Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Quý Tường: Tầm nhìn chiến lược về chuyển đổi số y tế

Từ bác sĩ đến nhà quản lý

Bác sĩ Trần Quý Tường sinh năm 1961 tại xã Song Giang, huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh (nay là xã Đại Lai, tỉnh Bắc Ninh). Năm 1981, ông thi đỗ vào Trường Đại học Y Bắc Thái (nay là Trường Đại học Y Dược - Đại học Thái Nguyên). Tốt nghiệp năm 1987 với kết quả xuất sắc, ông được giữ lại làm giảng viên bộ môn Nội, đồng thời công tác tại Bệnh viện Đa khoa Trung ương Thái Nguyên. Năm 2002, ông bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ y học tại Học viện Quân y.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Quý Tường (đứng giữa) thẩm định bệnh án điện tử.

Năm 2001, bác sĩ Trần Quý Tường được điều động về công tác tại Bộ Y tế, đánh dấu bước chuyển từ giảng dạy và lâm sàng sang quản lý nhà nước. Trong quá trình công tác, ông lần lượt đảm nhiệm các vị trí: Phó Vụ trưởng Vụ Điều trị (2005), Phó Cục trưởng Cục Quản lý khám, chữa bệnh (2008) và Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin Bộ Y tế (2016).

Trên cương vị quản lý, ông trực tiếp tham gia xây dựng nhiều văn bản quy phạm pháp luật và chính sách chuyên môn của ngành Y tế. Chính trong quá trình này, ông sớm nhận thấy công nghệ thông tin sẽ trở thành nền tảng, phương tiện quan trọng để cải cách hệ thống y tế.

Khi Việt Nam bước vào kỷ nguyên chuyển đổi số, ngành Y tế đứng trước yêu cầu đưa công nghệ thông tin vào quản lý và khám, chữa bệnh một cách bài bản, đồng bộ và có giá trị pháp lý. Trong lĩnh vực đặc thù như y tế, công nghệ chỉ có thể phát triển khi có nền tảng thể chế và chuẩn mực kỹ thuật thống nhất.

Trong bối cảnh đó, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Quý Tường cùng các cộng sự đã đóng vai trò quan trọng trong việc tham mưu xây dựng hệ thống chính sách, đặt nền móng cho y tế điện tử và chuyển đổi số y tế tại Việt Nam.

Một dấu mốc quan trọng là việc ban hành Thông tư số 46/2018/TT-BYT quy định về hồ sơ bệnh án điện tử. Đây là văn bản pháp lý đầu tiên cho phép bệnh án điện tử có giá trị pháp lý tương đương bệnh án giấy, mở ra khả năng để các bệnh viện từng bước loại bỏ bệnh án giấy và chuyển sang quản lý dữ liệu y tế trên môi trường số.

Nhớ lại thời điểm đó, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Quý Tường chia sẻ: “Dù nhiều quốc gia đã ứng dụng công nghệ thông tin trong y tế từ sớm nhưng không phải nơi nào cũng có khung pháp lý đầy đủ để thay thế hoàn toàn bệnh án giấy. Vì vậy, quy định này được xem là bước đi tiên phong của Việt Nam trong số hóa hoạt động khám, chữa bệnh, góp phần hình thành nền tảng cho hệ thống y tế thông minh trong tương lai”.

Song song với đó, Bộ tiêu chí ứng dụng công nghệ thông tin trong bệnh viện (Thông tư số 54/2017/TT-BYT) đã trở thành công cụ quan trọng để đánh giá và định hướng phát triển công nghệ thông tin tại các cơ sở khám, chữa bệnh. Bộ tiêu chí này giúp các bệnh viện xác định lộ trình ứng dụng công nghệ thông tin theo chuẩn mực quốc tế, là cơ sở để xây dựng các dự án đầu tư phát triển hệ thống thông tin bệnh viện.

Các quy định về y tế từ xa (Telemedicine) cũng mở ra khả năng kết nối chuyên môn giữa các tuyến, giúp bệnh viện tuyến trên hỗ trợ tuyến dưới, góp phần nâng cao chất lượng điều trị và giảm quá tải. Nhiều tiêu chuẩn kỹ thuật về kết nối và chia sẻ dữ liệu y tế được xây dựng, tạo nền tảng hình thành hạ tầng dữ liệu y tế quốc gia - yếu tố cốt lõi của y tế số.

Đặt nền móng cho hệ sinh thái dữ liệu y tế

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Quý Tường có quan điểm: Dữ liệu y tế là tài nguyên chiến lược của hệ thống y tế hiện đại. Khi dữ liệu được chuẩn hóa và kết nối, hệ thống y tế sẽ có khả năng quản lý sức khỏe cộng đồng hiệu quả hơn, dự báo sớm nguy cơ dịch bệnh, hỗ trợ bác sĩ ra quyết định điều trị chính xác và giúp cơ quan quản lý xây dựng chính sách dựa trên dữ liệu.

Từ tư duy đó, ông nỗ lực thúc đẩy việc triển khai nhiều nền tảng quan trọng như: Hồ sơ bệnh án điện tử, hồ sơ sức khỏe điện tử toàn dân, cơ sở dữ liệu y tế quốc gia và hệ thống thống kê y tế điện tử kết nối từ y tế cơ sở đến trung ương. Đây chính là nền tảng để hệ thống y tế Việt Nam từng bước chuyển từ mô hình “chữa bệnh” sang quản lý và chăm sóc sức khỏe chủ động.

Hiện nay, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Quý Tường là Chủ tịch Hội Tin học Y tế Việt Nam, Phó Trưởng Ban Dữ liệu Y tế thuộc Hiệp hội Dữ liệu Quốc gia. Trong quá trình công tác, ông đã được Đảng và Nhà nước trao tặng Huân chương Lao động hạng Ba (2014), danh hiệu Thầy thuốc Nhân dân (2017), Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ và danh hiệu Chiến sĩ thi đua toàn quốc (2020). Ông còn nhận nhiều kỷ niệm chương và bằng khen của các bộ, ngành như: Bộ Y tế, Bộ Tư pháp, Bộ Thông tin và Truyền thông…

Trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học, đến nay Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Quý Tường đã chủ trì và tham gia 11 đề tài nghiên cứu, công bố 36 bài báo trên các tạp chí khoa học uy tín trong và ngoài nước. Ông tham gia biên soạn, xuất bản 23 cuốn sách chuyên môn, trong đó chủ biên cuốn Tiêu chí Bệnh viện thông minh tại Việt Nam (2018), đồng chủ biên 3 cuốn, phó chủ biên 4 cuốn và tham gia biên soạn nhiều sách chuyên ngành khác.

Những nền móng chính sách và hạ tầng dữ liệu được đặt ra từ nhiều năm trước đang tiếp tục phát huy giá trị trong thời đại trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và y tế số. Hành trình ấy có dấu ấn của Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Quý Tường với tầm nhìn xa và tư duy mở lối cho tương lai.

Huệ Nguyễn