Philippines xây dựng lộ trình quốc gia về nhựa

Nguồn: Michael Varcas/philstar

Thông tin được đưa ra tại Hội nghị Đối thoại khu vực ASEAN về Kinh tế tuần hoàn diễn ra tại thành phố Makati ngày 22-23/9. Theo Hãng thông tấn Philippine (PNA), Thứ trưởng Bộ Môi trường và tài nguyên thiên nhiên Philippines (DENR) Jonas Leones cho biết nhiều cơ quan Chính phủ, chính quyền địa phương và các đối tác phát triển đã triển khai chương trình xử lý chất thải nhựa, song các sáng kiến này cần được tổng hợp để xác định những lĩnh vực còn thiếu hụt.

Ông Leones cho biết lộ trình sẽ giúp Philippines xác định các khoảng trống về chính sách và đầu tư, đồng thời phối hợp nguồn lực của Chính phủ, khu vực tư nhân và các đối tác phát triển. Vấn đề tài chính được xác định là một trong những yếu tố then chốt để triển khai các chương trình còn thiếu nguồn vốn hoặc chưa được xây dựng.

Tăng trách nhiệm của doanh nghiệp

Một trụ cột trong chính sách quản lý nhựa của Philippines là cơ chế Trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR). Theo Cục Quản lý môi trường Philippines (EMB), Luật EPR năm 2022 yêu cầu các doanh nghiệp thuộc diện bắt buộc phải chịu trách nhiệm đối với bao bì nhựa sau tiêu dùng, thông qua các hoạt động giảm thiểu, thu hồi, tái sử dụng, tái chế hoặc xử lý phù hợp.

Cơ chế này được triển khai theo lộ trình tăng dần. Tỷ lệ thu hồi tối thiểu được quy định ở mức 20% năm 2023, tăng lên 40% năm 2024, 50% năm 2025 và 60% trong năm 2026. Mục tiêu sẽ tăng lên 70% năm 2027 và 80% từ năm 2028.

Theo EMB, việc thực hiện các nghĩa vụ EPR được kiểm chứng thông qua cơ chế kiểm toán tuân thủ bởi bên thứ ba độc lập. Việc mở rộng EPR được xem là một phần trong nỗ lực chuyển chi phí quản lý chất thải từ hệ thống công sang trách nhiệm lớn hơn của các doanh nghiệp đưa sản phẩm và bao bì ra thị trường.

Không chỉ là câu chuyện thu gom rác

Quy mô chất thải nhựa khiến Philippines phải tính đến các giải pháp ở cả đầu vào và đầu ra của chuỗi giá trị.

Theo Ngân hàng Thế giới, Philippines phát sinh khoảng 2,7 triệu tấn chất thải nhựa mỗi năm. Một phần đáng kể chất thải nhựa không được thu gom hoặc xử lý đúng cách và có nguy cơ rò rỉ ra môi trường, trong đó có môi trường biển. Cơ quan này cũng chỉ ra những thách thức liên quan đến các loại bao bì nhựa giá trị thấp, các loại bao bì nhựa khó tái chế, như bao bì nhiều lớp và các gói nhỏ dùng một lần. Đây là những loại vật liệu khó thu gom và tái chế hiệu quả về mặt kinh tế.

Điều này đặt ra giới hạn đối với việc chỉ dựa vào EPR. Nghĩa vụ đối với doanh nghiệp có thể tạo nguồn lực cho thu hồi và tái chế, nhưng hiệu quả cuối cùng vẫn phụ thuộc vào hệ thống thu gom, phân loại, vận chuyển và cơ sở tái chế tại địa phương. Vì vậy, lộ trình quốc gia về nhựa mà Philippines đang xây dựng được đặt trong bài toán rộng hơn là làm thế nào kết nối trách nhiệm của doanh nghiệp với năng lực quản lý chất thải của chính quyền địa phương và đầu tư vào hạ tầng tái chế.

Việc Philippines xây dựng lộ trình diễn ra trong bối cảnh ASEAN thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và tăng cường hợp tác nhằm giảm chất thải, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên. Philippines, với vai trò Chủ tịch ASEAN năm 2026, đưa kinh tế tuần hoàn và quản lý chất thải vào các nội dung hợp tác khu vực.

Với Philippines, thách thức trong giai đoạn tới không chỉ nằm ở việc ban hành thêm chính sách mà là bảo đảm các chính sách hiện có tạo ra kết quả thực tế. Mục tiêu thu hồi 60% chất thải bao bì nhựa trong năm 2026 và 80% từ năm 2028 sẽ đặt thêm áp lực lên doanh nghiệp, chính quyền địa phương và hệ thống tái chế.

Theo PNA, Philippines kỳ vọng lộ trình quốc gia sẽ giúp kết nối những sáng kiến đang được triển khai, xác định lĩnh vực còn thiếu vốn và công nghệ, qua đó tạo cơ sở cho một cách tiếp cận thống nhất hơn đối với vấn đề nhựa.