Phát triển nguồn nhân lực giỏi công nghệ để thực hiện mục tiêu tăng trưởng cao

Thị trường lao động còn nhiều thách thức

Số liệu từ Cục Thống kê (Bộ Tài chính) cho biết, thị trường lao động năm 2025 duy trì ổn định và ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực. Lao động có việc làm cả năm đạt 52,4 triệu người, tăng hơn 578.000 người so với năm 2024, chủ yếu ở khu vực thành thị. Riêng quý IV/2025, số lao động có việc làm đạt 52,7 triệu người, tiếp tục tăng so với quý trước và cùng kỳ năm trước.

Cơ cấu lao động chuyển dịch phù hợp với quá trình công nghiệp hóa và phát triển dịch vụ. Khu vực dịch vụ chiếm tỷ trọng lớn nhất với 40,8%, tiếp đến là công nghiệp và xây dựng chiếm 33,5%, trong khi khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản giảm còn 25,7%.

Xu hướng này phản ánh sự dịch chuyển tích cực gắn với mục tiêu nâng cao năng suất lao động và chất lượng tăng trưởng.

Thị trường lao động Việt Nam năm 2025 duy trì ổn định trước nhiều biến động. Ảnh TTXVN

Năm 2025, chất lượng nguồn nhân lực tiếp tục được nâng lên. Tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng, chứng chỉ năm 2025 ước đạt 29,2%, tăng 0,9 điểm phần trăm so với năm trước và đạt mục tiêu theo kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2025. Thu nhập bình quân tháng của người lao động đạt khoảng 8,4 triệu đồng, tăng gần 9% so với năm 2024.

Tuy nhiên, hiện nay, lao động phi chính thức vẫn chiếm tỷ trọng lớn, với khoảng 33,1 triệu người, tương đương 63,1% tổng số lao động có việc làm, dù đã giảm so với năm trước. Điều này cho thấy thị trường lao động vẫn thiếu tính bền vững, khả năng chống chịu trước các cú sốc còn hạn chế.

Tỷ lệ thất nghiệp và thiếu việc làm duy trì ở mức thấp, song thất nghiệp thanh niên vẫn là vấn đề đáng lưu ý. Quý IV/2025, tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên (từ 15 - 24 tuổi) ở mức 9,04%, cao hơn nhiều so với tỷ lệ thất nghiệp chung. Đáng chú ý, khoảng 1,4 triệu thanh niên không có việc làm và không tham gia học tập, đào tạo, chiếm hơn 10% tổng số thanh niên, tiếp tục gia tăng so với cùng kỳ năm trước.

Theo bà Nguyễn Thị Thanh Mai, Quyền Trưởng Ban thống kê Dân số và Lao động (Cục Thống kê), tỷ lệ thất nghiệp thanh niên và tỷ lệ thanh niên không có việc làm và không tham gia học tập, đào tạo ở Việt Nam vẫn duy trì ở mức cao, phản ánh những khó khăn của thanh niên trong quá trình tìm kiếm việc làm.

"Mặc dù so với nhiều quốc gia trên thế giới, các tỷ lệ này của Việt Nam ở mức thấp hơn, song xét trong bối cảnh trong nước, tỷ lệ này vẫn còn cao so với mặt bằng chung của thị trường lao động, đặt ra yêu cầu tiếp tục triển khai các giải pháp hỗ trợ thanh niên trong quá trình chuyển tiếp từ học tập sang việc làm", bà Mai nhấn mạnh.

Phát triển nguồn nhân lực cho tăng trưởng cao

Trước những xu hướng và thách thức nêu trên, việc phát triển nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao được xác định là một trong những trụ cột quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026 - 2030.

Theo bà Nguyễn Thị Thanh Mai, trước hết, cần chuyển trọng tâm từ mở rộng số lượng lao động sang nâng cao chất lượng và năng suất, lấy khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực tăng trưởng. Khi dư địa của cơ cấu dân số vàng ngày càng thu hẹp, tăng trưởng kinh tế không thể tiếp tục dựa chủ yếu vào quy mô lao động mà phải dựa vào kỹ năng, kỷ luật và hiệu quả sử dụng nguồn nhân lực.

Đào tạo nguồn nhân lực giỏi khoa học và công nghệ, phục vụ mục tiêu tăng trưởng cao. Ảnh TTXVN

Cùng với đó, việc đẩy mạnh chính thức hóa lao động phi chính thức và mở rộng bao phủ an sinh xã hội cho người lao động là yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao tính bền vững của thị trường lao động. Vấn đề giải quyết việc làm cho thanh niên cũng cần được ưu tiên, thông qua tăng cường đào tạo nghề, đào tạo gắn với thực hành, mở rộng các chương trình thực tập tại doanh nghiệp và nâng cao hiệu quả kết nối cung - cầu lao động.

Trong bối cảnh già hóa dân số diễn ra nhanh hơn, việc khai thác hiệu quả lực lượng lao động trung niên và cao tuổi, thông qua đào tạo lại, nâng cao kỹ năng và tổ chức lao động linh hoạt, sẽ góp phần duy trì và nâng cao năng suất chung của nền kinh tế.

Đại diện Cục Thống kê cũng nhấn mạnh, cần nâng cao chất lượng thông tin thị trường lao động và năng lực dự báo nguồn nhân lực - đây là nền tảng quan trọng để hoạch định chính sách, định hướng đào tạo và sử dụng lao động hiệu quả, phục vụ mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững.

Thế Đoàn/Báo Tin tức và Dân tộc