Phát triển y học cổ truyền trong giai đoạn mới - Kỳ 2: Tháo gỡ 'nút thắt' cho y học cổ truyền

Nhiều cơ sở y tế khó khăn trong tìm kiếm nguồn nhân lực cao về y học cổ truyền - Ảnh: H.L

Khi nhu cầu phát triển vượt quá nguồn lực hiện có

Sự phát triển mạnh mẽ của YHCT trong những năm gần đây đang đặt ra những yêu cầu mới đối với hệ thống y tế. Trong khi số lượng người bệnh tìm đến các phương pháp điều trị bằng YHCT và PHCN ngày càng tăng thì nhiều cơ sở y tế lại đang đối mặt với áp lực về cơ sở vật chất, trang thiết bị và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Tại Bệnh viện YHCT và PHCN Bắc Quảng Trị, công suất sử dụng giường bệnh nhiều năm liền luôn đạt mức cao. Tuy nhiên, theo bác sĩ Vũ Việt Hưng, Giám đốc Bệnh viện, quy mô phát triển hiện nay chưa thực sự tương xứng với nhu cầu thực tế.

“Để triển khai các dịch vụ chuyên sâu về PHCN, đáp ứng đầy đủ nhu cầu của người dân trên địa bàn, chúng tôi cần một cơ sở vật chất rộng hơn, quy mô giường bệnh lớn hơn và có mặt bằng phù hợp. Đồng thời cần đầu tư thêm các trang thiết bị y học hiện đại để nâng cao hiệu quả PHCN, xứng tầm với một bệnh viện chuyên khoa tuyến tỉnh”, bác sĩ Hưng cho biết.

Các cơ sở y tế công lập đối mặt với bài toán "chảy máu chất xám" - Ảnh: H.L

Một khó khăn khác là bài toán nhân lực. Theo bác sĩ Vũ Việt Hưng, chế độ đãi ngộ tại các cơ sở y tế công lập chưa thực sự hấp dẫn, dẫn đến tình trạng dịch chuyển nhân lực sang khu vực ngoài công lập. Điều này khiến các bệnh viện công lập gặp khó trong việc thu hút, giữ chân đội ngũ bác sĩ chất lượng cao và bảo đảm nguồn nhân lực ổn định lâu dài.

Tại Bệnh viện Hữu Nghị Quảng Bình, mặc dù đã xây dựng được đội ngũ tương đối hùng hậu cho Khoa YHCT-PHCN nhưng nguồn nhân lực chuyên sâu vẫn là vấn đề đáng quan tâm. “Hiện bệnh viện đã có bác sĩ chuyên khoa I, chuyên khoa II nhưng đội ngũ chuyên gia trình độ cao vẫn còn thiếu. Đặc biệt, nhân lực dược sĩ chuyên ngành YHCT hiện rất khó tuyển dụng. Trong bối cảnh mô hình điều trị hiện đại đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa YHCT và YHHĐ, để xây dựng mô hình điều trị tích hợp thực sự hiệu quả cần có những chuyên gia hiểu sâu cả hai lĩnh vực, hiểu được sự tương tác giữa thuốc Tây y và thuốc YHCT cũng như xây dựng được quy trình phối hợp điều trị bài bản”, bác sĩ Nguyễn Thị Khuyên, Phó Giám đốc Bệnh viện cho hay.

Khó khăn trong triển khai y học cổ truyền ở cơ sở

Ở tuyến y tế cơ sở lại tồn tại một nghịch lý khác: Có nhân lực, có nhu cầu của người dân nhưng việc KCB bằng YHCT chưa phát huy hiệu quả.

Trạm Y tế xã Cồn Tiên có đội ngũ cán bộ y tế được đánh giá khá mạnh về lĩnh vực YHCT, với 3 bác sĩ và 2 y sĩ được đào tạo chuyên môn YHCT. Bác sĩ Lê Văn Thường, Phó Giám đốc Trạm Y tế xã Cồn Tiên cho biết, nhu cầu của người dân địa phương rất lớn nhưng hiện một số dịch vụ kỹ thuật YHCT như châm cứu, xoa bóp bấm huyệt, chiếu đèn hồng ngoại... chưa được triển khai tại đơn vị.

“Hiện nay, việc phát triển các dịch vụ kỹ thuật YHCT, PHCN tại trạm còn hạn chế, do đó, chúng tôi mong muốn Sở Y tế và cơ quan bảo hiểm xã hội trong thời gian tới tiếp tục quan tâm, hướng dẫn, hỗ trợ để phát triển các dịch vụ này tại trạm y tế, đáp ứng nhu cầu KCB của người dân ngay tại cơ sở”, ông Thường chia sẻ.

Nguồn dược liệu y học cổ truyền hiện nay chủ yếu phụ thuộc vào nguồn cung từ bên ngoài - Ảnh: H.L

Một bất cập khác cũng được nhiều cán bộ y tế cơ sở đề cập là hệ thống vườn thuốc nam. Theo số liệu của Sở Y tế, mặc dù 100% trạm y tế xã/phường có vườn thuốc nam, nhưng chủ yếu chỉ là vườn mẫu với một số cây thuốc thông dụng. Việc sử dụng cây thuốc tại chỗ mới chỉ dừng lại ở mức hướng dẫn người bệnh áp dụng các phương pháp dân gian, chưa thực sự phát huy hết tiềm năng của YHCT. Quảng Trị có tiềm năng phát triển cây dược liệu nhưng việc quy hoạch vùng trồng, bảo tồn cây thuốc quý, sản xuất và chế biến dược liệu vẫn chưa phát triển tương xứng.

Bên cạnh những khó khăn về cơ sở vật chất, nhân lực hay cơ chế chính sách, những người làm nghề YHCT chân chính còn đối mặt với một thách thức khác là tình trạng các sản phẩm giả mạo, quảng cáo sai sự thật dưới danh nghĩa thuốc đông y, thuốc nam xuất hiện ngày càng nhiều trên không gian mạng. Một số tổ chức KCB chưa được cấp phép hoặc người hành nghề chưa đủ điều kiện theo quy định cũng tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe và quyền lợi của người dân.

Theo bác sĩ Vũ Việt Hưng, Giám đốc Bệnh viện YHCT và PHCN Bắc Quảng Trị, cần có sự tăng cường công tác quản lý, kiểm tra, xử lý các hành vi quảng cáo sai sự thật; đồng thời đẩy mạnh truyền thông để người dân nhận diện đúng các sản phẩm, dịch vụ YHCT được cấp phép, tránh trở thành nạn nhân của những chiêu trò lợi dụng lòng tin của người bệnh.

Phát triển y học cổ truyền bằng tư duy mới

Để YHCT phát triển tương xứng với tiềm năng, điều quan trọng không chỉ là đầu tư cơ sở vật chất hay đào tạo nhân lực mà trước hết phải thay đổi tư duy phát triển.

Tại buổi làm việc với Đảng ủy Bộ Y tế về công tác y học cổ truyền vào ngày 20/5/2026, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị, toàn ngành y tế cần phải có tư duy mới, tầm nhìn mới và cách tiếp cận mới, với tinh thần phát triển YHCT phải kế thừa tinh hoa của cha ông trên nền tảng khoa học công nghệ hiện đại; trở thành một bộ phận hữu cơ của y học quốc gia, một nguồn lực để phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Việc mở rộng chi trả bảo hiểm y tế cho y học cổ truyền sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho người dân trong tiếp cận các dịch vụ y tế - Ảnh: H.L

Theo ông Hà Lâm Chi, Phó Giám đốc Sở Y tế, chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm về phát triển nền YHCT theo hướng khoa học, hiện đại, dân tộc và hội nhập là định hướng rất quan trọng đối với ngành Y tế địa phương. Trong thời gian tới, ngành sẽ tập trung củng cố mạng lưới YHCT từ tuyến tỉnh đến cơ sở; đẩy mạnh kết hợp YHCT với YHHĐ; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, chuyển đổi số và nghiên cứu khoa học. Công tác bảo tồn, phát triển dược liệu, cây thuốc quý và các bài thuốc dân gian cũng sẽ được quan tâm nhằm phát huy thế mạnh y học bản địa.

“Với sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và sự phối hợp của các cấp, ngành, chúng tôi tin tưởng YHCT sẽ tiếp tục phát triển, ngày càng khẳng định vai trò trong hệ thống chăm sóc sức khỏe Nhân dân, góp phần nâng cao chất lượng KCB trong thời gian tới”, ông Hà Lâm Chi nhấn mạnh.