Phát triển thương mại điện tử từ cấp xã: Góp phần hiện thực hóa mục tiêu quốc gia

Từ mục tiêu quốc gia đến nguồn lực địa phương

Để hiện thực hóa khát vọng tăng trưởng kinh tế, việc khai thác hiệu quả các nguồn lực và nâng cao năng lực tham gia nền kinh tế số của người dân, doanh nghiệp là yêu cầu tất yếu. Tinh thần này đã được khẳng định rõ tại Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị khi xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực phát triển đất nước. Do đó, đưa định hướng này vào thực tiễn đồng nghĩa với việc phải chuyển hóa triệt để công nghệ thành năng lực sản xuất, kinh doanh và các giá trị kinh tế cụ thể.

Trong tiến trình đó, thương mại điện tử đóng vai trò mở thêm không gian phát triển mới cho thị trường trong nước, giúp kết nối trực tiếp giữa sản xuất với tiêu dùng. Đặc biệt đối với khu vực nông thôn và miền núi, phương thức kinh doanh số này tạo cơ hội vàng để vượt qua rào cản địa lý, giúp người dân dễ dàng tiếp cận khách hàng ngoài địa bàn và nâng cao giá trị sản phẩm.

Để cụ thể hóa định hướng chiến lược trên, Bộ Công Thương đã ban hành Quyết định số 1568/QĐ-BCT phê duyệt Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2026-2030, đặt mục tiêu doanh số bán lẻ tăng trưởng ấn tượng từ 20-30% mỗi năm. Đến năm 2030, các địa phương ngoài Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh được kỳ vọng sẽ chiếm tới 50% giá trị giao dịch B2C của cả nước, đồng thời hướng tới 60% số xã có thương nhân bán hàng hoặc cung ứng dịch vụ trực tuyến.

Hội nghị "Công Thương đưa thương mại điện tử về xã, bệ phóng tăng trưởng hai con số" sẽ diễn ra vào 13h30 chiều ngày 11/11/2026

Minh chứng cho lộ trình này, tại sự kiện “CSR Day 2026 - Khơi mở làn sóng tác động mới”, bà Lê Hoàng Oanh, Cục trưởng Cục Thương mại điện tử (Bộ Công Thương) nhận định, thương mại điện tử Việt Nam tiếp tục duy trì đà bứt phá với dự báo tăng trưởng khoảng 20% riêng trong năm 2026. Điều quan trọng không chỉ nằm ở những con số tăng trưởng cơ học, mà là việc định hình thương mại điện tử theo hướng bền vững, tạo giá trị thực chất cho cộng đồng và mở rộng không gian số cho các địa phương thông qua các chương trình hành động cụ thể như “Địa phương vươn mình” hay “Hàng Việt vươn mình” phối hợp cùng TikTok Shop.

Những chỉ tiêu và định hướng mạnh mẽ đó đặt ra yêu cầu cấp thiết, phải đưa thương mại điện tử thâm nhập sâu hơn vào hoạt động kinh tế cơ sở, gắn mở rộng thị trường với khai thác lợi thế đặc thù của từng vùng miền. Thực tế, mỗi địa bàn đều sở hữu nguồn lực riêng từ nông sản, sản phẩm OCOP đến làng nghề truyền thống. Tuy nhiên, sản phẩm tốt chưa đồng nghĩa với tiêu thụ tốt nếu người dân vẫn thiếu thông tin thị trường, kỹ năng tiếp thị trực tuyến và năng lực phân phối chuyên nghiệp.

Chính vì vậy, để phát triển thương mại điện tử địa phương bền vững, phải bắt đầu từ bài toán cốt lõi: Người sản xuất cần được trang bị những gì để chủ động tiếp cận thị trường và duy trì kinh doanh trên không gian số? Trả lời được câu hỏi ấy cũng chính là tìm ra "chìa khóa" biến các mục tiêu quốc gia thành cơ hội kinh tế sinh động cho từng cộng đồng.

Cấp xã kết nối chính sách với hoạt động kinh doanh

Trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp, cấp xã là cấp sát dân nhất, đóng vai trò trực tiếp kết nối chính sách với đời sống. Nhờ nắm rõ thế mạnh sản phẩm và khó khăn của các hộ kinh doanh, chính quyền xã chính là đầu mối lý tưởng để tổ chức, nhận diện chính xác "điểm nghẽn" tại địa bàn, dù đó là khâu đóng gói, logistics của nông sản tươi hay việc chuẩn hóa thông tin, truyền tải văn hóa của sản phẩm làng nghề.

Tuy nhiên, nếu các chương trình hỗ trợ chỉ dừng lại ở từng đợt đào tạo hay phiên livestream ngắn hạn, người dân sẽ dễ hụt hẫng khi gặp vướng mắc về vận hành, xử lý đơn hàng hay chi phí sau đó. Vì vậy, cần một phương pháp tiếp cận lấy địa bàn cấp xã làm nơi hỗ trợ thường xuyên. Tại đây, chính quyền chủ động kết nối cơ quan chuyên môn, nền tảng số và doanh nghiệp logistics, còn người dân trực tiếp quyết định hoạt động kinh doanh.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương về tầm nhìn này, bà Trần Thị Tân - Giám đốc Trách nhiệm Xã hội và Hợp tác Chiến lược của TikTok Shop, nhấn mạnh: “Mô hình xã, phường thương mại điện tử hướng tới xây dựng nền tảng kinh doanh lâu dài, xuất phát từ thực tế địa phương. Bài toán cốt lõi là sau hỗ trợ, người bán phải tự chủ được năng lực và động lực để tiếp tục duy trì gian hàng. Sự phối hợp giữa sự am hiểu địa bàn của chính quyền và công nghệ của doanh nghiệp chính là chìa khóa để hoạt động hỗ trợ đi vào chiều sâu, mang lại giá trị bền vững”.

Vì vậy, đưa thương mại điện tử về xã cần được triển khai như một quá trình phát triển năng lực kinh doanh lâu dài. Việc mở gian hàng hay livestream chỉ là bước khởi đầu; khả năng tự vận hành, tối ưu chi phí (phí nền tảng, vận chuyển, hoàn hàng) và bảo đảm chất lượng sản phẩm mới là yếu tố quyết định giúp người dân gắn bó bền vững với không gian số.

Để hình thành năng lực này, các chương trình đào tạo phải gắn chặt với thực hành và hỗ trợ sau tập huấn theo lộ trình mùa vụ của từng địa phương. Đồng thời, cần xây dựng lực lượng hỗ trợ tại chỗ từ những thanh niên am hiểu công nghệ và người bán có kinh nghiệm nhằm tháo gỡ kịp thời các vướng mắc phát sinh, giảm phụ thuộc vào các đợt hỗ trợ từ bên ngoài.

Đặc biệt, thước đo hiệu quả cần chuyển dịch từ số lượng hoạt động phong trào sang kết quả kinh doanh thực chất: số lượng người bán duy trì hoạt động, mức độ tự chủ vận hành, và sự tăng trưởng thực tế của doanh thu, thu nhập. Khi người dân làm chủ được dòng dòng chảy thương mại số, các lợi thế bản địa mới thực sự chuyển hóa thành giá trị thị trường, tạo ra động lực tăng trưởng kinh tế bền vững ngay từ cấp cơ sở.