Châu Âu báo động mục tiêu tiếp theo sau cuộc tấn công mạng vào hệ thống tủ lạnh siêu thị

Hàng trăm siêu thị tại Pháp phải loại bỏ thực phẩm hư hỏng sau khi hệ thống làm lạnh và cấp đông bị chuyển sang chế độ xả đông ở nhiệt độ cao. (Nguồn: Reuters)

“Hôm nay là tủ lạnh, ngày mai có thể là bộ định tuyến (router), ngày kia có thể là các thiết bị gia dụng khác, hệ thống hạ tầng kết nối Internet tại bệnh viện, trung tâm dữ liệu và cứ thế tiếp diễn”…

Đây là cảnh báo được người đứng đầu cơ quan an ninh mạng của EU đưa ra hôm 10/11. Vị này cũng đồng thời kêu gọi châu Âu tăng cường đầu tư để đối phó với các mối đe dọa an ninh mạng ngày càng gia tăng. Ông kêu gọi tăng chi tiêu cho Phòng thủ kỹ thuật số sau các vụ tấn công ở 12 quốc gia làm ảnh hưởng đến nguồn cung hàng hóa.

Đầu tư cho an ninh mạng “không bao giờ là đủ"

Trong tháng 10 và tháng 11, các siêu thị tại ít nhất 12 quốc gia châu Âu đã trở thành nạn nhân của các cuộc tấn công mạng, trong đó Pháp là quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.

Hàng trăm siêu thị tại Pháp đã trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công mạng vào ngày 11 và 12/10. Các cuộc tấn công làm tăng nhiệt độ trong tủ lạnh và tủ đông, buộc nhiều siêu thị phải vứt bỏ toàn bộ số thực phẩm dễ hỏng.

Các cuộc tấn công đã làm dấy lên lo ngại rằng những hệ thống kết nối Internet khác cũng có thể đối mặt với rủi ro tương tự, từ thiết bị trong siêu thị đến hệ thống kiểm soát ra vào, sưởi ấm và thông gió trong các tòa nhà...

Ông Juhan Lepassaar, Giám đốc điều hành Cơ quan An ninh mạng Liên minh châu Âu (ENISA), cảnh báo: “An ninh không nên và không thể là vấn đề được cân nhắc sau cùng”.

Phát biểu tại Brussels, ông Lepassaar đã công bố báo cáo hai năm một lần mới nhất của cơ quan này về tình hình an ninh mạng tại EU. Ông nhấn mạnh: “Mọi sự cố đều có thể ngăn chặn được, nhưng vấn đề là liệu chúng ta có sẵn sàng đầu tư để thực hiện điều đó hay không? An ninh mạng không hề rẻ”.

Ông cũng kêu gọi các nhà sản xuất cần tạo ra những sản phẩm đảm bảo an ninh ngay từ khâu thiết kế.

Theo ông Lepassaar, an ninh mạng đóng vai trò cực kỳ quan trọng vì “mọi dịch vụ mà chúng ta, với tư cách là công dân, là con người đang dựa vào, đều chứa đựng một thành phần kỹ thuật số. Đó là những đoạn mã mà nếu không được bảo vệ, chúng có thể bị tin tặc tấn công”.

Trong kịch bản tồi tệ nhất, chúng ta có thể mất đi các dịch vụ thiết yếu như cảnh sát hay lực lượng cứu hỏa không thể đến kịp thời, bệnh viện không thể vận hành, hay các phương tiện giao thông không thể đưa bạn di chuyển từ nơi này đến nơi khác.

“Đây là những yếu tố mà chúng tôi dựa vào để duy trì hoạt động hiệu quả suốt 24/7. Nếu hệ thống gặp sự cố, chúng tôi sẽ phải hứng chịu hậu quả ngay lập tức”, ông giải thích.

Ông Lepassaar cáo buộc rất nhiều tác nhân đe dọa đang nhắm vào các công ty và lợi ích của châu Âu. Ông hoan nghênh các quy định về an ninh mạng của EU, vốn sẽ chính thức có hiệu lực đầy đủ vào năm tới, cũng như kế hoạch của khối này nhằm “tăng gấp đôi quy mô và nguồn lực cho ENISA”.

Người đứng đầu ENISA cho rằng, chừng đó sẽ “không bao giờ” là đủ, “nhưng đây là một bước khởi đầu tốt”.

Tăng cường Phòng thủ kỹ thuật số

Các cuộc tấn công mạng nhằm vào hệ thống siêu thị ở châu Âu cho thấy một nguy cơ ngày càng rõ nét - tin tặc không nhất thiết phải xâm nhập những hệ thống công nghệ thông tin phức tạp hay đánh cắp dữ liệu để gây thiệt hại. Vụ việc trở thành minh chứng rõ ràng cho thấy những cuộc tấn công mạng nhằm vào các hệ thống hạ tầng ít được chú ý cũng có thể gây gián đoạn trực tiếp đến hoạt động kinh doanh và đời sống thường nhật.

Những chiếc tủ lạnh bị tin tặc điều khiển có thể chỉ là biểu hiện dễ nhận thấy của một nguy cơ rộng hơn, một lỗ hổng trong thiết bị kết nối Internet có thể tạo ra hậu quả thực tế đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh, chăm sóc sức khỏe và vận hành các công trình hiện đại.

Đáng chú ý, các nhà nghiên cứu an ninh mạng phát hiện tin tặc đã tiến hành dò tìm hệ thống làm lạnh từ nhiều ngày trước khi các sự cố xảy ra. Những dấu hiệu này làm dấy lên nghi vấn về một chiến dịch được chuẩn bị và phối hợp có chủ đích, dù danh tính cũng như động cơ của những kẻ tấn công hiện vẫn chưa được xác định.

Vụ việc tại các siêu thị châu Âu cho thấy an ninh mạng không còn chỉ là vấn đề bảo vệ máy chủ, dữ liệu hay hệ thống thanh toán. Khi ngày càng nhiều thiết bị vật lý được kết nối và điều khiển từ xa, phạm vi bảo vệ cũng phải mở rộng sang những hệ thống trực tiếp duy trì hoạt động của doanh nghiệp và các hạ tầng thiết yếu.

Về mặt kỹ thuật, ngày 1/10, trong Báo cáo Phòng thủ kỹ thuật số năm 2026 (Digital Defence Report 2026), Microsoft đã phân tích cách AI, các hình thức tấn công nhằm vào danh tính số và sự kết nối ngày càng chặt chẽ giữa các hệ sinh thái kỹ thuật số đang làm thay đổi cục diện an ninh mạng toàn cầu.

Dựa trên dữ liệu quan sát từ hệ sinh thái kỹ thuật số toàn cầu và hơn 165 nghìn tỷ tín hiệu bảo mật mỗi ngày, Microsoft xác định ba xu hướng then chốt định hình an ninh mạng trong năm 2026.

Thứ nhất, AI đang thúc đẩy cả hoạt động tấn công mạng lẫn năng lực phòng thủ.

Thứ hai, danh tính tiếp tục là một trong những con đường chính để tin tặc xâm nhập hệ thống của các tổ chức.

Thứ ba, tác động của các sự cố an ninh mạng ngày càng lan rộng, vượt ra ngoài phạm vi của tổ chức trực tiếp bị tấn công.

Dữ liệu của Microsoft phản ánh sự thay đổi sâu rộng trong bối cảnh an ninh mạng, trong đó, AI càng được ứng dụng rộng rãi trong các dịch vụ công, hoạt động doanh nghiệp và hệ thống trọng yếu. Do đó, yêu cầu nâng cao khả năng chống chịu trước các mối đe dọa trên không gian mạng càng trở nên cấp thiết.

Dẫn trường hợp của UAE, Giám đốc An ninh mạng Yazan Khasawneh tại Microsoft UAE, cho biết, “UAE đang bước vào giai đoạn mà AI trở thành một phần trong mô hình vận hành của chính phủ và doanh nghiệp. Do đó, an ninh mạng không thể được xem là một lớp bổ sung sau khi quá trình chuyển đổi đã hoàn tất. Thay vào đó, an ninh mạng phải được tích hợp ngay từ đầu vào cách thức các tổ chức áp dụng AI, quản lý danh tính, bảo vệ dữ liệu và duy trì sự liên tục trong hoạt động".

Vụ việc tại các siêu thị châu Âu cho thấy an ninh mạng không còn chỉ là vấn đề bảo vệ máy chủ, dữ liệu hay hệ thống thanh toán. (Nguồn: Azernews)

Trong Báo cáo Phòng thủ Kỹ thuật số, Microsoft nhấn mạnh các mối đe dọa đang diễn ra nhanh hơn và ngày càng có sự kết nối chặt chẽ với nhau. AI đang làm thay đổi các yếu tố vận hành ở cả hai phía trong lĩnh vực an ninh mạng. Các tác nhân đe dọa đang sử dụng trí tuệ nhân tạo để hoạt động nhanh hơn và trên quy mô lớn hơn, ngược lại, các bên phòng thủ cũng tận dụng AI để phát hiện, điều tra và ngăn chặn các mối đe dọa một cách nhanh chóng hơn. Đồng thời, việc mở rộng của các hệ thống AI cũng tạo ra hệ thống dữ liệu, danh tính và điểm truy cập mới mà các tổ chức cần phải bảo mật.

Mặc dù các cuộc tấn công ngày càng trở nên tinh vi, Báo cáo chỉ ra rằng, danh tính vẫn là một trong những tuyến phòng thủ quan trọng nhất. Những kẻ tấn công vẫn tiếp tục khai thác các tài khoản, thông tin xác thực và con người để giành quyền truy cập; do đó, việc tăng cường xác thực và bảo vệ các danh tính quan trọng trở thành ưu tiên hàng đầu đối với các tổ chức.

Các chuyên gia của Microsoft cũng nhấn mạnh tính chất ngày càng liên kết chặt chẽ của các rủi ro an ninh mạng. Một danh tính, nhà cung cấp, nền tảng hoặc đơn vị cung cấp dịch vụ bị xâm phạm có thể gây ra hậu quả lan rộng trên khắp các tổ chức, lĩnh vực và biên giới quốc gia. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc phối hợp chia sẻ thông tin về các mối đe dọa, tăng cường hợp tác công - tư và xây dựng khả năng chống chịu trong vận hành.

Cuối cùng, Báo cáo cập nhật của Microsoft khuyến nghị các tổ chức nên tập trung vào ba ưu tiên: bảo vệ danh tính, phản ứng nhanh hơn và xây dựng khả năng chống chịu. Các biện pháp cụ thể bao gồm tăng cường xác thực, giảm sự phụ thuộc vào mật khẩu, đẩy nhanh tốc độ phát hiện và ứng phó, thường xuyên diễn tập các kế hoạch ứng phó sự cố, cũng như thiết kế hệ thống sao cho các hoạt động trọng yếu vẫn có thể duy trì ngay cả khi xảy ra gián đoạn.