Phát triển quan hệ lao động hài hòa, tiến bộ

Giờ ăn trưa của người lao động tại Công ty trách nhiệm hữu hạn Hyundai Kefico Việt Nam, thành phố Hải Phòng. (Ảnh: ĐĂNG ANH)

Thành phố Hồ Chí Minh hiện có khoảng 7,49 triệu người trong độ tuổi lao động, trong đó hơn 7,28 triệu người đang có việc làm; riêng lực lượng lao động làm việc tại 59 khu chế xuất, khu công nghiệp hơn 914.000 người. Thành phố coi hoàn thiện thể chế và thiết chế quản lý trong lĩnh vực lao động là nền tảng bảo đảm tính ổn định, hài hòa và phát triển bền vững của thị trường lao động. Đồng thời chú trọng củng cố các thiết chế hỗ trợ quản lý nhà nước về lao động, các quy chế phối hợp giải quyết đình công, đội ngũ hòa giải viên lao động được kiện toàn với 286 người.

Nhờ đó, năm 2025, trên địa bàn chỉ xảy ra 7 vụ tranh chấp lao động tập thể, giảm 11 vụ và 8.855 người so với năm 2024. Tranh chấp chủ yếu phát sinh tại các doanh nghiệp thuộc ngành dệt may, da giày, liên quan tiền lương và thưởng; thời gian xảy ra ngắn và đều được các tổ công tác kịp thời tiếp cận, hỗ trợ các bên thương lượng, giải quyết, không ảnh hưởng lớn đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.

Toàn tỉnh Bắc Ninh hiện có gần 26.000 doanh nghiệp đang hoạt động với khoảng 802.000 lao động, tập trung chủ yếu trong các khu, cụm công nghiệp với nhiều doanh nghiệp quy mô lớn, tập đoàn kinh tế, doanh nghiệp FDI sử dụng số lượng lao động lớn. Ủy ban nhân dân tỉnh chỉ đạo tăng cường hỗ trợ đào tạo kỹ năng đối thoại, thương lượng cho cán bộ công đoàn cơ sở; khuyến khích doanh nghiệp thực hiện đối thoại định kỳ, thương lượng và ký kết thỏa ước lao động tập thể.

Giai đoạn 2023-2025, 100% số doanh nghiệp nhà nước và 84,7% số doanh nghiệp ngoài nhà nước có tổ chức công đoàn đã đối thoại tại nơi làm việc; 84,7% số công đoàn cơ sở doanh nghiệp ký thỏa ước lao động tập thể.

Tỉnh cũng triển khai thỏa ước lao động tập thể nhóm doanh nghiệp đối với 7 đơn vị thuộc Khu công nghiệp Quế Võ, qua đó tăng tính liên kết, chia sẻ kinh nghiệm và nâng chất lượng các điều khoản thỏa ước. Từ năm 2022 đến nay, hòa giải viên đã tham gia giải quyết 33 vụ tranh chấp lao động cá nhân, trong đó hòa giải thành 26 vụ, góp phần hạn chế khiếu nại, khiếu kiện phức tạp.

Đáng chú ý, Bắc Ninh đã tập trung chỉ đạo triển khai các chương trình phát triển nhà ở xã hội, nhà ở công nhân, thiết chế công đoàn; quan tâm đầu tư trường học, y tế tại khu công nghiệp nhằm tạo điều kiện để người lao động ổn định chỗ ở, yên tâm làm việc. Toàn tỉnh triển khai 83 dự án nhà ở xã hội (hơn 118.000 căn hộ), trong đó đã hoàn thành 23.437 căn và đang thi công 7.289 căn.

Tỉnh đưa vào danh mục đầu tư 2 khu thiết chế công đoàn tại hai khu công nghiệp Yên Phong và Quế Võ với diện tích 4,28ha, gồm các hạng mục: Nhà ở, nhà văn hóa đa năng, siêu thị, nhà trẻ, phòng khám, sân chơi thể thao…; bố trí một trung tâm y tế (đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc Sở Y tế) có trụ sở tại thị trấn Nếnh, gần các khu công nghiệp trọng điểm.

Ghi nhận tại nhiều tỉnh, thành phố cho thấy: Hiện nay, quy mô lao động lớn, cơ cấu đa dạng, biến động nhanh cả về ngành nghề, hình thức việc làm và quan hệ lao động, đang đặt ra yêu cầu cao đối với năng lực quản lý nhà nước, nhất là trong điều kiện tổ chức chính quyền địa phương hai cấp và tăng mạnh phân cấp cho cơ sở.

Tuy nhiên, vừa qua, việc mở rộng phạm vi quản lý sau sáp nhập đã làm thay đổi căn bản tổ chức bộ máy, địa bàn và đối tượng quản lý trong lĩnh vực lao động. Giai đoạn đầu vận hành chính quyền địa phương hai cấp đã phát sinh không ít khó khăn. Khối lượng công việc trong lĩnh vực lao động tăng nhanh, nhất là công tác theo dõi tình hình sử dụng lao động, quan hệ lao động, giải quyết tranh chấp và thực hiện các chính sách an sinh xã hội, trong khi đội ngũ cán bộ cấp xã, phường còn mỏng và phải kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ.

Bên cạnh đó, công tác phối hợp và chuyển tiếp nhiệm vụ giữa các cấp, các cơ quan trong giai đoạn chuyển đổi mô hình cần tiếp tục được hoàn thiện để bảo đảm tính thống nhất, liên thông, không làm gián đoạn việc cung cấp dịch vụ công cho người dân và doanh nghiệp. Việc cập nhật, đồng bộ dữ liệu về lao động và doanh nghiệp sau sáp nhập cũng gặp khó khăn, ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý. Công tác đào tạo, bồi dưỡng chưa đáp ứng yêu cầu ảnh hưởng không nhỏ đến công tác dự báo và tham mưu chính sách.

Theo Giám đốc Sở Nội vụ Thành phố Hồ Chí Minh Phạm Thị Thanh Hiền, thời gian tới, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, cơ chế quản lý nhà nước về lao động theo hướng thống nhất, đồng bộ, rõ thẩm quyền, trách nhiệm; gắn phân cấp, ủy quyền với tăng cường kiểm tra, giám sát; đồng thời, chú trọng nâng cao năng lực thực thi của đội ngũ cán bộ làm công tác lao động, nhất là ở cấp cơ sở. Đẩy mạnh chuyển đổi số, từng bước xây dựng hệ thống dữ liệu, quan hệ và thị trường lao động thống nhất, liên thông phục vụ hiệu quả công tác quản lý, dự báo và hoạch định chính sách.

Vấn đề quan trọng cũng được đại diện Sở Nội vụ một số tỉnh, thành phố kiến nghị, đó là cần nâng cao chất lượng đối thoại, thương lượng tập thể, thỏa ước lao động tập thể và thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở; xây dựng và thực hiện hiệu quả “cơ chế ba bên” giữa Nhà nước và tổ chức đại diện người lao động, người sử dụng lao động; coi đây là công cụ quan trọng để phòng ngừa, hạn chế tranh chấp và giải quyết kịp thời các phát sinh trong quan hệ lao động; đồng thời, cần đẩy mạnh các hoạt động hỗ trợ, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần và điều kiện làm việc cho người lao động, nhất là các giải pháp giảm áp lực về nhà ở, cải thiện đời sống, sức khỏe, học tập, vui chơi giải trí, giúp người lao động yên tâm gắn bó lâu dài với doanh nghiệp và địa phương.

VĨNH KHANG