Phân loại mã HS thiếu thống nhất, doanh nghiệp lo rủi ro truy thu

Ngày 8/10, tại Diễn đàn: Ngành Thuế và ngành Hải quan đồng hành cùng doanh nghiệp, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế hai con số,  cộng đồng doanh nghiệp đã thẳng thắn chỉ ra nhiều bất cập thực tiễn, đặc biệt là tình trạng cùng một mặt hàng bị áp các mã HS khác nhau dẫn đến nguy cơ bị truy thu thuế. 

Áp lực từ sự thiếu thống nhất trong phân loại mã hàng hóa

Một trong những vấn đề nổi cộm được cộng đồng doanh nghiệp quốc tế đưa ra tại diễn đàn là sự thiếu nhất quán trong áp dụng mã số phân loại hàng hóa xuất nhập khẩu (mã HS). Ông Yoshida Susumu, Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam (JCCI), cho biết doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn khi thực hiện các quy định mới do cách hiểu và áp dụng chưa rõ ràng.

Toàn cảnh Diễn đàn.

Đại diện JCCI đặt vấn đề về việc tìm giải pháp hạn chế tình trạng cùng một mặt hàng lại bị phân loại theo các mã HS khác nhau, khiến doanh nghiệp buộc phải điều chỉnh mã hoặc đối mặt với nguy cơ bị truy thu thuế ngoài dự kiến. Đây không thuần túy là câu chuyện kỹ thuật, bởi mã HS gắn liền với chính sách quản lý, mức thuế suất, xuất xứ hàng hóa và toàn bộ nghĩa vụ phát sinh của doanh nghiệp xuất nhập khẩu.

Cùng chung mối quan tâm về sự minh bạch và đồng bộ, ông Đào Công Quyết, Trưởng Tiểu ban Truyền thông của Hiệp hội Các nhà sản xuất Ô tô Việt Nam (VAMA), kiến nghị cơ quan chức năng nâng cao tính ổn định, khả năng dự báo của chính sách thuế và đưa ra lộ trình điều chỉnh rõ ràng để doanh nghiệp chủ động lập kế hoạch đầu tư dài hạn.

Đại diện VAMA cũng đề xuất tăng cường kết nối dữ liệu giữa các cơ quan quản lý, chấm dứt việc yêu cầu nộp trùng lặp chứng từ và sớm thống nhất hướng dẫn phân loại mã hàng hóa trong hoạt động thương mại quốc tế.

Ở góc độ đầu tư nước ngoài, ông Nguyễn Anh Tuấn, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Đầu tư Nước ngoài tại Việt Nam, nhấn mạnh yêu cầu cho phép doanh nghiệp tham gia sớm hơn vào quá trình xây dựng chính sách. Việc lấy ý kiến ngay từ giai đoạn ban đầu sẽ giúp cơ quan soạn thảo tiếp cận đầy đủ góc nhìn thực tế, đồng thời tạo điều kiện để cộng đồng doanh nghiệp có thời gian nghiên cứu và đóng góp ý kiến xác đáng.

Dưới góc nhìn tổng thể của cộng đồng kinh doanh trong nước, ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký kiêm Trưởng Ban Pháp chế Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), đánh giá rất cao văn hóa đối thoại, sự cầu thị cùng các nỗ lực số hóa của hai ngành như hóa đơn điện tử, khai thuế trực tuyến và thông quan điện tử.

Tuy nhiên, ông Đậu Anh Tuấn nhận định dư địa cải cách vẫn còn rất lớn, đặc biệt là ở khâu thực thi chính sách. Khảo sát thực tế cho thấy các vướng mắc hiện nay không còn dồn vào khâu kê khai ban đầu mà phát sinh ở các giai đoạn tiếp theo như hoàn thuế, hướng dẫn nghiệp vụ và tình trạng áp dụng quy định thiếu thống nhất giữa các địa phương. Do đó, trọng tâm cải cách thời gian tới cần chuyển dịch mạnh mẽ sang tháo gỡ điểm nghẽn trong quá trình vận hành thay vì chỉ chạy theo số lượng thủ tục được cắt giảm.

Bên cạnh đó, đại diện VCCI cũng lưu ý đến sự thiếu đồng bộ giữa chính sách thuế và pháp luật chuyên ngành. Sự thay đổi trong cách phân loại hàng hóa, dịch vụ theo các văn bản chuyên ngành có thể tác động trực tiếp đến nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp, nhất là tại các hợp đồng kinh tế dài hạn.

Vì vậy, ông Tuấn đề nghị tăng cường công tác giám sát thực thi nhằm bảo đảm quy định được hiểu và áp dụng đồng nhất, giúp doanh nghiệp tránh rủi ro pháp lý.

Cam kết tháo gỡ từ  Hải quan và  Thuế

Trước vướng mắc về mã HS do đại diện JCCI nêu, ông Trần Đức Hùng, Phó Cục trưởng Cục Hải quan, giải thích việc phân loại hàng hóa ngày càng phức tạp do nhiều mặt hàng mới có cấu tạo, thành phần đa dạng hoặc sở hữu nhiều chức năng. Để khắc phục, cơ quan Hải quan đang tăng cường phối hợp phân loại theo chuẩn HS/AHTN, nghiên cứu đưa ra tiêu chí cụ thể cho các mặt hàng khó phân loại, đồng thời rà soát nhằm đơn giản hóa biểu thuế.

Ngành Hải quan cũng chú trọng xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên ngành, bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ và đẩy mạnh cơ chế xác định trước mã số hàng hóa để doanh nghiệp chủ động tính toán nghĩa vụ trước khi nhập hàng.

Liên quan đến tiến trình cải cách, ông Trần Đức Hùng thừa nhận việc đồng bộ thể chế, quy trình và công nghệ thông tin là bài toán khó, đòi hỏi thời gian nâng cấp và các giải pháp quá độ phù hợp. Ngành Hải quan đang chuyển mạnh sang quản lý dựa trên mức độ tuân thủ và mức độ rủi ro, theo đó các đơn vị tuân thủ tốt sẽ được giảm tỷ lệ kiểm tra và rút ngắn thời gian thông quan hàng hóa.

Về phía cơ quan quản lý thuế, ông Mai Sơn, Phó Cục trưởng Cục Thuế, thừa nhận điểm nghẽn hiện nay xuất phát từ cách thức tổ chức thực hiện và một số quy trình còn rườm rà, chưa bảo đảm tính liên thông khiến người nộp thuế mất nhiều thời gian, công sức. Hướng xử lý của ngành Thuế là tái thiết kế quy trình trên nền tảng dữ liệu, phân loại theo mức độ tuân thủ để tạo thuận lợi cho doanh nghiệp chấp hành tốt và cảnh báo sớm với trường hợp rủi ro cao.

Đặc biệt, cơ quan Thuế đang đẩy mạnh hoàn thuế giá trị gia tăng tự động trên cơ sở dữ liệu sẵn có và tăng cường liên thông thông tin với cơ quan Hải quan để hạn chế việc yêu cầu doanh nghiệp nộp lại hồ sơ.

Khái quát toàn diện bức tranh quản lý, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương nhấn mạnh, ngành Thuế và ngành Hải quan đã có rất nhiều nỗ lực cải cách thể chế, thủ tục hành chính, đẩy mạnh chuyển đổi số và hiện đại hóa quản lý.

Ngành Thuế đang chuyển từ phương thức quản lý truyền thống sang quản lý hiện đại dựa trên công nghệ, dữ liệu số, đưa chính sách thuế trở thành công cụ hỗ trợ sản xuất kinh doanh và tăng cường sức cạnh tranh quốc gia. Trong khi đó, ngành Hải quan tiếp tục hiện đại hóa, tiên phong áp dụng quản lý rủi ro để điều hành khối lượng hàng hóa xuất nhập khẩu sắp đạt mốc 1.000 tỷ USD, tác động tích cực đến chi phí và cơ hội tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu của doanh nghiệp.

Thứ trưởng Trần Quốc Phương nhấn mạnh với tinh thần “Lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ”, ngành Thuế và Hải quan đang nỗ lực tiếp tục đổi mới mạnh mẽ hơn nữa, hành động quyết liệt hơn nữa, lấy hiệu quả thực tế và sự phát triển của doanh nghiệp làm một trong những thước đo quan trọng của công tác quản lý.

Theo nhận định của các chuyên gia, đối với mục tiêu thúc đẩy tăng trưởng kinh tế hai con số, hiệu quả cải cách phải được đo lường bằng chính trải nghiệm thực tế của cộng đồng doanh nghiệp. Khi những rào cản trong xử lý hồ sơ, hướng dẫn chính sách và phân loại mã hàng được tháo gỡ nhất quán, các nỗ lực cải cách mới chuyển hóa thành lợi ích thiết thực, giúp doanh nghiệp giảm bớt chi phí tuân thủ và yên tâm mở rộng hoạt động đầu tư dài hạn.