Phía Tây Thanh Hóa: Nhà ở cho công nhân, bài toán không của riêng ai

MỤC TIÊU CHUNG CỦA QUỐC GIA

Đề án "Đầu tư xây dựng ít nhất một triệu căn hộ nhà ở xã hội giai đoạn 2021-2030" là chương trình có quy mô lớn nhất từ trước đến nay nhằm giải quyết chỗ ở cho người thu nhập thấp và công nhân khu công nghiệp. Thanh Hóa là một trong những địa phương được giao chỉ tiêu cao, với hàng chục nghìn căn NOXH cần hoàn thành trong giai đoạn này.

Mục tiêu ấy không phải là con số hành chính. Nó xuất phát từ một thực tế: càng nhiều khu công nghiệp mọc lên, càng nhiều lao động đổ về, thì áp lực lên quỹ nhà ở càng lớn. Nếu không có sự chuẩn bị từ trước, hệ quả dễ thấy nhất là tình trạng công nhân phải sống trong những khu trọ tạm bợ quanh hàng rào nhà máy, thiếu điện nước sạch, thiếu trường học cho con cái. Bắc Ninh và Bình Dương từng trải qua giai đoạn này, và bài học vẫn còn nguyên giá trị.

Một khu đô thị rộng 71 ha tại Lam Sơn Sao Vàng đã được Sở Xây dựng Thanh Hóa nghiệm thu hoàn thành hạ tầng kỹ thuật giai đoạn 1 trên diện tích hơn 60 ha.

Thanh Hóa có cơ hội để làm khác. Không phải nhờ lợi thế sẵn có, mà vì quy hoạch lần này đi trước một bước.

Tháng 6/2026, tỉnh công bố điều chỉnh Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Lam Sơn Sao Vàng được xác định là một trong năm trung tâm động lực của tỉnh, gắn với Cảng hàng không Thọ Xuân, công nghiệp công nghệ cao và nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Tỉnh đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân 11% trở lên mỗi năm và tỷ lệ đô thị hóa đạt tối thiểu 50% vào năm 2030. Cùng với đó, quy hoạch định hướng nghiên cứu thành lập Khu kinh tế số và đổi mới sáng tạo Thanh Hóa ngay tại khu vực Lam Sơn Sao Vàng.

Song song với định hướng chiến lược, hạ tầng đang được triển khai đồng bộ. KCN Lam Sơn Sao Vàng rộng 537 ha, vốn đầu tư 3.255 tỷ đồng, định hướng thu hút linh kiện điện tử và chip bán dẫn. Tập đoàn Sumitomo Nhật Bản đã khởi công KCN Thăng Long Thanh Hóa rộng 167 ha, dự kiến tạo từ 13.000 đến 40.000 việc làm.

Sân bay Thọ Xuân đang được Sovico nghiên cứu đầu tư nâng cấp lên cảng hàng không quốc tế cấp 4E, công suất 5 triệu lượt khách mỗi năm vào 2030. Quý I/2026, Thanh Hóa thu hút 29 dự án đầu tư trực tiếp với tổng vốn đăng ký 9.410 tỷ đồng và 84,8 triệu USD. Tại Hội nghị xúc tiến đầu tư cuối tháng 3, 42 dự án được trao quyết định chủ trương và ký biên bản ghi nhớ, tổng mức đầu tư gần 103.000 tỷ đồng.

Tất cả những con số này cùng dẫn đến một câu hỏi: mấy chục nghìn lao động và chuyên gia sắp về đây sẽ sống ở đâu?

PHÍA TÂY CHUẨN BỊ ĐÓN DÒNG NGƯỜI

Có một điểm đáng chú ý trong quy hoạch phát triển phía Tây Thanh Hóa: khu vực này không chỉ được định hình là trung tâm công nghiệp, mà còn là trung tâm đô thị dịch vụ. Nghĩa là song song với nhà máy, phải có nhà ở, trường học, bệnh viện, trung tâm thương mại. Một hệ sinh thái sống hoàn chỉnh, thay vì chỉ là nơi "đến làm rồi về".

Với lao động phổ thông, nhu cầu cơ bản nhất là nhà ở xã hội. Một căn hộ vừa túi tiền, có sổ đỏ, có điện nước ổn định, gần nơi làm việc. Với chuyên gia và kỹ sư, nhu cầu cao hơn: đất nền có pháp lý rõ ràng, được tự do xây dựng, không gian sống có cây xanh và tiện ích.

Giữa bối cảnh đó, đầu năm 2025, một khu đô thị rộng 71 ha tại Lam Sơn Sao Vàng đã được Sở Xây dựng Thanh Hóa nghiệm thu hoàn thành hạ tầng kỹ thuật giai đoạn 1 trên diện tích hơn 60 ha. Phòng Cảnh sát PCCC Công an tỉnh ký chấp thuận nghiệm thu phòng cháy chữa cháy. Giấy phép môi trường, hợp đồng điện chiếu sáng công cộng, hợp đồng cung cấp nước sạch, thỏa thuận đấu nối giao thông vào Quốc lộ 47 đều đã hoàn tất.

Đây là những thủ tục không dễ hoàn thành trong một sớm một chiều. Để có được chữ ký nghiệm thu từ Sở Xây dựng, chủ đầu tư phải thi công hạ tầng đúng quy hoạch 1/500 đã được phê duyệt. Để có dấu chấp thuận PCCC, hệ thống phòng cháy phải được lắp đặt và vận hành thử nghiệm đạt chuẩn. Để có giấy phép môi trường, phải có phương án xử lý nước thải và rác thải được cơ quan chuyên môn thông qua.

Về mặt pháp lý, đến tháng 7/2024, UBND tỉnh đã cấp 1.274 sổ đỏ cho dự án. Văn bản xác nhận quyền sử dụng đất không tranh chấp, không kê biên, không bị đình chỉ giao dịch. Với người mua NOXH, đây là điều kiện an toàn tối thiểu bởi phần lớn tài sản tích lũy được dồn vào lần mua nhà duy nhất trong đời. Với người mua đất nền, pháp lý sạch là ranh giới giữa đầu tư và rủi ro.

Dự án dành 20% quỹ đất ở cho NOXH, phần còn lại là đất nền phân lô có sổ đỏ riêng từng nền, tổng cộng 1.447 lô. Người mua được tự do xây dựng, thời hạn sử dụng đất đến năm 2071. Cấu trúc sản phẩm cho phép phục vụ đồng thời cả hai nhóm khách hàng: công nhân cần NOXH và chuyên gia cần đất nền xây nhà. Nhờ có quỹ nhà ở sẵn sàng ngay trong khu vực, người lao động không phải tìm đến những dự án xa nơi làm việc hay chấp nhận ở trọ tạm bợ bên ngoài hàng rào khu công nghiệp.

Đợt mở bán đầu tiên vào tháng 3/2026 ghi nhận toàn bộ sản phẩm được giao dịch hết trong chưa đầy một giờ. Đến tháng 6, những cuốn sổ đỏ đầu tiên đã trao tận tay khách hàng và giai đoạn tiếp theo với 200 sản phẩm được công bố.

Mục tiêu một triệu căn NOXH của cả nước, cùng chỉ tiêu được giao cho Thanh Hóa, suy cho cùng không phải là cuộc chạy đua về số lượng. Mấu chốt nằm ở chỗ: liệu những căn nhà ấy có được xây đúng nơi cần, đúng lúc cần, và đạt chất lượng để người lao động thực sự muốn gắn bó lâu dài hay không. Với những gì đang diễn ra ở phía Tây Thanh Hóa, câu trả lời đang dần rõ nét.