Phát triển sản xuất nông nghiệp hàng hóa gắn với cây trồng đặc sản địa phương

Đồng chí Nông Thị Trường, Bí thư Đảng ủy xã Trùng Khánh đến thăm vườn sản xuất cây dẻ giống của Hợp tác xã Bích Loan. Ảnh Quốc Sơn

Những năm qua, thực hiện tái cơ cấu nông nghiệp, xã Trùng Khánh tập trung đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu cây trồng và đạt được nhiều kết quả tích cực. Nếu như trước đây người dân chủ yếu sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, phụ thuộc vào các loại cây lương thực truyền thống như ngô, lúa…, thì nay nhiều hộ đã mạnh dạn chuyển đổi sang các loại cây trồng đặc hữu có tiềm năng phát triển hàng hóa, tạo ra những sản phẩm nông sản có giá trị kinh tế cao. Nổi bật là các loại cây như dẻ, thuốc lá nguyên liệu, dong riềng cùng một số mô hình trồng lê giống bản địa và cây dược liệu. Qua đó, từng bước hình thành hướng sản xuất nông nghiệp hàng hóa, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân.

Trong quá trình chuyển đổi cơ cấu cây trồng, cây dẻ đang khẳng định là cây chủ lực, mang lại hiệu quả kinh tế cao, góp phần xây dựng thương hiệu nông sản đặc trưng địa phương. Nhờ phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng, nên cây dẻ sinh trưởng, phát triển tốt. Đến nay, toàn xã có trên 60 ha dẻ cho thu hoạch, giá trị sản xuất bình quân hàng năm đạt từ 300 triệu đến hơn 400 triệu đồng/ha.

Gia đình ông Lương Văn Khang ở xóm Bó Đa hiện trồng 50 cây dẻ đang cho thu hoạch, mỗi năm mang lại nguồn thu cho gia đình hơn 100 triệu đồng. Không chỉ phát triển kinh tế từ cây trồng, gia đình ông còn xây dựng mô hình vườn dẻ trải nghiệm phục vụ du khách. Vào mùa thu hoạch, gia đình mở cửa vườn đón khoảng 300 lượt khách tham quan, trải nghiệm trực tiếp thu hái hạt dẻ và mua sản phẩm ngay tại vườn.

Chia sẻ về hiệu quả của mô hình, ông Khang cho biết: “Đây là hình thức du lịch trải nghiệm hấp dẫn, vừa thu hút du khách, vừa là cách quảng bá, nâng cao giá trị và thương hiệu sản phẩm hạt dẻ của địa phương rất hiệu quả. Nhờ thu nhập từ cây dẻ, đời sống gia đình được ổn định hơn. Cây dẻ phù hợp với đất đai, khí hậu địa phương, đầu ra cũng thuận lợi, nên bà con rất phấn khởi, yên tâm sản xuất”.

Để phát huy hiệu quả kinh tế từ cây dẻ, xã Trùng Khánh đang tập trung mở rộng diện tích trồng và chủ động nguồn cây giống phục vụ sản xuất. Từ đầu năm 2026 đến nay, xã đã trồng mới 3 ha dẻ, đồng thời từng bước hình thành các cơ sở sản xuất cây giống đáp ứng nhu cầu của người dân. Hợp tác xã Bích Loan từ năm 2021 đã đầu tư xây dựng vườn ươm, ghép cây dẻ giống diện tích hơn 1 ha, mỗi năm sản xuất khoảng 2 vạn cây giống cung cấp cho các hộ dân trong và ngoài tỉnh. Không chỉ sản xuất cây giống, Hợp tác xã còn trồng hơn 400 cây dẻ, đến nay đã thu hoạch năm thứ 3, cho giá trị sản suất bình quân đạt hơn 100 triệu đồng mỗi năm. Cây dẻ đã mang lại nguồn thu ổn định và mở ra hướng phát triển nông nghiệp hàng hóa bền vững cho địa phương.

Xã Trùng Khánh hiện có trên 60 ha cây dẻ cho thu hoạch, giá trị sản xuất bình quân hàng năm đạt từ 300 triệu đến hơn 400 triệu đồng/ha.

Không chỉ riêng cây dẻ, cây thuốc lá nguyên liệu cũng tiếp tục khẳng định vị thế trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng được xã tập trung duy trì và mở rộng diện tích sản xuất hàng hóa. Năm nay, cả xã trồng 516 ha thuốc lá, nhờ liên kết với các doanh nghiệp, người dân được hỗ trợ giống, ứng trước phân bón, tập huấn kỹ thuật trồng, chăm sóc, thu hoạch và bao tiêu sản phẩm, nên rất yên tâm đầu tư sản xuất.

Gia đình bà Lương Thị Tấm ở xóm Nà Khiêu, hàng năm trồng 14.000 cây thuốc lá trên diện tích 7.000 m2. Với sản lượng trung bình đạt khoảng 2 tấn lá thuốc lá sấy khô, cho thu nhập khoảng 120 triệu đồng mỗi năm. Bà Tấm chia sẻ: “Trồng cây thuốc lá cho thu nhập cao hơn nhiều so với các loại cây trồng truyền thống khác. Nhưng quan trọng nhất là có doanh nghiệp liên kết thu mua sản phẩm nên người sản xuất không còn lo đầu ra. Đặc biệt, cây thuốc lá là một trong những cây trồng chủ lực được Đảng bộ xã Trùng Khánh nhiệm kỳ 2025 – 2030 đưa vào Chương trình trọng tâm phát triển sản xuất nông nghiệp theo hướng hàng hóa nên bà con rất phấn khởi, yên tâm mở rộng sản xuất”.

Bên cạnh cây dẻ và cây thuốc lá, xã tiếp tục định hướng đa dạng hóa cơ cấu cây trồng nhằm nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp. Trong đó, cây dong riềng đang mở ra hướng phát triển kinh tế cho người dân; một số diện tích trồng cây lê giống bản địa và cây dược liệu cũng được khôi phục, từng bước mở rộng. Đây được xem là hướng đi phù hợp, góp phần khai thác hiệu quả tiềm năng đất đai, nâng cao thu nhập và tạo nền tảng cho phát triển nông nghiệp bền vững theo hướng sản xuất hàng hóa tại địa phương.

Theo Bí thư Đảng ủy xã Nông Thị Trường, việc chuyển dịch cơ cấu cây trồng trên địa bàn xã thời gian qua đã bước đầu định hình rõ nét theo hướng sản xuất hàng hóa, phát huy được tiềm năng, lợi thế của địa phương. Tuy nhiên, sản xuất vẫn còn những khó khăn như quy mô nhỏ lẻ, hạ tầng sản xuất chưa đồng bộ, nguồn lực đầu tư còn hạn chế, việc ứng dụng khoa học kỹ thuật chưa đồng đều, các mô hình liên kết theo chuỗi giá trị chưa bền vững… Từ thực tế đó, xã xác định cần xây dựng chương trình trọng tâm mang tính dài hạn, đồng bộ nhằm tạo bước đột phá trong phát triển nông nghiệp.

Trên cơ sở đánh giá tiềm năng, lợi thế và kết quả đạt được, giai đoạn 2025 – 2030, xã xây dựng Chương trình trọng tâm chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo hướng sản xuất hàng hóa, hình thành chuỗi giá trị ổn định. Chương trình tập trung phát triển các cây trồng đặc sản có giá trị kinh tế cao như cây dẻ, thuốc lá nguyên liệu, dong riềng, lê giống bản địa và dược liệu.

Theo mục tiêu đề ra, đến năm 2030, xã phấn đấu trồng mới trên 50 ha cây dẻ, đồng thời bảo vệ, chăm sóc tốt diện tích dẻ hiện có. Tiếp tục duy trì diện tích vùng trồng cây thuốc lá trên 400 ha. Mở rộng diện tích trồng cây dong riềng trên 80 ha; đối với cây dược liệu, xã duy trì diện tích hiện có và trồng mới 3 ha; phát triển diện tích trồng lê giống bản địa trên 10 ha, đồng thời hình thành 2 vùng sản xuất rau sạch với diện tích khoảng 10 ha.

Nông dân xã Trùng Khánh thu hoạch thuốc lá nguyên liệu.

Để hiện thực hóa mục tiêu, theo Chủ tịch UBND xã Trùng Khánh Hoàng Văn Tiến, xã đã xây dựng kế hoạch và tập trung triển khai nhiều giải pháp đồng bộ. Trong đó, ưu tiên quy hoạch các vùng sản xuất phù hợp với từng khu vực có lợi thế phát triển các cây trồng chủ lực. Đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân thay đổi tư duy sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa tập trung; áp dụng các tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ nhằm đáp ứng nhu cầu thị trường và nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm nông sản địa phương.

Cùng với quy hoạch, xã chú trọng huy động các nguồn lực từ ngân sách Nhà nước, các chương trình mục tiêu quốc gia và nguồn vốn xã hội hóa để đầu tư hạ tầng thiết yếu như giao thông nội đồng, hệ thống thủy lợi, điện phục vụ sản xuất. Đồng thời mở rộng quy mô sản xuất hàng hóa, hoàn thiện các vùng chuyên canh; tăng cường ứng dụng khoa học kỹ thuật, lựa chọn giống cây trồng chất lượng cao, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

Một trong những giải pháp quan trọng được xã xác định là hình thành các chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm, gắn với xây dựng thương hiệu nông sản địa phương. Xã phấn đấu đến năm 2028 có ít nhất 2 sản phẩm được công nhận OCOP cấp tỉnh, tạo nền tảng xây dựng thương hiệu nông sản Trùng Khánh. Cùng với đó tăng cường quảng bá sản phẩm, khuyến khích doanh nghiệp, hợp tác xã tham gia đầu tư cơ sở chế biến, chế biến sâu các loại nông sản chủ lực. Việc liên kết sản xuất theo nhóm hộ, tổ hợp tác, hợp tác xã gắn với doanh nghiệp sẽ góp phần hình thành vùng sản xuất hàng hóa quy mô lớn, nâng cao giá trị sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Bên cạnh các cây trồng chủ lực, xã rà soát, điều chỉnh quy hoạch vùng trồng phù hợp với điều kiện thực tế; chuyển đổi diện tích canh tác kém hiệu quả sang trồng các loại cây có giá trị kinh tế cao hơn, tiến tới hình thành các vùng sản xuất chuyên canh gắn với cơ sở chế biến. Đồng thời tiếp tục quan tâm xây dựng đội ngũ cán bộ kỹ thuật, tăng cường tập huấn, chuyển giao khoa học kỹ thuật cho nông dân nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất.

Đánh giá về chương trình trọng tâm, ông Nông Văn Chức, Trưởng xóm Nà Thin cho rằng: “Chương trình trọng tâm chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo hướng sản xuất hàng hóa, hình thành chuỗi giá trị ổn định giai đoạn 2025 – 2030 của xã Trùng Khánh rất phù hợp với điều kiện thực tế và đáp ứng kỳ vọng của người dân. Được người dân đồng tình, hưởng ứng vì ai cũng mong muốn có hướng phát triển kinh tế bền vững, nâng cao thu nhập, ổn định sinh kế”.

Nhấn mạnh vai trò của chương trình trong giai đoạn tới, Bí thư Đảng ủy xã Trùng Khánh Nông Thị Trường khẳng định, phát triển nông nghiệp bền vững theo hướng sản xuất hàng hóa gắn với tiêu thụ sản phẩm là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của xã. Chương trình không chỉ hướng đến mục tiêu phát triển kinh tế mà còn tạo động lực xây dựng nông thôn mới bền vững. Đảng ủy xã sẽ tập trung lãnh đạo, huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, đồng thời phát huy vai trò chủ thể của người dân để chương trình đạt hiệu quả cao nhất, đáp ứng kỳ vọng của nhân dân.

Chương trình trọng tâm chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo hướng sản xuất hàng hóa, hình thành chuỗi giá trị ổn định giai đoạn 2025 – 2030 là bước đi đúng đắn, phù hợp với điều kiện thực tế của Trùng Khánh. Với quyết tâm của cấp ủy, chính quyền cùng sự đồng thuận của nhân dân, các cây trồng đặc sản của Trùng Khánh được phát triển mạnh mẽ, góp phần nâng cao thu nhập, thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững và thúc đẩy kinh tế - xã hội địa phương ngày càng phát triển.