Phát triển thị trường trái phiếu doanh nghiệp: Từ kênh 'bổ trợ' đến trụ cột dẫn vốn của nền kinh tế

Phục hồi rõ nét nhưng áp lực vẫn hiện hữu

Ngày 2-4, Diễn đàn Thị trường Trái phiếu Doanh nghiệp Việt Nam 2026 với chủ đề “Củng cố niềm tin, tính minh bạch và phát triển cơ sở hạ tầng cho mục tiêu tăng trưởng bền vững” diễn ra trong bối cảnh nền kinh tế bước vào giai đoạn phát triển mới, đòi hỏi nguồn vốn trung và dài hạn ổn định hơn bao giờ hết.

Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Nguyễn Hoàng Dương phát biểu tại Diễn đàn. Ảnh: PV

Theo ông Nguyễn Hoàng Dương, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, năm 2025 ghi nhận sự phục hồi rõ rệt của thị trường TPDN. Cụ thể, có 106 đợt phát hành trái phiếu riêng lẻ với tổng khối lượng đạt 576.000 tỷ đồng, tăng 31,6% so với năm 2024. Phát hành ra công chúng đạt 51.980 tỷ đồng, tăng 36%.

Đáng chú ý, tỷ lệ chậm trả trái phiếu đã giảm so với giai đoạn cao điểm, trong khi khung pháp lý và mức độ minh bạch của doanh nghiệp được cải thiện, qua đó góp phần củng cố niềm tin của nhà đầu tư.

Tuy vậy, áp lực vẫn chưa hạ nhiệt. Năm 2026, tổng giá trị trái phiếu đáo hạn dự kiến khoảng 190.400 tỷ đồng. Dù thấp hơn năm trước, đây vẫn là con số lớn, buộc doanh nghiệp phải tái cơ cấu tài chính, đàm phán với nhà đầu tư hoặc tìm kiếm nguồn vốn thay thế.

Dù đã hình thành những nền tảng cơ bản, thị trường TPDN vẫn đứng trước yêu cầu phải nâng cấp chất lượng phát triển.

Ông Nguyễn Quang Thuân, Chủ tịch FiinGroup & FiinRatings cho rằng, để thị trường thực sự phát huy vai trò, cần chuyển từ phát triển theo chiều rộng sang chiều sâu, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu vốn của khu vực doanh nghiệp vẫn ở mức rất lớn.

Việc phát triển theo chiều sâu không chỉ giúp hoàn thiện cấu trúc thị trường vốn, mà còn mở ra cơ hội thu hút dòng vốn từ các định chế tài chính quốc tế. Sự quan tâm của nhà đầu tư nước ngoài đối với Việt Nam đã gia tăng đáng kể, đặc biệt sau khi thị trường chứng khoán được nâng hạng lên thị trường mới nổi theo chuẩn FTSE Russell.

Trong xu hướng này, trái phiếu doanh nghiệp ngày càng được xem là một lớp tài sản quan trọng, song hành cùng cổ phiếu trong danh mục đầu tư.

Hướng tới thị trường bền vững dài hạn

Ở góc độ phân tích, ông Lê Hồng Khang, Giám đốc Nghiên cứu và Phân tích FiinRatings nhấn mạnh, trong bối cảnh lãi suất toàn cầu có thể duy trì ở mức cao trong thời gian dài hơn, áp lực tỷ giá vẫn hiện hữu và tín dụng ngân hàng ngày càng chọn lọc, nhu cầu phát triển thị trường TPDN theo chiều sâu và đa dạng hóa trở nên cấp thiết.

Thị trường trái phiếu doanh nghiệp cần phát triển theo chiều sâu. Ảnh: PV

Theo đó, thị trường TPDN cần được xây dựng thành trụ cột dẫn vốn chính của nền kinh tế, thay vì chỉ đóng vai trò kênh huy động vốn thay thế cho tín dụng ngân hàng.

Đây là hạ tầng tài chính trọng yếu, giúp ổn định nguồn vốn dài hạn cho tăng trưởng, củng cố cấu trúc tài chính của doanh nghiệp trước các cú sốc bên ngoài, đồng thời giảm mức độ phụ thuộc của nền kinh tế vào dòng vốn ngoại ngắn hạn có tính biến động cao.

Để hiện thực hóa mục tiêu phát triển chiều sâu, theo ông Nguyễn Quang Thuân, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý và các thành viên thị trường.

Trong đó, trọng tâm là phát triển và đa dạng hóa nguồn cung trái phiếu, mở rộng cơ sở nhà đầu tư, nâng cao vai trò của các định chế tài chính trung gian, cũng như chuẩn hóa và minh bạch thông tin trong toàn bộ vòng đời trái phiếu – từ trước phát hành đến sau phát hành.

Những nỗ lực này không chỉ giúp cải thiện thanh khoản, mà còn nâng cao tính minh bạch và sức hấp dẫn của thị trường TPDN. Trong bối cảnh nền kinh tế cần nguồn lực lớn để duy trì tăng trưởng, thị trường trái phiếu doanh nghiệp đang đứng trước cơ hội tái định vị vai trò. Từ một kênh bổ trợ, TPDN đang được kỳ vọng trở thành trụ cột dẫn vốn trung – dài hạn, góp phần giảm tải cho hệ thống ngân hàng và nâng cao chất lượng tăng trưởng. Tuy nhiên, để đi đến đích này, thị trường không chỉ cần quy mô lớn hơn, mà quan trọng hơn là phải “đi sâu” – minh bạch hơn, chuyên nghiệp hơn và bền vững hơn.

Nha Trang