến nghị sửa đổi, thay thế, bãi bỏ những TTHC không cần thiết và không hợp lý.

Đến ngày 4/8/2009, NHNN hoàn thành việc thống kê và công bố đầy đủ các TTHC thuộc phạm vi quản lý. Bộ TTHC gồm 221 thủ tục, kèm theo 170 mẫu đơn, tờ khai và 127 văn bản pháp luật liên quan. Mỗi thủ tục được chuẩn hóa rõ ràng về nội dung, yêu cầu theo quy định của Đề án 30.

Đây là lần đầu tiên hệ thống ngân hàng xây dựng được cơ sở dữ liệu đầy đủ, đồng bộ về TTHC trong lĩnh vực tiền tệ, ngân hàng và công khai trên website NHNN. Kết quả này góp phần nâng cao tính minh bạch trong hoạt động ngân hàng và trong quan hệ giữa NHNN với các TCTD, doanh nghiệp, người dân; đồng thời thúc đẩy hội nhập với cộng đồng tài chính quốc tế.

Đáng chú ý, NHNN là bộ, ngành Trung ương đầu tiên hoàn thành thống kê toàn bộ TTHC trong phạm vi quản lý với chất lượng cao, đúng tiến độ. Sự thành công của giai đoạn 1 khẳng định sự quyết tâm của NHNN trong chiến lược đổi mới và chương trình cải cách tổng thể nền hành chính quốc gia, tạo nền tảng cho đổi mới về thể chế và hiện đại hóa hành chính nội vụ, đặc biệt trong hoạt động tiền tệ, ngân hàng.

Giai đoạn 2011-2025, CCHC tại NHNN được triển khai đồng bộ trên các lĩnh vực: cải cách thể chế; TTHC; tổ chức bộ máy; nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ; cải cách tài chính công; hiện đại hóa hành chính.

Dưới sự chỉ đạo quyết liệt của Ban lãnh đạo, công tác CCHC đạt nhiều kết quả tích cực. Phương thức làm việc khoa học dần hình thành, góp phần nâng cao hiệu quả điều hành, năng suất và chất lượng công việc; đồng thời giảm chi phí hành chính và chi phí giao dịch cho người dân, doanh nghiệp.

Thể chế về tiền tệ và hoạt động ngân hàng được hoàn thiện theo hướng minh bạch, tạo thuận lợi cho hoạt động của các TCTD và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước. Các văn bản quy phạm pháp luật có quy định TTHC đều đáp ứng yêu cầu cải cách, bảo đảm công khai, đơn giản, tiết giảm chi phí. Thủ tục trong giao dịch giữa TCTD và khách hàng cũng được cải tiến mạnh mẽ.

Chức năng, nhiệm vụ của các đơn vị thuộc NHNN được quy định rõ ràng hơn, khắc phục tình trạng chồng chéo, trùng lặp; đồng thời đẩy mạnh phân cấp, nâng cao vai trò quản lý của NHNN chi nhánh tỉnh, khu vực.

NHNN từng bước hoàn thiện cơ chế quản lý cán bộ, công chức; công tác đào tạo, bồi dưỡng được chuẩn hóa, góp phần phát huy năng lực đội ngũ. Việc giao khoán kinh phí và phân cấp trong mua sắm, đầu tư giúp nâng cao tính chủ động và trách nhiệm của các đơn vị.

Quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về nhiệm vụ, tổ chức bộ máy và tài chính được trao cho các đơn vị sự nghiệp trực thuộc, qua đó nâng cao hiệu quả hoạt động, khai thác tốt nguồn thu, tiết kiệm chi, cải thiện thu nhập cho người lao động.

Ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) được chú trọng trong quản lý, chỉ đạo, điều hành. Việc triển khai CNTT trên toàn bộ hoạt động ngân hàng đã làm thay đổi căn bản phương thức làm việc, từ thủ công sang môi trường điện tử, giúp tiết kiệm thời gian, chi phí và đẩy nhanh tiến độ xử lý công việc.

Theo đánh giá của cộng đồng doanh nghiệp tại Hội nghị CG 2014, cải cách thể chế và hiện đại hóa hành chính của NHNN đã góp phần quan trọng cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao tính minh bạch và năng lực tài chính của doanh nghiệp, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho dòng vốn đầu tư nước ngoài vào Việt Nam.

Phó Thống đốc Thường trực NHNN Đào Minh Tú phát biểu chỉ đạo Hội nghị năm 2022

Kết nối toàn Ngành cải thiện môi trường kinh doanh

Bước sang giai đoạn 2016 - 2020, CCHC của NHNN có thêm bước đột phá mới với việc triển khai Kế hoạch CCHC tổng thể của hệ thống ngân hàng giai đoạn 2016 - 2020 (Quyết định số 282/QĐ-NHNN ngày 9/3/2016) và các kế hoạch CCHC hàng năm của NHNN đã xác định mục tiêu và các nhiệm vụ, giải pháp, đảm bảo hoàn thành các mục tiêu của giai đoạn 2 (2016 - 2020) tại Chương trình tổng thể CCHC Nhà nước ban hành theo Nghị quyết 30c/NQ-CP ngày 08/11/2011 của Chính phủ. Trong đó, bên cạnh việc triển khai 6 nội dung chung của CCHC, NHNN đã yêu cầu mở rộng cải cách toàn Ngành. Trong đó các sản phẩm dịch vụ ngân hàng, thủ tục giao dịch của các ngân hàng thương mại tiếp tục được cải tiến, đổi mới, hiện đại hóa, tích cực phục vụ nhu cầu của người dân, doanh nghiệp. Đồng thời hoàn thành kế hoạch xây dựng Chính phủ điện tử tại NHNN, đáp ứng yêu cầu hiện đại hóa hoạt động hành chính và nâng cao chất lượng dịch vụ hành chính công.

NHNN là cơ quan đầu tiên công khai cho doanh nghiệp, người dân Bộ thủ tục hành chính chi tiết, đầy đủ. 80/257 điều kiện được cắt giảm, đơn giản hóa. 100% các thủ tục hành chính của NHNN áp dụng tiêu chuẩn quản lý chất lượng quốc gia TCVN ISO 9001:2008. NHNN chi nhánh tỉnh, thành phố cũng triển khai Mô hình khung hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn TCVN ISO 9001:2015 từ ngày 25/12/2019.

Các TCTD từ nhà nước đến cổ phần đều hưởng ứng mạnh mẽ yêu cầu này và nhận thức cải cách thủ tục hành chính là yếu tố sống còn, nâng cao năng lực cạnh tranh, từ đó áp dụng công nghệ, cải tiến quy trình, thủ tục các dịch vụ ngân hàng nhằm phục vụ tốt nhất nhu cầu của người dân, doanh nghiệp. NHNN cập nhật kiến trúc Chính phủ điện tử phù hợp với Khung kiến trúc Chính phủ điện tử Việt Nam 2.0, đáp ứng yêu cầu hiện đại hóa hoạt động hành chính, hỗ trợ đắc lực cho công tác quản lý, điều hành của NHNN và nâng cao chất lượng dịch vụ hành chính công. 61/379 dịch vụ công của NHNN đạt mức độ 3,4; 100% dịch vụ công của NHNN đã tích hợp với Cơ sở dữ liệu quốc gia.

Đặc biệt, để đạt được mục tiêu “Tiếp cận tín dụng thuộc nhóm 30 nước đứng đầu” và nhiệm vụ “Thực hiện các giải pháp cải thiện và minh bạch hóa thông tin tín dụng, tạo điều kiện cho doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân thuộc mọi thành phần kinh tế được bình đẳng và thuận lợi trong việc tiếp cận vốn tín dụng theo cơ chế thị trường. Xây dựng chính sách hỗ trợ phát triển các dịch vụ tài chính” mà Nghị quyết số 19-2016/NQ-CP ngày 28/4/2016 về những nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia hai năm 2016 - 2017, định hướng đến năm 2020, NHNN đã ban hành Kế hoạch hành động của ngành Ngân hàng (Quyết định số 1355/QĐ-NHNN ngày 28/6/2016) với mục tiêu: “Tiếp tục đẩy mạnh công tác CCHC trong toàn hệ thống NHNN, đảm bảo hoàn thành các mục tiêu, nhiệm vụ giai đoạn II từ năm 2016 đến năm 2020 Chương trình tổng thể CCHC nhà nước theo Nghị quyết 30c/NQ-CP của Chính phủ, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước của NHNN và phát triển hệ thống ngân hàng ổn định, bền vững, đáp ứng các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội”. Kế hoạch cũng nêu rõ các nhiệm vụ cụ thể đối với các đơn vị thuộc NHNN và các TCTD.

Kết quả chỉ sau 4 năm triển khai Nghị quyết số 19-2016/NQ-CP (2016 đến 2020), theo đánh giá của Ngân hàng Thế giới, Việt Nam xếp thứ 70/190 nền kinh tế về môi trường kinh doanh (tăng 12 bậc so với năm 2016). Chỉ số Tiếp cận tín dụng nằm trong nhóm 25 quốc gia có điểm cao nhất, đứng thứ 2 trong khu vực ASEAN và thứ 2 trong khu vực châu Á (chỉ sau Brunei), cao hơn bình quân khu vực châu Á - Thái Bình Dương và các nước có thu nhập cao khu vực OECD. Ngân hàng Thế giới đánh giá đây là một trong 5 chỉ số có tác động tích cực nhất đến môi trường kinh doanh chung ở Việt Nam.

Lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo chất lượng và hiệu quả

Chặng đường 5 năm (2021- 2026) tiếp tục đánh dấu một giai đoạn chuyển đổi thành công, toàn diện và thực chất trong công cuộc CCHC của NHNN. Không chỉ dừng lại ở việc tinh gọn bộ máy hay cắt giảm thủ tục, mà sâu xa hơn, CCHC là sự thay đổi về tư duy, từ "quản lý" sang "phục vụ". Với quan điểm lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm để phục vụ, lấy sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm thước đo chất lượng và hiệu quả phục vụ, NHNN đã quyết liệt, chủ động triển khai đồng bộ, toàn diện Chương trình tổng thể CCHC nhà nước giai đoạn 2021-2030 theo Nghị quyết số 76/NQ-CP của Chính phủ và các văn bản chỉ đạo của Ban Chỉ đạo CCHC thông qua các chương trình, kế hoạch giai đoạn 5 năm và hàng năm. Đặc biệt, trong năm 2021 - thời điểm dịch COVID-19 diễn biến phức tạp, ảnh hưởng sâu rộng đến mọi mặt đời sống kinh tế - xã hội - NHNN vẫn kiên định mục tiêu CCHC, tập trung cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh; tạo lập môi trường đầu tư, kinh doanh thuận lợi, lành mạnh cho hoạt động của các TCTD; đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi phương thức làm việc sang môi trường điện tử trên nền tảng dữ liệu số và công nghệ số.

Song song với đó, các TCTD đã tích cực đổi mới, đa dạng hóa sản phẩm, dịch vụ; công khai, đơn giản hóa hồ sơ, thủ tục vay vốn, qua đó nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. Trong bối cảnh dịch bệnh, ngành Ngân hàng là một trong những lĩnh vực đi đầu trong việc chủ động triển khai các giải pháp tháo gỡ khó khăn cho nền kinh tế, góp phần phục hồi hoạt động sản xuất, kinh doanh ngay sau khi kết thúc giãn cách xã hội.

Đặc biệt, NHNN đã triển khai quyết liệt các chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, nhất là Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 03/NQ-CP ngày 9/01/2025 của Chính phủ. Trọng tâm là đột phá về cải cách thể chế, cắt giảm, đơn giản hóa TTHC nhằm khơi thông nguồn lực, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và làm chủ công nghệ trong lĩnh vực ngân hàng.

Đến nay, hệ thống TTHC thuộc phạm vi quản lý của NHNN từng bước được hoàn thiện theo hướng thống nhất, đồng bộ, đơn giản, công khai, minh bạch, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin. Nhiều TTHC trong các lĩnh vực như thành lập và hoạt động ngân hàng, tiền tệ, ngoại hối… đã được rà soát, sửa đổi theo hướng loại bỏ các quy định rườm rà, tạo thuận lợi tối đa cho người dân, doanh nghiệp. Số lượng TTHC đã giảm đáng kể, từ 350 thủ tục năm 2021 xuống còn 280 thủ tục năm 2026, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. NHNN đã cơ bản hoàn thành các nhiệm vụ cải cách TTHC theo Kế hoạch giai đoạn 2021-2025, gắn CCHC với chuyển đổi số, phục vụ hiệu quả người dân, doanh nghiệp.

NHNN vinh dự có 7 năm dẫn đầu trong Bảng xếp hạng chỉ số CCHC các bộ (Par index). Kết quả nhiều năm duy trì thứ hạng cao về chỉ số CCHC cho thấy những nỗ lực, quyết tâm không ngừng của NHNN trong việc chủ động, kịp thời ban hành nhiều cơ chế, chính sách đột phá, bảo đảm hệ thống ngân hàng hoạt động an toàn, lành mạnh; đồng thời tạo thuận lợi cho doanh nghiệp tiếp cận vốn tín dụng ngân hàng, góp phần hoàn thiện môi trường đầu tư kinh doanh ổn định, thuận lợi, lành mạnh, công bằng cho các TCTD, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp và hấp thụ vốn cho nền kinh tế, khôi phục và phát triển sản xuất kinh doanh, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, kiểm soát lạm phát và tạo nền tảng ổn định kinh tế vĩ mô.

Từ quan điểm CCHC phải thực hiện bền bỉ, kiên trì, liên tục không có điểm dừng trong giai đoạn 2026 - 2030 NHNN đã xác định tầm nhìn để đưa công cuộc cải cách tiếp tục có những bước đột phá với ba trọng tâm chiến lược. Một là kiến tạo thể chế thông minh với việc tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, đảm bảo tính đồng bộ, phù hợp với thông lệ quốc tế và thích ứng với các mô hình kinh doanh mới. Hai là tiếp tục hoàn thiện mô hình tổ chức tinh gọn, linh hoạt gắn với cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công chức. Ưu tiên hàng đầu là phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt là đội ngũ chuyên gia đầu ngành, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của quá trình hội nhập. Đồng thời tiếp tục xây dựng và phát triển Chính phủ điện tử, Chính phủ số, tích cực cùng các bộ, ngành liên quan để tạo ra một hệ sinh thái cải cách thống nhất, hiệu quả trên quy mô toàn quốc.