Phó thủ tướng Hàn Quốc: AI tạo ra sự giàu có, nhưng dân phải được hưởng lợi

Ông Bae Kyung-hoon nói điều này trong bối cảnh Hàn Quốc đang đối mặt với căng thẳng lao động tại Samsung Electronics và đà tăng mạnh của thị trường chứng khoán, ngày càng phụ thuộc vào các hãng sản xuất chip lớn nhất nước này.

Trả lời phỏng vấn kênh CNBC hôm 23/5, ông Bae Kyung-hoon nói rằng kỷ nguyên AI (trí tuệ nhân tạo) đã đặt ra nhiều câu hỏi lớn hơn về cách phân phối sự giàu có mà công nghệ này tạo ra, và liệu AI có làm gia tăng bất bình đẳng hay dẫn đến mất việc làm không.

“Xung đột giữa người lao động và quản lý gần đây cũng có thể được xem là một phần của xu hướng rộng hơn đó”, ông nói thêm, đề cập đến Samsung Electronics. Tại tập đoàn điện tử lớn nhất Hàn Quốc, kế hoạch đình công kéo dài 18 ngày với khoảng 48.000 thành viên công đoàn đã bị đình chỉ hôm 20/5, sau khi các quan chức chính phủ can thiệp vào phút chót để ngăn việc này diễn ra.

Thỏa thuận do chính phủ Hàn Quốc làm trung gian sẽ được đưa ra bỏ phiếu từ ngày 22 đến ngày 27/5. Ông Choi Seung-ho, lãnh đạo công đoàn Samsung Electronics, cho biết ông kỳ vọng thỏa thuận này sẽ được phê chuẩn.

Samsung Electronics hiện chiếm 22,8% kim ngạch xuất khẩu của Hàn Quốc và khoảng 26% giá trị thị trường chứng khoán trong nước. Là hãng chip nhớ lớn nhất thế giới, Samsung Electronics có hơn 120.000 nhân viên và hợp tác với khoảng 1.700 nhà cung cấp.

Chip nhớ là linh kiện quan trọng trong các trung tâm dữ liệu AI, smartphone và laptop.

Nếu cuộc đình công diễn ra, chắc chắn sẽ gây thiệt hại đáng kể cho Samsung Electronics, nền kinh tế Hàn Quốc cũng như ảnh hưởng đến nguồn cung chip nhớ toàn cầu.

Ryu Young-ho, chuyên gia phân tích cấp cao tại hãng NH Investment & Securities, cho biết các nhà đầu tư cảm thấy nhẹ nhõm vì nguy cơ đình công dường như đã được ngăn chặn. Tuy nhiên, ông cũng nhận định thỏa thuận này không hoàn toàn tích cực vì làm chi phí lao động tăng đáng kể.

Ở chiều ngược lại, Samsung Electronics được hưởng lợi khi kế hoạch trả thưởng bằng cổ phiếu thay vì tiền mặt có thể giúp giảm áp lực tài chính trước mắt cho công ty. Một yêu cầu của công đoàn trước đó là trích 15% lợi nhuận hoạt động để làm tiền thưởng cũng đã được giảm xuống.

Theo tổ chức công đoàn, Samsung Electronics dự kiến dành khoảng 10,5% lợi nhuận hoạt động cho khoản thưởng đặc biệt dành cho bộ phận chip, nơi phụ trách mảng chip nhớ và chip logic.

Một tài liệu cho thấy khoản thưởng này chủ yếu được trả bằng cổ phiếu Samsung Electronics theo chương trình kéo dài ít nhất 10 năm và phụ thuộc vào việc bộ phận chip đạt hơn 200.000 tỉ won (135 tỉ USD) lợi nhuận hoạt động hằng năm trong giai đoạn 2026 - 2028, cũng như hơn 100.000 tỉ won giai đoạn 2029 - 2035.

Ví dụ: Một nhân viên mảng chip nhớ của Samsung Electronics có mức lương cơ bản 80 triệu won/năm dự kiến được nhận khoản thưởng khoảng 626 triệu won, tương đương 416.000 USD trong năm nay, chủ yếu dưới dạng cổ phiếu, theo một nguồn tin từ công đoàn.

Ông Jun Young-hyun, người đứng đầu bộ phận chip của Samsung Electronics, đã gửi thư nội bộ kêu gọi nhân viên “gác lại giai đoạn xung đột này” và đoàn kết để củng cố sức cạnh tranh toàn cầu cũng như tăng trưởng dài hạn của công ty.

Ông Bae Kyung-Hoon: Sự giàu có do AI tạo ra phải mang lại lợi ích cho người dân Hàn Quốc. Ảnh: Getty Images

Phó thủ tướng Hàn Quốc cho rằng, những hành động đình công như vậy sẽ không chỉ xảy ra một lần.

“Trong thời đại AI, sẽ ngày càng có nhiều công ty siêu lớn xuất hiện. Trong quá trình đó, xung đột giữa người lao động và ban quản lý có thể tiếp tục phát sinh. Khi điều đó xảy ra, điều quan trọng là phải giải quyết một cách khôn ngoan thông qua đối thoại”, ông Bae Kyung-hoon nói.

Ông cũng nhắc đến hãng ô tô Hyundai, cho biết đang có “nhiều mối lo ngại và băn khoăn” về việc tích hợp robot Atlas của Boston Dynamics (Mỹ) vào quy trình sản xuất xe.

“Lợi ích từ AI cũng phải đến được với người dân”

Theo Phó thủ tướng Bae Kyung-hoon, điều mà Hàn Quốc cần không chỉ là khả năng tạo ra “sự giàu có to lớn” bằng AI, mà còn là khả năng đánh giá cách thức sử dụng sự giàu có và công nghệ đó một cách đúng đắn, cũng như tác động của chúng đến người dân.

“Lợi ích từ AI cũng phải đến được với người dân”, ông nhấn mạnh, đồng thời cho biết Hàn Quốc đang rất tập trung xây dựng một “xã hội bao trùm AI, tức không ai bị bỏ lại phía sau trong kỷ nguyên AI”.

Phát biểu của ông Bae Kyung-hoon được đưa ra sau khi ông Kim Yong-beom, quan chức phủ tổng thống Hàn Quốc, đề xuất trên Facebook hôm 12/5 rằng nên phân phối phần thu ngân sách vượt mức từ ngành AI và bán dẫn cho người dân, gây biến động trên thị trường.

Sau đó, Kim Yong-beom làm rõ rằng bài đăng đó chỉ là quan điểm cá nhân của ông chứ chưa phải nội dung được thảo luận chính thức.

Hàn Quốc muốn xây dựng lợi thế cạnh tranh trong AI vật lý

Ông Bae Kyung-hoon, người cũng giữ chức Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ thông tin Hàn Quốc, được CNBC hỏi về mức tăng mạnh của thị trường chứng khoán nước này, dẫn dắt bởi Samsung Electronics và SK Hynix khi cổ phiếu hai hãng chip nhớ hàng đầu thế giới tăng vọt nhờ làn sóng AI.

Cổ phiếu Samsung Electronics đã tăng gần 144% từ đầu năm đến nay, còn SK Hynix tăng gần 200%. Chỉ số KOSPI hiện cũng tăng hơn 86% trong năm 2026, vượt xa mức tăng khoảng 75% của năm ngoái.

Khi được hỏi liệu việc đà tăng tập trung quá nhiều vào lĩnh vực công nghệ có phải điểm yếu hay không, ông Bae Kyung-hoon trả lời: “Dù hai công ty này rõ ràng có thế mạnh riêng, nhưng xung quanh họ còn có cả một hệ sinh thái doanh nghiệp hỗ trợ sản xuất bán dẫn”.

Ông cho biết Hàn Quốc hiện cũng đang tìm cách xây dựng lợi thế cạnh tranh trong AI vật lý và bày tỏ tin tưởng đất nước có thể tạo dấu ấn ở lĩnh vực đó.

AI vật lý thường dùng để chỉ AI được tích hợp vào robot, xe cộ và hệ thống công nghiệp, cho phép chúng cảm nhận môi trường, suy luận và hành động trong thế giới thực.

“Theo một nghĩa nào đó, bán dẫn và hạ tầng AI chính là nền tảng cốt lõi. Trên nền tảng đó, Hàn Quốc đang cố gắng xây dựng toàn bộ hệ sinh thái năng lực AI, gồm nhiều loại phần cứng, phần mềm và các dịch vụ liên quan”, ông Bae Kyung-hoon chia sẻ thêm.