Xuất khẩu Nghệ An năm 2025: Dấu mốc tăng trưởng kỷ lục

Công nghiệp chế biến tạo cú hích cho xuất khẩu

Năm 2025 được xem là cột mốc đặc biệt đối với kinh tế Nghệ An khi hoạt động xuất khẩu ghi nhận tốc độ tăng trưởng mạnh nhất từ trước tới nay. Tổng kim ngạch xuất khẩu toàn tỉnh đạt khoảng 4,67 tỷ USD, tăng gần gấp đôi so với năm 2023 và cao hơn rất nhiều so với giai đoạn trước.

Đây không chỉ là con số ấn tượng về quy mô mà còn phản ánh sự chuyển dịch mạnh mẽ trong cơ cấu xuất khẩu của tỉnh. Nếu như trước đây xuất khẩu của Nghệ An chủ yếu dựa vào nông sản, khoáng sản hoặc các sản phẩm sơ chế thì hiện nay công nghiệp chế biến, chế tạo đã trở thành động lực tăng trưởng chủ lực.

Theo thống kê, nhóm hàng công nghiệp chế biến hiện chiếm khoảng 89% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn tỉnh. Trong đó, điện tử và linh kiện công nghệ cao là lĩnh vực nổi bật nhất.

Container chờ đóng hàng chờ tại Cảng Cửa Lò, Nghệ An.

Tại Khu kinh tế Đông Nam và các khu công nghiệp VSIP Nghệ An, WHA Industrial Zone, nhiều nhà máy điện tử hoạt động với công suất cao, tạo ra sản lượng hàng hóa xuất khẩu lớn và ổn định. Các dự án như Luxshare ICT 2, Luxcase, Sunny, Radiant hay Everwin Precision liên tục mở rộng quy mô sản xuất nhằm đáp ứng nhu cầu thị trường quốc tế.

Sự phát triển của ngành điện tử đã tạo ra bước ngoặt lớn cho xuất khẩu Nghệ An. Từ một địa phương chưa có nhiều dấu ấn trong lĩnh vực công nghệ cao, Nghệ An đang dần trở thành mắt xích mới trong chuỗi cung ứng điện tử toàn cầu.

Không chỉ đóng góp lớn về giá trị xuất khẩu, ngành điện tử còn kéo theo sự phát triển của nhiều lĩnh vực liên quan như logistics, thương mại, đào tạo lao động kỹ thuật và công nghiệp hỗ trợ.

Song song với điện tử, các ngành dệt may và da giày tiếp tục duy trì tăng trưởng tích cực nhờ đơn hàng phục hồi tại thị trường Hoa Kỳ, EU và Hàn Quốc. Nhiều doanh nghiệp trong và ngoài nước đang mở rộng quy mô sản xuất, đầu tư thêm dây chuyền hiện đại nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế ngày càng khắt khe.

Các ngành chế biến gỗ và viên nén năng lượng cũng ghi nhận nhiều tín hiệu khả quan. Trong bối cảnh thế giới thúc đẩy sử dụng năng lượng tái tạo và giảm phát thải carbon, nhu cầu đối với viên nén gỗ tại Nhật Bản, Hàn Quốc và châu Âu tăng mạnh.

Từ lợi thế nguồn nguyên liệu rừng trồng dồi dào, nhiều doanh nghiệp Nghệ An đã đầu tư phát triển sản phẩm ván MDF, viên nén mùn cưa và đồ gỗ xuất khẩu có giá trị gia tăng cao hơn thay vì xuất khẩu nguyên liệu thô như trước.

Sản phẩm gỗ dăm chế biến, sản phẩm xuất khẩu có thế mạnh của Nghệ An.

Trong lĩnh vực nông nghiệp, nhiều sản phẩm chế biến sâu như nước ép trái cây, sữa, dược liệu, chè chế biến hay tinh bột sắn tiếp tục mở rộng thị trường xuất khẩu. Việc đẩy mạnh truy xuất nguồn gốc, cấp mã số vùng trồng và áp dụng các tiêu chuẩn VietGAP, HACCP giúp hàng hóa nông sản của tỉnh từng bước đáp ứng yêu cầu của các thị trường khó tính.

Cùng với xuất khẩu tăng mạnh, kim ngạch nhập khẩu của Nghệ An năm 2025 cũng đạt khoảng 4,214 tỷ USD. Điều này phản ánh nhu cầu lớn về nhập khẩu máy móc, thiết bị, linh kiện và nguyên liệu phục vụ mở rộng sản xuất, đặc biệt trong khu vực FDI và công nghiệp chế biến.

FDI tạo lực đẩy, mở rộng chuỗi liên kết sản xuất

Một trong những điểm nổi bật của hoạt động xuất khẩu năm 2025 là vai trò ngày càng lớn của khu vực đầu tư trực tiếp nước ngoài. Tính đến cuối năm 2025, trong Khu kinh tế Đông Nam và các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh có 119 dự án FDI còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký hơn 6,4 tỷ USD. Đây được xem là nguồn lực quan trọng giúp Nghệ An bứt phá trong phát triển công nghiệp và xuất khẩu.

Sự hiện diện của các tập đoàn lớn không chỉ tạo ra giá trị xuất khẩu cao mà còn góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế của tỉnh theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Đến cuối năm 2025, đã có khoảng 170 doanh nghiệp hoạt động trong Khu kinh tế và các khu công nghiệp, tạo việc làm cho hơn 40 nghìn lao động. Trong đó, lao động tại các doanh nghiệp FDI chiếm tỷ lệ lớn với mức thu nhập bình quân khoảng 9 triệu đồng/người/tháng.

Sự phát triển mạnh của khu vực FDI cũng tạo ra hiệu ứng lan tỏa đối với doanh nghiệp trong nước. Số lượng doanh nghiệp tham gia xuất khẩu trên địa bàn tỉnh đã tăng lên gần 400 doanh nghiệp, trong đó có khoảng 250 doanh nghiệp hoạt động trực tiếp tại Nghệ An.

Các doanh nghiệp FDI vào hoạt động là cơ sở để tăng kim ngạch xuất khẩu.

Dù phần lớn kim ngạch xuất khẩu vẫn đến từ khu vực FDI, song doanh nghiệp nội địa đã bắt đầu từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng. Nhiều doanh nghiệp địa phương hiện tham gia cung cấp bao bì, nguyên liệu phụ trợ, vận tải, logistics và dịch vụ hỗ trợ sản xuất cho các nhà máy lớn.

Đây được xem là tín hiệu tích cực cho quá trình phát triển công nghiệp hỗ trợ và nâng cao tỷ lệ nội địa hóa tại Nghệ An. Việc kết nối giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước không chỉ giúp tăng năng lực sản xuất mà còn tạo cơ hội chuyển giao công nghệ, nâng cao trình độ quản trị và tay nghề lao động.

Bên cạnh kết quả tích cực, hoạt động xuất khẩu của Nghệ An vẫn đối mặt với không ít khó khăn và thách thức. Trước hết, hệ thống logistics của tỉnh vẫn chưa thực sự đồng bộ. Chưa có trung tâm logistics quy mô lớn, chi phí vận chuyển còn cao khiến sức cạnh tranh của hàng hóa xuất khẩu bị ảnh hưởng. Ngoài ra, công nghiệp hỗ trợ vẫn còn hạn chế, tỷ lệ nội địa hóa thấp khiến nhiều doanh nghiệp phải phụ thuộc vào nguyên liệu và linh kiện nhập khẩu. Điều này làm giảm tính chủ động trong sản xuất và gia tăng áp lực về chi phí.

Trong bối cảnh thế giới ngày càng siết chặt các tiêu chuẩn môi trường, doanh nghiệp xuất khẩu cũng đang đối mặt với yêu cầu cao hơn về phát triển xanh, giảm phát thải carbon và truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Các thị trường lớn như EU hay Hoa Kỳ liên tục đưa ra các quy định mới liên quan đến ESG, kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững. Điều này buộc doanh nghiệp phải đầu tư nhiều hơn vào công nghệ, quản trị và tiêu chuẩn sản xuất. Bên cạnh đó, năng lực nghiên cứu thị trường, xây dựng thương hiệu và tận dụng các hiệp định thương mại tự do của nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa còn hạn chế.

Trước bối cảnh đó, Nghệ An đang định hướng phát triển xuất khẩu theo hướng bền vững, nâng cao giá trị gia tăng và giảm dần phụ thuộc vào gia công đơn giản. Tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030 đạt kim ngạch xuất khẩu khoảng 9 tỷ USD, trong đó hàng công nghiệp chế biến chiếm trên 95% tổng kim ngạch xuất khẩu. Đồng thời, tiếp tục mở rộng thị trường, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và thúc đẩy liên kết sản xuất giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước.

Với nền tảng tăng trưởng hiện nay cùng sự bùng nổ của công nghiệp chế biến, năm 2025 không chỉ là dấu mốc kỷ lục của xuất khẩu Nghệ An mà còn mở ra giai đoạn phát triển mới cho kinh tế tỉnh trong tiến trình hội nhập quốc tế sâu rộng.