Phát triển nông nghiệp tuần hoàn đa giá trị - Bài cuối: Biến tiềm năng thành giá trị thực tế

Đây là điều kiện thuận lợi để tỉnh phát triển nông nghiệp tuần hoàn, nhân lên giá trị trên cùng diện tích.

Theo UBND tỉnh, sau hợp nhất, tỉnh Phú Thọ có quỹ đất nông nghiệp khoảng 773,9 nghìn ha, chiếm 82,8% diện tích tự nhiên, cùng hệ thống sông ngòi, rừng và hạ tầng giao thông kết nối với Hà Nội và các trung tâm kinh tế lớn tạo nền tảng để hình thành các vùng sản xuất hàng hóa quy mô lớn, gắn với chế biến, tiêu thụ và du lịch.

Bên cạnh đó, Phú Thọ còn có các vùng chè, cây ăn quả, lúa, rau, chuối, dược liệu cùng các sản phẩm chăn nuôi, lâm nghiệp tạo nên hệ sinh thái nông nghiệp tương đối toàn diện, mở ra khả năng xây dựng những sản phẩm có giá trị kinh tế gắn với văn hóa địa phương.

Tỉnh Phú Thọ có quỹ đất nông nghiệp khoảng 773,9 nghìn ha, chiếm 82,8% diện tích tự nhiên. Ảnh minh họa: Thế Duyệt – TTXVN

Lợi thế của Phú Thọ không chỉ nằm ở quy mô đất đai mà còn ở sự đa dạng về nguồn gen bản địa vô cùng phong phú như gà nhiều cựa, các giống cá đặc sản, chè Shan, lúa nếp Gà gáy, nếp Quạ đen, hồng Hạc Trì và các vùng chè, cây ăn quả, lúa, rau, chuối cùng các sản phẩm chăn nuôi, lâm nghiệp tạo nên hệ sinh thái nông nghiệp tương đối toàn diện.

Nhiều đặc sản đã có thương hiệu và được thị trường ghi nhận, tạo cơ sở để phát triển sản phẩm OCOP, nông nghiệp hàng hóa và du lịch trải nghiệm. Đáng chú ý, các vùng rừng và khu vực có điều kiện phát triển lâm sản ngoài gỗ, cây dược liệu dưới tán rừng còn mở ra khả năng kết hợp giữa sản xuất, bảo tồn sinh thái và du lịch cộng đồng.

Bên cạnh đó, Phú Thọ còn là địa phương có bề dày lịch sử, văn hóa với hệ thống di tích, di sản văn hóa vật thể và phi vật thể phong phú, nhiều làng nghề truyền thống đặc sắc. Các giá trị cảnh quan và văn hóa này là nền tảng quan trọng để phát triển du lịch nông nghiệp, du lịch nông thôn gắn với xây dựng nông thôn mới và phát huy bản sắc văn hóa địa phương.

Theo ông Đinh Công Sứ, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Phú Thọ, để khai thác tiềm năng to lớn này, tỉnh Phú Thọ đã xây dựng đề án “Phát triển nông nghiệp tuần hoàn, tích hợp đa giá trị cho các sản phẩm nông sản chủ lực, đặc sản của tỉnh gắn với xây dựng các sản phẩm OCOP và du lịch nông nghiệp, nông thôn trên địa bàn tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2026-2030.

Tỉnh dự kiến dành khoảng 1.060 tỷ đồng cho Đề án phát triển nông nghiệp tuần hoàn, tích hợp đa giá trị giai đoạn 2026-2030; trong đó nguồn cân đối ngân sách cấp tỉnh khoảng 410 tỷ đồng, đồng thời huy động các nguồn xã hội hóa và nguồn lực hợp pháp khác. Giai đoạn 2026-2027 sẽ tập trung thí điểm tại các xã có sản phẩm chủ lực, đánh giá hiệu quả để hoàn thiện mô hình; giai đoạn 2028-2030 từng bước nhân rộng, hình thành các vùng sản xuất tuần hoàn tập trung.

Tính Phú Thọ phấn đấu đến năm 2030, thu gom, tái sử dụng 70% phụ phẩm của các cây trồng chủ lực tại vùng sản xuất tập trung; 80% rơm rạ được xử lý, tái chế làm thức ăn chăn nuôi hoặc phân bón hữu cơ. Trong chăn nuôi, 60% hộ và 100% trang trại áp dụng công nghệ xử lý chất thải để tái sử dụng; 50% bùn thải, nước thải tại các trang trại thủy sản được xử lý và tái sử dụng; 50% phụ phẩm khai thác, chế biến gỗ được sử dụng làm nhiên liệu sinh học hoặc sản phẩm gỗ.

Tỉnh đồng thời đặt mục tiêu xây dựng 3-4 mô hình trồng trọt tuần hoàn có khả năng nhân rộng; thí điểm ít nhất 15 mô hình canh tác tuần hoàn có hệ thống đo đạc, báo cáo, thẩm định để từng bước tham gia thị trường tín chỉ carbon; xây dựng ít nhất 6 mô hình “Làng nông nghiệp tuần hoàn”. Cùng với đó, nâng cao hiệu quả 207 chuỗi cung ứng nông, lâm, thủy sản an toàn hiện có và xây dựng mới khoảng 100 chuỗi; phấn đấu tối thiểu 40% sản phẩm OCOP chủ lực được tiêu thụ qua siêu thị, sàn thương mại điện tử và 30% sản phẩm chủ lực tham gia chuỗi xuất khẩu chính ngạch.

Cùng với đó, tất cả phụ phẩm như rơm rạ, trấu, chất thải chăn nuôi sẽ được thu gom, phân loại, xử lý để quay trở lại chu trình sản xuất dưới dạng phân bón hữu cơ, thức ăn chăn nuôi, năng lượng sinh học hoặc nguyên liệu cho các sản phẩm mới. Đối với cây có múi, phụ phẩm vỏ cam, bưởi có thể được tái chế thành tinh dầu, mứt, trà, than sinh học hoặc phân bón hữu cơ; với cây lúa, rơm rạ được định hướng sử dụng làm thức ăn chăn nuôi, ủ compost, trồng nấm hoặc xử lý bằng chế phẩm sinh học.

Cùng với tuần hoàn hóa sản xuất, tỉnh cũng định hướng biến các không gian nông nghiệp như đồi chè, vườn cây ăn quả, trang trại sinh thái thành điểm đến du lịch xanh. Phấn đấu hình thành ít nhất 15 mô hình du lịch nông nghiệp, nông thôn gắn với nông nghiệp tuần hoàn và sản phẩm OCOP. Du khách sẽ được tham quan, thu hoạch, chế biến nông sản, trải nghiệm tái chế phụ phẩm và mua sản phẩm ngay tại vùng sản xuất, qua đó tạo thêm nguồn thu cho người dân.

Ông Nguyễn Huy Nhuận, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh cho biết, để thực hiện mục tiêu, tỉnh đang quy hoạch các vùng nguyên liệu phải gắn với chế biến, thị trường, OCOP và du lịch nông thôn; đồng thời tháo gỡ điểm nghẽn về tích tụ, tập trung đất đai, tạo điều kiện sử dụng đất đa mục đích phục vụ sản xuất, sơ chế, chế biến và hạ tầng du lịch; đẩy mạnh liên kết giữa sản xuất, chế biến, tiêu thụ và du lịch.

Phú Thọ sẽ nghiên cứu ứng dụng công nghệ Blockchain trong truy xuất nguồn gốc; sử dụng cảm biến để giám sát đất, nước, dinh dưỡng và dịch bệnh; mở rộng công nghệ biogas, nuôi trùn quế, ruồi lính đen, chế phẩm vi sinh và công nghệ chế biến sâu. Cùng với đó là xây dựng cơ sở dữ liệu số về nông nghiệp tuần hoàn, kết nối hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử và tăng cường hợp tác với các viện nghiên cứu, trường đại học để chuyển giao công nghệ xử lý phụ phẩm.

Việc chuyển đổi sang nông nghiệp tuần hoàn đa giá trị được kỳ vọng giúp tăng trên 10% năng suất, giảm khoảng 40% chi phí đầu vào thông qua tận dụng phụ phẩm; đồng thời giảm khoảng 30% chất thải và phát thải khí nhà kính nhờ tái chế, tái sử dụng chất thải, phế phụ phẩm nông nghiệp.

Với không gian sản xuất mới và hệ thống sản phẩm nông nghiệp đặc trưng phong phú, việc chuyển từ “sản xuất nông nghiệp” sang “kinh tế nông nghiệp tuần hoàn, đa giá trị” được kỳ vọng giúp Phú Thọ khai thác hiệu quả hơn tài nguyên đất đai, nguồn gen bản địa, cảnh quan và văn hóa; đồng thời giảm phát thải, hạn chế chất thải, nâng cao giá trị nông sản và tạo thêm nguồn thu cho người dân trong thời gian tới.

Phát triển nông nghiệp tuần hoàn đa giá trị - Bài 1: Đưa nông sản vào chuỗi giá trị mới