Phát triển tài chính toàn diện đi vào thực chất

Dịch vụ tài chính đến gần hơn với người dân

Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng vừa ký ban hành Quyết định số 928/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược tài chính toàn diện quốc gia giai đoạn 2026-2030.

Theo Chiến lược, đến năm 2030, Việt Nam phấn đấu 95% người từ 15 tuổi trở lên có tài khoản giao dịch tại ngân hàng hoặc tổ chức được phép khác; giá trị thanh toán không dùng tiền mặt đạt gấp 30 lần GDP; ít nhất 30% người trưởng thành có tiền gửi tại TCTD; ít nhất 300.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa có dư nợ tín dụng; dư nợ tín dụng phục vụ nông nghiệp, nông thôn chiếm khoảng 25% tổng dư nợ nền kinh tế; đồng thời ít nhất 75% người trưởng thành có thông tin lịch sử tín dụng trong hệ thống CIC.

Các chuyên gia đánh giá những mục tiêu này không chỉ cho thấy mục tiêu mở rộng độ bao phủ dịch vụ tài chính, mà còn phản ánh yêu cầu nâng cao chất lượng tiếp cận và sử dụng dịch vụ tài chính của người dân, doanh nghiệp. Tài chính toàn diện vì vậy không dừng ở việc “có tài khoản”, mà còn là khả năng sử dụng tài khoản, thanh toán, tiết kiệm, vay vốn, bảo hiểm và các dịch vụ tài chính khác một cách an toàn, thuận tiện, chi phí hợp lý.

Nhìn lại giai đoạn trước, sau hơn 5 năm triển khai Quyết định số 149/QĐ-TTg về Chiến lược tài chính toàn diện quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 chúng ta đã đạt được nhiều kết quả tích cực: Đến cuối năm 2025, các bộ, ngành, địa phương cơ bản hoàn thành 62/62 nhiệm vụ trong Chương trình hành động thực hiện Chiến lược. Đáng chú ý, 6/9 chỉ tiêu phấn đấu đã hoàn thành hoặc vượt mục tiêu đề ra. Tỷ lệ người trưởng thành có tài khoản thanh toán tại ngân hàng đạt 86,97%, vượt mục tiêu tối thiểu 80%. Tỷ lệ người trưởng thành có tiết kiệm gửi tại ngân hàng đạt 33%, vượt mục tiêu 25 - 30%. Số lượng giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt bình quân hằng năm tăng 58,86%, cao hơn nhiều so với mục tiêu 20-25%. Khoảng 290.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa có dư nợ tại các TCTD, vượt mục tiêu ít nhất 250.000 doanh nghiệp. Tỷ lệ người trưởng thành có thông tin lịch sử tín dụng trong hệ thống thông tin tín dụng của NHNN đạt 71%, vượt mục tiêu tối thiểu 70%.

Nhìn nhận về kết quả phát triển tài chính toàn diện thời gian qua, ông Chu Khánh Lân, Phó Vụ trưởng Vụ Dự báo thống kê NHNN cho rằng, sau hơn 5 năm triển khai, Việt Nam đã ghi nhận tiến bộ rõ rệt, trong đó ứng dụng công nghệ số là một trong những động lực quan trọng. Hệ thống pháp lý cho các sản phẩm, dịch vụ tài chính - ngân hàng từng bước được hoàn thiện; mạng lưới cung ứng dịch vụ tài chính được mở rộng; các nhóm dễ bị tổn thương như phụ nữ, người thu nhập thấp, cư dân nông thôn, vùng sâu, vùng xa có thêm cơ hội tiếp cận dịch vụ tài chính chính thức.

Đến cuối năm 2025, tỷ lệ người dân từ 15 tuổi trở lên có tài khoản tại ngân hàng đạt gần 89%. Theo số liệu của NHNN, đến cuối năm 2025, giá trị thanh toán không dùng tiền mặt đã gấp khoảng 28 lần GDP. Chỉ trong ba tháng đầu năm 2026, giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt tăng gần 38% về số lượng; giao dịch qua Internet tăng hơn 65%; giao dịch qua điện thoại di động tăng hơn 33%; giao dịch qua QR code tăng hơn 52% về giá trị. Trong khi đó, giao dịch qua ATM tiếp tục giảm mạnh, phản ánh xu hướng người dân chuyển dịch nhanh sang các phương thức thanh toán số hiện đại.

Mặc dù đạt được những kết quả tích cực, nhưng trên thực tế, vẫn có một bộ phận người dân đã có tài khoản ngân hàng nhưng chưa sử dụng nhiều dịch vụ tài chính. Điều này cho thấy tài chính số toàn diện không nên chỉ được nhìn nhận qua số lượng tài khoản, mà cần được đánh giá bằng mức độ sử dụng thực chất và lợi ích mà người dân nhận được. Một nghiên cứu mới đây của Học viện Ngân hàng cho rằng, sau giai đoạn triển khai Chiến lược tài chính toàn diện quốc gia đến năm 2025, thanh toán số và ngân hàng số đã trở nên phổ biến hơn. Do đó chúng ta cần chuyển từ mở rộng độ bao phủ sang nâng cao chất lượng sử dụng, bảo đảm an toàn giao dịch, bảo vệ dữ liệu cá nhân và củng cố niềm tin của người dùng.

Tài chính số là “mạch kết nối” của tăng trưởng bao trùm

Theo Dự thảo Kế hoạch hành động của ngành Ngân hàng thực hiện Chiến lược tài chính toàn diện quốc gia giai đoạn 2026 - 2030, ngoài việc đặt ra các mục tiêu cụ thể về thanh toán không dùng tiền mặt, tiền gửi, tín dụng doanh nghiệp nhỏ và vừa, tín dụng nông nghiệp nông thôn và dữ liệu lịch sử tín dụng… Cơ quan soạn thảo đã đồng thời đặt ra yêu cầu hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho hoạt động ngân hàng số và tài chính số, đẩy mạnh liên thông kết nối dữ liệu và phát triển các dịch vụ ngân hàng mới an toàn, hiện quả.

Các chuyên gia đánh giá, việc làm sạch dữ liệu không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản trị, hạn chế tài khoản giả mạo, mà còn mở ra cơ hội phát triển các mô hình tài chính số hiện đại như chấm điểm tín dụng bằng AI, định danh khách hàng điện tử, phân tích hành vi người dùng và cá nhân hóa sản phẩm dịch vụ. Đây là điều kiện quan trọng để mở rộng tiếp cận tín dụng cho những nhóm chưa có nhiều tài sản bảo đảm hoặc lịch sử tín dụng truyền thống...

Theo ông Nguyễn Khắc Trung, Trưởng Ban Ngân hàng số Agribank, AI giúp rút ngắn khoảng cách công nghệ với khách hàng nông thôn, vùng sâu, vùng xa thông qua tư vấn 24/7, nội dung tùy biến theo ngôn ngữ và văn hóa địa phương. Công nghệ cũng hỗ trợ ngân hàng nâng cao chất lượng truyền thông, giúp người dân dễ tiếp cận thông tin và dịch vụ tài chính hơn, nhất là nhóm khách hàng lớn tuổi hoặc ít hiểu biết công nghệ.

Ở góc độ cơ quan quản lý, Phó Thống đốc NHNN Phạm Thanh Hà cho biết, phát triển tài chính toàn diện là ưu tiên chiến lược của Chính phủ, gắn với mục tiêu tăng trưởng bao trùm và phát triển bền vững. Việc triển khai Chiến lược tài chính toàn diện quốc gia thời gian qua đã tạo nền tảng quan trọng để người dân và doanh nghiệp tiếp cận rộng rãi hơn với dịch vụ tài chính chính thức. Đặc biệt, công nghệ số, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo và các mô hình đổi mới sáng tạo đang mở ra cơ hội để tài chính toàn diện phát triển nhanh hơn, sâu rộng hơn. Trong giai đoạn 2026 -2030, trọng tâm sẽ là thúc đẩy tài chính số toàn diện, phát triển hạ tầng dữ liệu, ứng dụng AI và Big Data, đồng thời tăng cường giáo dục tài chính và bảo vệ người tiêu dùng.