Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký HANOISME Mạc Quốc Anh: Nguồn nhân lực chất lượng cao phải trở thành lực đẩy tăng trưởng

Diễn đàn Kinh tế Thủ đô lần thứ III năm 2026 (CEF III). Ảnh: Duy Khánh

Nhân lực phải được đo bằng năng suất và giá trị tạo ra

Phát biểu khai mạc, TS Mạc Quốc Anh cho rằng: Trong bối cảnh Hà Nội đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số, bài toán nguồn nhân lực cần được nhìn từ yêu cầu tạo ra tăng trưởng thực chất. Vấn đề không chỉ là doanh nghiệp có tuyển được người hay không, mà là nguồn nhân lực có đủ năng lực để làm chủ công nghệ, vận hành nguồn vốn, phát triển thị trường, nâng chất lượng sản phẩm và đưa doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị hay không.

Theo TS Mạc Quốc Anh, nguồn nhân lực chất lượng cao không nên chỉ được nhìn qua bằng cấp, chức danh hay một nhóm nhân sự quản lý. Yếu tố cốt lõi là năng lực thực thi và khả năng chuyển hóa năng lực của con người thành năng suất, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của doanh nghiệp.

Nguồn nhân lực chất lượng cao vì vậy phải bao gồm nhiều nhóm, từ lãnh đạo, quản trị, tài chính, đầu tư đến nhân lực công nghệ số, AI, dữ liệu, tự động hóa; từ bán hàng, marketing, thương mại điện tử, xuất khẩu, logistics đến đội ngũ kỹ sư, kỹ thuật viên và lao động lành nghề trong sản xuất.

“Mỗi nhóm nhân lực phải được nhìn bằng câu hỏi rất cụ thể: họ tạo ra năng suất gì, giá trị gia tăng gì, khả năng cạnh tranh gì và đóng góp thế nào cho tăng trưởng của doanh nghiệp”, TS Mạc Quốc Anh nêu.

Theo Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký HANOISME, bài toán nhân lực không thể tách rời các nguồn lực khác của nền kinh tế. Công nghệ có thể giúp doanh nghiệp thay đổi phương thức sản xuất, vốn tạo điều kiện mở rộng đầu tư, thị trường mở ra cơ hội tăng doanh thu, nhưng để biến những nguồn lực đó thành kết quả thực tế vẫn cần năng lực của con người.

TS Mạc Quốc Anh phát biểu tại diễn đàn. Ảnh: Duy Khánh

Do đó, nguồn nhân lực chất lượng cao phải được đặt trong mối quan hệ trực tiếp với năng suất, công nghệ, vốn, thị trường và chuỗi giá trị. Đây không còn đơn thuần là câu chuyện tuyển dụng - đào tạo, mà là vấn đề kinh tế, quyết định khả năng mở rộng và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Đặc biệt, khi Hà Nội hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số, cần trả lời rõ doanh nghiệp Thủ đô đang yếu ở đâu về năng suất, công nghệ, vốn, thị trường, liên kết chuỗi và nhân lực. Từ đó mới xác định được những năng lực con người cần thiết để khắc phục điểm nghẽn và tạo ra động lực tăng trưởng mới.

Từ “có người” đến “đúng năng lực”, từ thảo luận đến hành động

TS Mạc Quốc Anh cho rằng, một trong những yêu cầu quan trọng là chuyển từ tư duy “có nhân lực” sang “có đúng năng lực”. Doanh nghiệp cần xác định cụ thể mình đang thiếu kỹ năng nào, vị trí nào cần nhân lực chất lượng cao, năng lực nào phải được đào tạo lại và năng lực nào có thể bổ sung thông qua liên kết với các cơ sở đào tạo.

Các đại biểu tham dự diễn đàn. Ảnh: Duy Khánh

Đây cũng là cách CEF III tiếp cận bài toán nguồn nhân lực trong mối liên hệ với công nghệ, quản trị, tài chính, thị trường, sản xuất và chuỗi cung ứng. Các nội dung chuyên môn tập trung vào tuyển đúng người, đào tạo đúng năng lực và chuyển hóa năng lực thành năng suất, giá trị gia tăng; phát triển nhân lực công nghệ cao, AI, dữ liệu và tự động hóa; nhân lực quản trị, tài chính và M&A; nhân lực thị trường, thương mại điện tử, xuất khẩu, logistics; cùng nhân lực kỹ thuật, sản xuất, bán lẻ và chuỗi giá trị.

Điểm quan trọng, theo TS Mạc Quốc Anh là giải pháp không dừng ở việc xác định doanh nghiệp “thiếu người”, mà phải trả lời được doanh nghiệp cần người như thế nào; thiếu năng lực gì; tuyển ở đâu; đào tạo, tái đào tạo ra sao; sử dụng và giữ chân nhân lực thế nào.

Hiệu quả cuối cùng cũng cần được đo bằng những chỉ số cụ thể như năng suất lao động, doanh số, chất lượng sản phẩm, khả năng hấp thụ vốn hoặc năng lực tham gia chuỗi giá trị, thay vì chỉ dừng ở số lượng lao động được đào tạo.

Theo TS Mạc Quốc Anh, yêu cầu đặt ra là phải biến nguồn nhân lực từ một yếu tố đầu vào thành năng lực tạo tăng trưởng. “Thước đo thành công của CEF III không nằm ở số lượng bài phát biểu hay số thông điệp được đưa ra, mà ở khả năng chuyển các kết luận thành việc phải làm sau Diễn đàn”, ông Mạc Quốc Anh nhấn mạnh.

Theo đó, các nội dung thảo luận sẽ được kết nối thành một hệ giải pháp, lựa chọn từ 5 đến 7 vấn đề ưu tiên và xác định rõ trách nhiệm của từng chủ thể: Cơ quan quản lý, hiệp hội, doanh nghiệp và cơ sở đào tạo. Mục tiêu là hình thành “Khung hành động sau CEF III”, tạo cơ sở để các sáng kiến được tiếp tục triển khai trong thực tế.

TS Mạc Quốc Anh nhấn mạnh: “Nếu công nghệ, vốn và thị trường là các nguồn lực quan trọng của tăng trưởng, thì con người chính là năng lực giúp doanh nghiệp hấp thụ, vận hành và chuyển hóa những nguồn lực đó thành kết quả thực tế”.

Từ góc nhìn này, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao không chỉ nhằm giải quyết nhu cầu nhân sự trước mắt của doanh nghiệp, mà hướng tới nâng năng suất và chất lượng tăng trưởng. Khi người lao động có năng lực làm chủ công nghệ, đội ngũ quản trị có khả năng vận hành vốn và tái cấu trúc, nhân lực thị trường có khả năng mở rộng đầu ra và đội ngũ kỹ thuật đáp ứng yêu cầu sản xuất, nguồn nhân lực sẽ trực tiếp trở thành năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Đây cũng là cơ sở để Hà Nội gắn bài toán nhân lực với mục tiêu tăng trưởng hai con số, không chỉ bằng việc tăng số lượng lao động, mà bằng việc nâng chất lượng, năng suất và giá trị mà mỗi nguồn lực con người tạo ra cho doanh nghiệp và nền kinh tế.