Phẫu thuật robot cắt phổi biệt lập đầu tiên tại Việt Nam: Hóa giải 'ngòi nổ' 17 mm

Ngày 2.3, Bệnh viện Bình Dân (TP.HCM) đã ghi dấu ấn đậm nét trên bản đồ ngoại khoa khi thực hiện thành công ca phẫu thuật robot điều trị phổi biệt lập nội thùy.

Đây không chỉ là một ca lâm sàng thành công đơn thuần mà còn là trường hợp phổi biệt lập đầu tiên được báo cáo điều trị bằng công nghệ robot tại Việt Nam, đánh dấu bước tiến mới trong việc tối ưu hóa an toàn và hiệu quả điều trị cho người bệnh.

“Kẻ lạ mặt” ẩn mình trong lồng ngực người đàn ông 56 tuổi

Câu chuyện bắt đầu từ một lần khám sức khỏe định kỳ của ông N.N.T. (56 tuổi, ngụ tỉnh Tây Ninh). Dù không có triệu chứng rõ rệt, các bác sĩ tình cờ phát hiện một tổn thương bất thường tại thùy dưới phổi trái.

Kết quả chẩn đoán xác định ông mắc phổi biệt lập nội thùy – một bệnh lý hiếm gặp – với khối mô bất thường kích thước 23 x 26 mm.

Lần đầu tiên tại Việt Nam, Bệnh viện Bình Dân phẫu thuật robot thành công cứu bệnh nhân có khối phổi biệt lập - Ảnh: minh họa

Điều khiến các chuyên gia ngoại lồng ngực thực sự lo ngại không nằm ở kích thước khối tổn thương, mà ở cấu trúc mạch máu nuôi dưỡng nó.

Theo BSCK2 Nguyễn Văn Việt Thành (Trưởng khoa Ngoại Lồng ngực – Bướu cổ, Bệnh viện Bình Dân) điểm nguy hiểm nhất trong trường hợp này là nhánh động mạch nuôi khối biệt lập xuất phát trực tiếp từ động mạch chủ xuống. Với đường kính lên tới 17 mm, đây là mạch máu lớn, mang áp lực máu rất cao từ hệ động mạch chủ.

Sự tồn tại của “ngòi nổ” này trong lồng ngực đồng nghĩa người bệnh có thể đối mặt với nguy cơ xuất huyết ồ ạt bất cứ lúc nào nếu không được can thiệp kịp thời. Thách thức đặt ra là việc phẫu tích nhánh động mạch này vô cùng khó khăn do mạch máu lớn, dễ vỡ và có tình trạng dính viêm mạn tính xung quanh. Chỉ một sai sót nhỏ cũng có thể dẫn đến biến cố chảy máu không kiểm soát.

Cuộc cách mạng từ những cánh tay robot xoay 720 độ

Trước một ca bệnh đòi hỏi sự chính xác đến từng milimet, hội chẩn toàn viện đã quyết định lựa chọn phẫu thuật robot – công nghệ ngoại khoa tiên tiến nhất hiện nay – thay cho phương pháp truyền thống.

Trong nhiều thập kỷ, phẫu thuật mở với đường rạch lớn và banh sườn luôn là nỗi ám ảnh vì đau đớn và thời gian hồi phục kéo dài. Phẫu thuật nội soi kinh điển tuy giảm xâm lấn nhưng vẫn còn hạn chế khi xử lý các cấu trúc mạch máu phức tạp nằm sâu trong lồng ngực.”

Hệ thống robot phẫu thuật mang lại ưu thế vượt trội, giúp bác sĩ vượt qua giới hạn của đôi tay người. Hình ảnh 3D độ phân giải cao, khả năng phóng đại nhiều lần cho phép nhận diện rõ các nhánh mạch máu bất thường. Đặc biệt, cánh tay robot có thể xoay tới 720 độ, tạo sự linh hoạt tối đa – điều mà các dụng cụ nội soi thẳng và cứng khó đạt được. Hệ thống còn lọc bỏ rung động tự nhiên của tay phẫu thuật viên, giúp thao tác bóc tách tinh vi hơn, giảm thiểu tối đa nguy cơ tổn thương mô lành.

“Ca phẫu thuật diễn ra trong sự tập trung cao độ. Trong khoảng 120 phút, ê kíp mổ điều khiển hệ thống robot bóc tách và kiểm soát mạch máu nuôi một cách chính xác theo đúng kế hoạch. Phần phổi biệt lập được cắt trọn mà không gây tổn thương động mạch chủ ngực xuống, hoàn toàn không xảy ra biến chứng chảy máu”, bác sĩ Thành chia sẻ.

Thành công không chỉ nằm ở việc loại bỏ tổn thương mà còn ở tốc độ hồi phục của bệnh nhân. Nhờ không phải banh sườn và chỉ với các lỗ trocar nhỏ, ông T. ít đau hơn, giảm mất máu và rút ngắn thời gian nằm viện. Bệnh nhân xuất viện sau 4 ngày – một con số ấn tượng đối với một ca đại phẫu lồng ngực.

Hiểu về phổi biệt lập: Dị tật bẩm sinh tiềm ẩn hiểm họa

Phổi biệt lập (Bronchopulmonary Sequestration - BPS) là dị tật bẩm sinh hiếm gặp, trong đó một phần mô phổi phát triển bất thường từ thời kỳ phôi thai, không có chức năng hô hấp và không thông với đường dẫn khí bình thường. Bệnh chiếm khoảng 0,15% – 6,4% các dị tật phổi, nam giới mắc nhiều hơn nữ giới khoảng 3 lần.

Bệnh được chia thành hai dạng: nội thùy (chiếm khoảng 75%) và ngoại thùy (25%), thường gặp nhất ở thùy dưới phổi trái.

Điểm nguy hiểm của bệnh không chỉ nằm ở khối mô “dư thừa” mà ở nguồn cấp máu bất thường. Thay vì nhận máu từ động mạch phổi, khối này lại được nuôi trực tiếp từ các động mạch hệ thống như động mạch chủ ngực hoặc bụng. Áp lực máu cao có thể gây ho ra máu ồ ạt, xuất huyết nội nguy kịch.

Ngoài ra, do không có đường dẫn lưu khí, vùng phổi biệt lập dễ trở thành ổ nhiễm trùng tái phát, gây áp xe phổi hoặc suy tim cung lượng cao do luồng thông máu bất thường. Y văn thế giới cũng ghi nhận một số trường hợp hiếm tiến triển ác tính nếu không được điều trị.

Theo các chuyên gia, phẫu thuật là phương pháp điều trị duy nhất và triệt để, đặc biệt hiệu quả khi chưa xuất hiện biến chứng nặng. Thành công của ca phẫu thuật robot đầu tiên điều trị phổi biệt lập tại Bệnh viện Bình Dân mở ra hướng đi mới cho ngoại khoa Việt Nam, khẳng định người bệnh trong nước hoàn toàn có thể tiếp cận công nghệ y khoa tiên tiến ngay tại Việt Nam.

Các bác sĩ khuyến cáo, những trường hợp viêm phổi tái diễn tại một vị trí cố định, ho ra máu hoặc phát hiện bất thường qua tầm soát nên sớm đến cơ sở chuyên sâu để được đánh giá. Với các phương tiện chẩn đoán hiện đại như chụp MSCT (cắt lớp vi tính đa lát cắt), phổi biệt lập có thể được phát hiện kịp thời, giúp phòng tránh biến chứng nguy hiểm.

Sự phối hợp đa chuyên khoa giữa chẩn đoán hình ảnh, gây mê hồi sức, phẫu thuật mạch máu và lồng ngực chính là chìa khóa đảm bảo an toàn cho những ca bệnh hiếm và phức tạp này.

Hồ Quang