Phim tài liệu 'Sống cùng ký ức': Hơn nửa thế kỷ giữ trọn lời thề

Hài cốt liệt sĩ Huỳnh Văn Quên là một trong những trường hợp được tìm thấy và quy tập tại Công viên văn hóa Lê Thị Riêng năm 2026, khiến nhiều người xúc động.

Bà Nguyễn Thị Lệ, vợ liệt sĩ Huỳnh Văn Quên

Câu chuyện bắt đầu từ một trận chiến diễn ra 3 đợt, từ rạng sáng ngày Tết cho tới cuối năm ở nhiều đô thị lớn, gây tổn thất nặng nề cho cả hai phía. Ở Sài Gòn lúc bấy giờ, các trận đánh ác liệt là ở Đại sứ quán Mỹ, Bộ Tổng tham mưu, sân bay Tân Sơn Nhất, đài phát thanh, cầu Chữ Y và nhiều khu dân cư.

Những trận đánh này đã mở đường cho bàn đàm phán tại Hiệp định Paris năm 1973, buộc Mỹ phải rút quân hoàn toàn khỏi miền Nam Việt Nam. Nhưng cái giá phải trả là hàng ngàn người lính đã ngã xuống. Chính quyền Sài Gòn cũ đã chôn cất họ trong các hố chôn tập thể ở nghĩa địa Đô Thành, nay là Công viên văn hóa Lê Thị Riêng (TP. Hồ Chí Minh).

Sau thời gian dài, những người lính ấy mới có cơ hội trở về nhà trong “Chiến dịch 500 ngày đêm” tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Những hình ảnh trong bộ phim tài liệu “Sống cùng ký ức”

Theo lời kể của ông Huỳnh Văn Nhỏ (xã Vàm Cỏ, tỉnh Tây Ninh), em trai liệt sĩ Huỳnh Văn Quên, anh trai ông vốn khôi ngô, chăm chỉ, luôn đỡ đần cha mẹ và yêu thương các em.

Trước khi lên đường tham gia kháng chiến, ông Quên và bà Lệ đã có lời hẹn ước. Trong những năm tháng xa cách, hai người vẫn thường xuyên liên lạc qua thư từ. Bà Lệ xuất thân trong gia đình có truyền thống cách mạng, cha và nhiều anh em đều là liệt sĩ. Bản thân bà cũng tham gia công tác giao liên, phục vụ hoạt động của cán bộ cách mạng.

Cảm mến tính cách, hoàn cảnh và sự gắn bó của hai người, mẹ ông Quên đã gửi sính lễ, chính thức nhận bà Lệ làm con dâu. Tuy nhiên, cuộc hôn nhân chưa kịp trọn vẹn đã phải đối diện với sự chia xa bởi chiến tranh.

Năm 1976, khi nhận tin ông Quên hy sinh, bà Lệ vẫn quyết định ở vậy. Bà tiếp tục giữ trọn nghĩa tình với gia đình chồng, chăm lo, vun vén và làm tròn bổn phận của người con dâu. Với người thân và hàng xóm, sự thủy chung của bà không chỉ là câu chuyện tình yêu mà còn là nghĩa tình sâu nặng dành cho người đã ngã xuống và gia đình liệt sĩ.

Câu chuyện về lời hẹn ước của bà Nguyễn Thị Lệ gây xúc động trong khán giả

Năm 1996, gia đình liệt sĩ Huỳnh Văn Quên viết giấy đề nghị bổ sung thông tin nhân thân liệt sĩ cho bà Lệ. Đến năm 2000, mẹ ông tiếp tục viết giấy xác nhận bà là con dâu trong gia đình. Đằng sau những giấy tờ ấy là một tâm nguyện được gìn giữ suốt nhiều năm: mong bà Lệ một ngày nào đó có thể được an nghỉ bên mộ phần người chồng đã hy sinh.

Những năm tháng ấy, bà sống trong tình yêu thương của mọi người và sự chăm sóc của con gái nuôi Nguyễn Thị Thanh Thủy. Khi đến thăm gia đình liệt sĩ Huỳnh Văn Quên, bà Lệ xúc động khi được chính thức công nhận là vợ liệt sĩ.

Sau hơn nửa thế kỷ, cuộc trở về ấy không chỉ có ý nghĩa với riêng bà Lệ và gia đình liệt sĩ Huỳnh Văn Quên. Đó còn là sự an ủi đối với những người đã dành phần lớn cuộc đời để tìm kiếm, chờ đợi một người thân chưa rõ nơi nằm lại.

Câu chuyện của bà Lệ cũng tiếp thêm niềm tin cho những gia đình vẫn đang miệt mài tìm kiếm thông tin về người thân hy sinh trong chiến tranh.

Trong vai trò người dẫn chuyện, chị Lê Vân cũng mang đến bộ phim một câu chuyện riêng. Người bác của chị đã hy sinh trong chiến dịch Mậu Thân 1968. Những gì chị biết về người thân chủ yếu được lưu giữ qua tờ giấy báo tử mà gia đình nâng niu suốt nhiều năm.

Cuộc gặp với bà Lệ trở thành dịp để chị chia sẻ ký ức về người bác và về những người lính đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Hai câu chuyện, hai gia đình với những nỗi niềm riêng nhưng cùng gặp nhau ở một mong mỏi: tìm lại dấu tích người thân và đưa những người đã hy sinh trở về với vòng tay gia đình.

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng hành trình tìm kiếm và xác định danh tính liệt sĩ vẫn chưa thể khép lại. Mỗi hài cốt được tìm thấy, mỗi danh tính được xác nhận là thêm một gia đình có cơ hội hoàn thành lời hẹn với người đã khuất. Với những người như bà Nguyễn Thị Lệ, sự trở về ấy, dù muộn màng, vẫn là một cuộc đoàn tụ thiêng liêng.