Phổ cập kỹ năng số, nâng hiệu quả dịch vụ công trực tuyến

Đưa kỹ năng số đến gần người dân

Theo ghi nhận, dịch vụ công trực tuyến đang giúp người dân các xã, phường trên địa bàn Hà Nội thuận tiện hơn trong tra cứu, kê khai, nộp hồ sơ và theo dõi kết quả giải quyết thủ tục hành chính. Tại phường Giảng Võ, mới đây mô hình “Nhà văn hóa số” đã chính thức ra mắt tại Nhà văn hóa - Khu thể thao Tổ dân phố số 4. Bên cạnh không gian sinh hoạt văn hóa, thể thao và đọc sách, nhà văn hóa được bố trí phòng họp số, ki-ốt máy tính phục vụ dịch vụ công trực tuyến, kết nối Internet và wifi miễn phí. Tổ chuyển đổi số cộng đồng tham gia hỗ trợ người dân tra cứu thông tin, sử dụng các tiện ích số và thực hiện thủ tục hành chính.

Điểm đáng chú ý của mô hình là đưa công nghệ vào không gian sinh hoạt quen thuộc. Người dân đến nhà văn hóa tham gia các hoạt động cộng đồng cũng có thể tìm hiểu, thực hành các thao tác số. Với những người chưa thành thạo, việc có thiết bị và người hướng dẫn ngay tại khu dân cư giúp giảm bớt tâm lý e ngại khi tiếp cận dịch vụ công trực tuyến.

Ông Nguyễn Mạnh Tam, Tổ trưởng tổ dân phố 4, phường Giảng Võ hướng dẫn người dân xác thực VNeID. Ảnh: Thuỷ Tiên

Phó Chủ tịch UBND phường Giảng Võ Lê Thị Thu Hà cho biết, phường sẽ tiếp tục phát huy hiệu quả không gian cộng đồng số, hướng dẫn người dân sử dụng các nền tảng và dịch vụ công trực tuyến. Phường cũng sẽ thường xuyên đánh giá hoạt động, tiếp thu ý kiến người dân để hoàn thiện cách vận hành, làm cơ sở xem xét nhân rộng mô hình phù hợp.

Cùng với Giảng Võ, phường Nghĩa Đô cũng triển khai phổ cập kỹ năng số thông qua mạng lưới hỗ trợ tại cơ sở. Trong đợt cao điểm từ ngày 1 đến 10-10, 50 tổ chuyển đổi số cộng đồng với hơn 350 thành viên phối hợp cùng Đoàn Thanh niên phường hướng dẫn người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến, iHanoi, VNeID và thanh toán không dùng tiền mặt. Hoạt động còn chú trọng bảo vệ dữ liệu cá nhân, nhận diện và phòng tránh các hình thức lừa đảo trên mạng.

Theo Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Nghĩa Đô Nguyễn Kim Lê, nhiều người cao tuổi trên địa bàn đã chủ động sử dụng điện thoại thông minh, VNeID, iHanoi và các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt. Địa phương tiếp tục phát huy vai trò đoàn viên, thanh niên trong hỗ trợ người cao tuổi tiếp cận công nghệ, gắn phổ cập kỹ năng với bảo đảm an toàn trên không gian mạng.

Phường Tây Hồ tổ chức hỗ trợ, hướng dẫn người dân sử dụng các nền tảng số và dịch vụ công trực tuyến ngay tại nhà. Ảnh: Lê Hà

Tại phường Tây Hồ, đầu tháng 10, UBND phường cũng phát động đợt cao điểm chuyển đổi số năm 2026 và ra mắt hệ thống tương tác “Tây Hồ Số”. Phó Chủ tịch UBND phường Nguyễn Việt Cường đề nghị các tổ chuyển đổi số cộng đồng tại 35 tổ dân phố tiếp tục phát huy phương châm “Đi từng ngõ, gõ từng nhà”, “Cầm tay chỉ việc”. Lực lượng này phối hợp với Đoàn Thanh niên, các đoàn thể hỗ trợ người dân, đặc biệt là người cao tuổi, sử dụng dịch vụ công trực tuyến, VNeID, iHanoi, eTax Mobile và phòng tránh lừa đảo.

Phường cũng định hướng đẩy mạnh thanh toán không dùng tiền mặt tại chợ truyền thống, tuyến phố kinh doanh, hỗ trợ tiểu thương tiếp cận thương mại điện tử. Qua đó, kỹ năng số được gắn với nhu cầu giao dịch, kinh doanh và sinh hoạt hằng ngày.

Những cách làm tại cơ sở cho thấy, phổ cập kỹ năng số cần được duy trì thường xuyên, gắn với từng nhu cầu cụ thể. Điều quan trọng không chỉ là hướng dẫn người dân biết sử dụng ứng dụng, mà còn giúp họ đủ tự tin thực hiện các thao tác khi phát sinh công việc.

Nâng chất lượng phục vụ từ khả năng tự thực hiện

Ngày 4-11-2026, UBND thành phố Hà Nội ban hành Quyết định số 6078/QĐ-UBND phê duyệt Đề án “Phổ cập dịch vụ công trực tuyến trên địa bàn thành phố Hà Nội”. Đề án xác định việc nâng cao năng lực tự thực hiện thủ tục của người dân, doanh nghiệp là nhiệm vụ trọng tâm, nhằm giảm thời gian, chi phí và nâng cao chất lượng phục vụ.

Hoạt động đọc sách được kết nối với không gian công nghệ số, máy tính tại "Nhà văn hóa số" tại Nhà văn hóa Tổ dân phố số 4, phường Giảng Võ. Ảnh: Lê Thắm

Theo ghi nhận, trong 9 tháng năm 2026, Hà Nội tiếp nhận hơn 2,34 triệu hồ sơ thủ tục hành chính. Trong số hơn 1,29 triệu hồ sơ thuộc các lĩnh vực ngoài chứng thực, có hơn 1,23 triệu hồ sơ được tiếp nhận trực tuyến, đạt 95,02%. Tỷ lệ số hóa hồ sơ đầu vào đạt 90,9%; hồ sơ có kết quả điện tử đạt 88,74%, trong khi thanh toán trực tuyến mới đạt 61,13%.

Những con số cho thấy kết quả tích cực trong chuyển đổi phương thức giải quyết thủ tục hành chính, song các khâu thực hiện trên môi trường điện tử chưa đồng đều. Đáng chú ý, tỷ lệ hồ sơ tiếp nhận trực tuyến cao chưa phản ánh đầy đủ khả năng tự thực hiện của người dân.

Trong đánh giá quá trình thực hiện Đề án nêu rõ, tại một số điểm tiếp nhận, lực lượng hỗ trợ vẫn phải thao tác thay người dân. Nhiều trường hợp gặp khó khăn khi xác thực tài khoản VNeID, đính kèm hồ sơ điện tử hoặc thanh toán trực tuyến. Thói quen sử dụng giấy tờ, mong muốn được hướng dẫn trực tiếp và tâm lý lo ngại về an toàn thông tin cũng là những rào cản cần tháo gỡ.

Bởi vậy, yêu cầu đặt ra không chỉ là tăng tỷ lệ hồ sơ trực tuyến mà phải giúp người dân thực sự làm chủ các thao tác. Khi có thể tự tìm hiểu thủ tục, kê khai, nộp hồ sơ và theo dõi kết quả, người dân sẽ giảm thời gian đi lại, đồng thời giảm áp lực hỗ trợ trực tiếp tại các điểm tiếp nhận.

Để thực hiện mục tiêu này, Hà Nội sẽ mở rộng mạng lưới hỗ trợ thông qua Tổ Công nghệ số cộng đồng, Tổ Hành chính công xung kích, đoàn viên thanh niên, sinh viên và lực lượng tình nguyện. Thành phố cũng đặt yêu cầu chuẩn hóa tài liệu, video hướng dẫn, tổ chức tập huấn phù hợp với từng nhóm đối tượng, ưu tiên người cao tuổi, người khuyết tật và người hạn chế kỹ năng công nghệ.

Một giải pháp đáng chú ý là thí điểm mô hình “Trạm Công dân số” tại khu dân cư, nhà văn hóa và những địa điểm phù hợp, có thiết bị kết nối và người hướng dẫn tại chỗ. UBND Thành phố đã chấp thuận vận hành thử nghiệm trạm đầu tiên tại phường Cửa Nam; dự kiến đánh giá kết quả thí điểm trong quý II-2027 để xem xét mở rộng.

Theo lộ trình, đến hết năm 2027, Hà Nội phấn đấu tối thiểu 95% thủ tục hành chính đủ điều kiện được cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình, đồng thời chuẩn hóa năng lực của lực lượng trực tiếp hướng dẫn, hỗ trợ người dân. Giai đoạn 2028-2030, Thành phố hướng tới cung cấp trực tuyến toàn trình đối với 100% thủ tục đủ điều kiện và duy trì tỷ lệ hài lòng của người sử dụng từ 98% trở lên.