Phó Thủ tướng: Cần tăng cường giám sát thực thi pháp luật ở cấp tỉnh, cấp xã

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu phát biểu tại Diễn đàn

Phát biểu tại Diễn đàn của Quốc hội về hoạt động giám sát năm 2026 diễn ra sáng 30/7, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu cho biết, Chính phủ kiến nghị Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội nghiên cứu nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác giám sát trong giai đoạn tới.

Phân cấp phải đi cùng nguồn lực và trách nhiệm

Theo Phó Thủ tướng, trọng tâm giám sát cần chuyển sang khâu tổ chức thi hành pháp luật - một "điểm nghẽn hiện" nay. Đồng thời, ưu tiên giám sát việc thực hiện các luật, nghị quyết mới; các lĩnh vực được phân cấp, phân quyền mạnh; các chính sách tác động trực tiếp đến người dân và doanh nghiệp.

Qua giám sát, cần làm rõ những quy định còn mâu thuẫn, chồng chéo, thiếu tính khả thi; những văn bản hướng dẫn chậm hoặc không thống nhất; cũng như các hạn chế trong tổ chức thực hiện như thiếu nguồn lực, năng lực thực thi.

Đặc biệt, Phó Thủ tướng đề nghị tăng cường khảo sát, giám sát việc thực thi pháp luật tại cấp tỉnh và cấp xã - nơi trực tiếp giải quyết phần lớn công việc của người dân, doanh nghiệp.

Diễn đàn với chủ đề “Nâng tầm hoạt động giám sát của Quốc hội: Từ định hướng chiến lược đến hành động thực tế trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI” diễn ra sáng 30/7

Trong điều kiện vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, theo Phó Thủ tướng, công tác giám sát cần đồng thời xem xét việc giao nhiệm vụ và các điều kiện bảo đảm thực hiện, gồm thể chế, nhân lực, tài chính, cơ sở dữ liệu, hạ tầng số và năng lực quản trị.

Phó Thủ tướng cũng lưu ý cần kịp thời phát hiện những bất cập như phân cấp nhưng không phân bổ đủ nguồn lực, cấp dưới được giao quyền nhưng không đủ khả năng thực hiện hoặc cấp trên buông lỏng kiểm tra.

Đối với các kết luận giám sát của Quốc hội, Phó Thủ tướng đề nghị gắn với mục tiêu, thời hạn và kết quả giải quyết cụ thể, đồng thời làm rõ trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát, bảo đảm quyền lực được thực thi đúng thẩm quyền, đúng pháp luật.

Ưu tiên giám sát những vấn đề sát với người dân, doanh nghiệp

Phát biểu tại diễn đàn, Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga đánh giá hoạt động giám sát thời gian qua đã có nhiều đổi mới, từng bước khẳng định vai trò là công cụ quan trọng trong kiểm soát quyền lực.

Theo bà Lê Thị Nga, hoạt động giám sát của Quốc hội khóa XVI cần bám sát các chủ trương, quyết sách lớn của Đảng và Quốc hội, tập trung vào những vấn đề có ý nghĩa chiến lược đối với phát triển đất nước.

Các lĩnh vực cần ưu tiên gồm hoàn thiện thể chế; quản lý, sử dụng hiệu quả các nguồn lực; phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; triển khai các chương trình, dự án quan trọng quốc gia và các chủ trương lớn về phát triển kinh tế - xã hội.

Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga phát biểu

Bà cũng cho rằng giám sát cần chú trọng phát hiện các "điểm nghẽn" về thể chế, bất cập trong cơ chế, chính sách và tổ chức thực hiện; đồng thời quan tâm việc thực hiện chủ trương phân cấp, phân quyền, sắp xếp tổ chức bộ máy, xây dựng chính quyền địa phương hai cấp và cải cách hành chính.

Theo Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát, Quốc hội cần ưu tiên giám sát những vấn đề tác động trực tiếp đến người dân, doanh nghiệp, đồng thời chủ động nhận diện, lựa chọn kịp thời các vấn đề và thách thức mới ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của đất nước.

Về phương thức, bà đề nghị tiếp tục đổi mới cả nội dung, cách thức tổ chức và các điều kiện bảo đảm hoạt động giám sát; đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, khai thác dữ liệu số, tăng cường kết nối và chia sẻ thông tin giữa các cơ quan để nâng cao chất lượng phân tích, dự báo, lựa chọn nội dung giám sát và theo dõi việc thực hiện các kết luận, kiến nghị.

Bên cạnh đó, cần tăng cường phối hợp giữa hoạt động giám sát với kiểm tra, thanh tra, kiểm toán và các cơ chế kiểm soát quyền lực khác nhằm bảo đảm thống nhất, tránh chồng chéo và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.