Phát triển ngành quỹ, tạo nền tảng hút vốn dài hạn cho thị trường chứng khoán

Dư địa lớn cho ngành quản lý quỹ

Tại Hội nghị “Đầu tư thông minh trong kỷ nguyên số nhận diện cơ hội đầu tư qua các quỹ” do Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) tổ chức ngày 25/8, ông Nguyễn Công Minh - Trưởng Ban Quản lý các công ty quản lý quỹ và Quỹ đầu tư chứng khoán, UBCKNN cho rằng, công nghệ số, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo đang tác động ngày càng mạnh đến cách thức tiếp cận thông tin, phân tích, lựa chọn và quản lý các cơ hội đầu tư.

Trong bối cảnh thị trường chứng khoán bước sang giai đoạn phát triển mới, việc mở rộng ngành quỹ, gia tăng tỷ trọng nhà đầu tư tổ chức được kỳ vọng tạo nguồn vốn dài hạn. Ảnh: Đức Thanh

Trong bối cảnh đó, đầu tư thông minh không đơn thuần là tìm kiếm lợi nhuận, mà phải dựa trên thông tin tốt hơn, phương pháp phù hợp và khả năng quản trị rủi ro hiệu quả. Các quỹ đầu tư vì thế giữ vai trò ngày càng quan trọng khi giúp nhà đầu tư tiếp cận danh mục tài sản được xây dựng và quản lý bởi đội ngũ chuyên nghiệp, đồng thời hưởng lợi từ năng lực nghiên cứu, phân tích và quản trị rủi ro của các công ty quản lý quỹ.

Định hướng phát triển nhà đầu tư tổ chức cũng đang được đặt trong tổng thể cải cách thị trường tài chính. Đề án cải cách tổng thể thị trường tài chính Việt Nam đặt ra giải pháp phát triển cơ sở nhà đầu tư theo hướng bền vững, ưu tiên nhà đầu tư tổ chức và từng bước tạo sự cân bằng hơn giữa nhà đầu tư tổ chức với nhà đầu tư cá nhân; đồng thời hiện đại hóa hạ tầng tài chính, thúc đẩy chuyển đổi số và phát triển thị trường vốn cả về quy mô, thanh khoản.

Thực tế, ngành quản lý quỹ Việt Nam đã có bước phát triển đáng kể. Hiện thị trường có 43 công ty quản lý quỹ đang hoạt động với 142 quỹ đầu tư chứng khoán, trong đó có 106 quỹ đại chúng. Tổng giá trị tài sản quản lý (AUM) tăng từ khoảng 124 nghìn tỷ đồng cuối năm 2015 lên hơn 846 nghìn tỷ đồng vào cuối tháng 6/2026, tương đương tăng khoảng 6,8 lần; tốc độ tăng trưởng bình quân hơn 20%/năm.

Dù vậy, quy mô ngành vẫn còn khá khiêm tốn so với tiềm năng. AUM của ngành quản lý quỹ hiện tương đương khoảng 6% GDP, thấp hơn đáng kể so với nhiều thị trường trong khu vực và trên thế giới. Đây cũng chính là khoảng trống để ngành quỹ tiếp tục mở rộng trong giai đoạn tới.

Ông Hà Anh Tùng - Giám đốc Đầu tư kiêm Phó Giám đốc Khối Kinh doanh, MB Capital nhìn nhận, sự phát triển của thị trường chứng khoán thời gian qua cho thấy không chỉ quy mô, thanh khoản thị trường được cải thiện mà bản thân các thành viên tham gia thị trường cũng đang trưởng thành hơn.

Theo ông Tùng, sự thay đổi trong nhận thức và hành vi của nhà đầu tư được xem là điều kiện thuận lợi để ngành quản lý quỹ phát triển.

Bên cạnh đó ông Tùng cho biết, dư địa của ngành quỹ Việt Nam còn lớn khi quy mô hiện vẫn ở mức thấp so với nhiều thị trường mới nổi. Cùng với nhận thức của nhà đầu tư được cải thiện và nhu cầu đầu tư chuyên nghiệp gia tăng, quy mô ngành quỹ có thể từng bước hướng tới mức 15 - 20% GDP trong tương lai.

Nâng chất hàng hóa để giữ chân dòng vốn dài hạn

Cùng với dư địa phát triển của ngành quỹ trong nước, quá trình nâng hạng đang mở ra một không gian mới cho thị trường chứng khoán Việt Nam trong việc tiếp cận dòng vốn quốc tế. Theo bà Nguyễn Thị Hằng Nga - Tổng Giám đốc Công ty quản lý quỹ Vietcombank (VCBF), việc thị trường chứng khoán Việt Nam được nâng hạng có ý nghĩa trước hết ở sự ghi nhận đối với chất lượng và mức độ phát triển của thị trường.

Để đáp ứng các tiêu chí của thị trường mới nổi, Việt Nam phải đáp ứng nhiều yêu cầu cả về định lượng và định tính. Thời gian qua, Chính phủ, Bộ Tài chính và UBCKNN đã triển khai nhiều giải pháp tháo gỡ điểm nghẽn, từng bước đáp ứng các tiêu chuẩn của FTSE Russell. Vì vậy, giá trị của nâng hạng không chỉ được đo bằng lượng vốn có thể chảy vào thị trường, mà còn là sự công nhận của các tổ chức quốc tế đối với quá trình cải cách của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Theo các ước tính được bà Nga dẫn lại, thị trường Việt Nam có thể đón khoảng 2 tỷ USD từ các quỹ đầu tư. Trong khi tỷ trọng nhà đầu tư nước ngoài trên thị trường chứng khoán Việt Nam hiện mới khoảng 10%, việc Việt Nam tham gia sâu hơn vào các bộ chỉ số quốc tế sẽ mở thêm cơ hội thu hút dòng vốn ngoại. Không chỉ tạo ra dòng vốn trực tiếp, nâng hạng còn giúp Việt Nam xuất hiện nhiều hơn trên “radar” của các tổ chức đầu tư quốc tế. Khi thị trường được nghiên cứu và đánh giá kỹ hơn, doanh nghiệp Việt Nam cũng có thêm cơ hội tiếp cận nguồn vốn với chi phí hợp lý.

Tuy nhiên, theo Tổng Giám đốc VCBF, để nâng hạng thực sự tạo ra thay đổi về chất và thu hút được dòng vốn dài hạn, vấn đề tiếp theo phải giải quyết là chất lượng hàng hóa trên thị trường.

Cơ cấu các chỉ số cổ phiếu lớn hiện còn tập trung nhiều vào ngân hàng, chứng khoán và bất động sản. Trong khi đó, với các quỹ chủ động, việc cổ phiếu có nằm trong một bộ chỉ số quốc tế hay không chưa phải yếu tố quyết định. Điều họ tìm kiếm là doanh nghiệp có chất lượng, quản trị tốt và khả năng tạo tăng trưởng bền vững.

Bà Nga cho biết, VCBF theo đuổi triết lý đầu tư giá trị và dài hạn, ưu tiên những doanh nghiệp có đội ngũ quản trị tốt, chiến lược phát triển bền vững, nền tảng tài chính vững mạnh và khả năng hưởng lợi từ triển vọng tăng trưởng dài hạn của kinh tế Việt Nam. Điều này cũng cho thấy sự khác biệt giữa dòng vốn thụ động và dòng vốn chủ động sau nâng hạng. Nếu các quỹ thụ động phân bổ vốn dựa trên tỷ trọng của các bộ chỉ số thì dòng vốn chủ động chỉ ở lại khi thị trường có đủ doanh nghiệp chất lượng. Vì vậy, nâng chất lượng hàng hóa, đa dạng hóa doanh nghiệp niêm yết và nâng chuẩn quản trị sẽ là điều kiện quan trọng để chuyển lợi thế nâng hạng thành nguồn vốn dài hạn.