Phát triển nguồn nhân lực nữ chất lượng cao trong kỷ nguyên số

Nhiều ý kiến cho rằng, trong bối cảnh đất nước đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng, phát triển nguồn nhân lực nữ chất lượng cao không chỉ là mục tiêu bình đẳng giới mà đã trở thành yêu cầu chiến lược, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và thúc đẩy phát triển bền vững.

Dưới sự chủ trì của đồng chí Nguyễn Thị Minh Hương, Phó chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) Việt Nam và đồng chí Nguyễn Thị Kim Dung, Phó trưởng ban Thường trực Ban Công tác Phụ nữ, Hội LHPN Việt Nam, các đại biểu đã tập trung phân tích những cơ hội, thách thức và đề xuất nhiều giải pháp nhằm phát huy vai trò của phụ nữ trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Phát triển nguồn nhân lực nữ chất lượng cao - yêu cầu của phát triển đất nước

Phát biểu tại phiên thảo luận, bà Nguyễn Thị Quyên Thanh, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo nhấn mạnh, nguồn nhân lực chất lượng cao là một trong những đột phá chiến lược, quyết định năng lực cạnh tranh quốc gia và sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước. Các văn kiện của Đảng về đổi mới giáo dục, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đều khẳng định đầu tư cho con người, cho giáo dục và phát triển nguồn nhân lực chính là đầu tư cho tương lai.

Theo bà Nguyễn Thị Quyên Thanh, phụ nữ không chỉ là lực lượng lao động quan trọng mà còn là nguồn lực phát triển đặc biệt của quốc gia. Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển mới, vẫn còn những rào cản cần tiếp tục tháo gỡ. Phụ nữ chưa tham gia tương xứng với tiềm năng trong các lĩnh vực dẫn dắt tương lai như khoa học, công nghệ, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn và đổi mới sáng tạo; tỷ lệ nữ giữ các vị trí lãnh đạo, quản lý cấp cao và chủ trì các nhóm nghiên cứu khoa học còn khiêm tốn. Trong khi đó, khoảng cách cơ hội tiếp cận giáo dục chất lượng giữa các vùng miền và những định kiến giới vẫn là những trở ngại ảnh hưởng đến quá trình phát triển của phụ nữ và trẻ em gái.

Từ thực tiễn đó, bà Nguyễn Thị Quyên Thanh đề xuất tiếp tục đưa bình đẳng giới trở thành nội dung xuyên suốt trong chiến lược phát triển giáo dục và nguồn nhân lực quốc gia; bảo đảm mọi phụ nữ và trẻ em gái đều có cơ hội tiếp cận giáo dục chất lượng, học tập suốt đời và phát triển toàn diện. Đồng thời, cần tạo đột phá trong phát triển nữ sinh, nữ trí thức ở các lĩnh vực STEM; khuyến khích phụ nữ tham gia các ngành công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo.

Bà Nguyễn Thị Quyên Thanh, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo tham luận tại trung tâm thảo luận.

Bên cạnh đó, cần tạo điều kiện để phụ nữ tham gia nhiều hơn vào các vị trí hoạch định chính sách, quản trị đại học, lãnh đạo nghiên cứu khoa học và quản trị quốc gia; ưu tiên phát triển nguồn nhân lực nữ ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo; đồng thời xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ phụ nữ học tập, nghiên cứu, khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo và tham gia lãnh đạo.

Tạo đột phá để phụ nữ tham gia sâu hơn vào các lĩnh vực STEM

Đồng tình với quan điểm trên, GS, TS Lê Thị Thanh Nhàn, Nghiên cứu viên cao cấp Viện Toán học, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam cho biết, mặc dù phụ nữ hiện chiếm khoảng 37% lực lượng lao động trong các lĩnh vực STEM, song khoảng cách giới vẫn hiện hữu rõ nét ở các bậc học cao hơn, các vị trí lãnh đạo khoa học, công nghệ và hoạch định chính sách chiến lược.

Theo bà, tỷ lệ nữ sinh lựa chọn các ngành công nghệ lõi và kỹ thuật chuyên sâu như trí tuệ nhân tạo, tự động hóa, bán dẫn còn thấp. Đây là thách thức lớn trong việc hình thành đội ngũ nhân lực nữ chất lượng cao cho tương lai.

Để khắc phục tình trạng này, cần tăng cường giáo dục STEM cho trẻ em gái ngay từ bậc phổ thông; đặc biệt quan tâm đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị công nghệ cho vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số nhằm thu hẹp khoảng cách tiếp cận. Cùng với đó, cần xây dựng mạng lưới cố vấn nữ STEM trên phạm vi toàn quốc, kết nối các nhà khoa học, chuyên gia và doanh nhân nữ với học sinh, sinh viên và nhà nghiên cứu trẻ, nhằm truyền cảm hứng, hỗ trợ định hướng nghề nghiệp, từng bước xóa bỏ định kiến giới trong lựa chọn ngành nghề.

Đồng chí Nguyễn Thị Minh Hương, Phó chủ tịch Hội LHPN Việt Nam và đồng chí Nguyễn Thị Kim Dung, Phó trưởng ban Thường trực Ban Công tác Phụ nữ, Hội LHPN Việt Nam đồng chủ trì phiên thảo luận.

Nhiều đại biểu đề xuất xây dựng cơ chế phát hiện, bồi dưỡng và trọng dụng tài năng nữ trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo, công nghệ bán dẫn, công nghệ sinh học, công nghệ môi trường và năng lượng xanh; tạo môi trường nghiên cứu, làm việc thuận lợi hơn để phụ nữ có điều kiện phát huy năng lực, tăng cường sự hiện diện trong các vị trí lãnh đạo khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Là một trong những đại biểu trẻ tham dự Đại hội đại biểu Phụ nữ toàn quốc lần thứ XIV, chị Nguyễn Ny Hương, Phó chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Hà Tĩnh, Bí thư Tỉnh đoàn Hà Tĩnh cho rằng, xây dựng người phụ nữ Việt Nam thời đại mới phải bắt đầu từ việc chăm lo, bồi dưỡng thế hệ nữ thanh niên. Theo chị, cần chú trọng xây dựng lớp phụ nữ trẻ có tri thức, bản lĩnh, khát vọng cống hiến, làm chủ khoa học công nghệ và thích ứng với quá trình chuyển đổi số, đồng thời quan tâm đến đời sống tinh thần, sức khỏe tâm lý và kỹ năng sống để các em phát triển toàn diện.

Tại phiên thảo luận, các đại biểu thống nhất nhận định, xây dựng người phụ nữ Việt Nam thời đại mới là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược, vừa đáp ứng yêu cầu phát triển con người trong thời kỳ mới, vừa góp phần phát huy nguồn lực phụ nữ phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Việc tạo môi trường để phụ nữ học tập, sáng tạo, làm chủ khoa học công nghệ, tham gia lãnh đạo, quản lý và cống hiến cho xã hội sẽ là nền tảng quan trọng để đất nước phát triển nhanh, bền vững trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.