Phó Thủ tướng yêu cầu tháo gỡ điểm nghẽn, tạo sức bật cho logistics

Chiều 21/9, tại Hải Phòng, Diễn đàn Logistics vùng lần VII với chủ đề “Kiến tạo không gian phát triển mới logistics vùng Đồng bằng sông Hồng” được Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp với UBND thành phố Hải Phòng tổ chức.

Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng dự và phát biểu chỉ đạo tại Diễn đàn. Sự kiện có sự tham dự của lãnh đạo các cơ quan Trung ương, Bộ Công Thương, Bộ Khoa học và Công nghệ, thành phố Hải Phòng cùng hơn 600 đại biểu là đại diện các cơ quan, tổ chức, hiệp hội, doanh nghiệp, nhà đầu tư trong lĩnh vực logistics.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng dự và phát biểu chỉ đạo tại Diễn đàn

Mở rộng không gian phát triển logistics vùng

Phát biểu khai mạc Diễn đàn, Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng cho biết, ngành logistics Việt Nam những năm qua phát triển mạnh, với tốc độ tăng trưởng bình quân 14-15%/năm, cao hơn khoảng 2 lần mức tăng bình quân của thế giới. Quy mô thị trường logistics đạt khoảng 40-42 tỷ USD, tương đương 10% GDP, đóng góp quan trọng vào hoạt động sản xuất và xuất khẩu.

Cùng với sự phát triển của thương mại, các hiệp định thương mại tự do đang tạo thêm động lực để logistics Việt Nam mở rộng thị trường quốc tế, thu hút đầu tư và nguồn nhân lực theo các tiêu chuẩn quốc tế.

Trong bức tranh đó, vùng Đồng bằng sông Hồng với vị trí cửa ngõ kết nối khu vực phía Bắc với cả nước và thế giới đang ngày càng khẳng định vai trò là một trong những động lực tăng trưởng logistics quan trọng.

Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng

Theo Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng, chủ đề “Kiến tạo không gian phát triển mới cho logistics vùng Đồng bằng sông Hồng” phù hợp với định hướng phát triển vùng theo Nghị quyết số 30-NQ/TW ngày 23/11/2022 của Bộ Chính trị, đồng thời phản ánh yêu cầu phát triển của ngành logistics Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.

Bí thư Thành ủy Hải Phòng Lê Ngọc Châu

Từ góc độ địa phương, Bí thư Thành ủy Hải Phòng Lê Ngọc Châu cho biết, những năm qua, dịch vụ logistics trên địa bàn thành phố phát triển mạnh cả về quy mô và chất lượng. Tăng trưởng logistics bình quân giai đoạn 2021-2025 đạt trên 10%, đóng góp bình quân khoảng 13,5% GRDP.

Hải Phòng hiện sở hữu hệ thống cảng biển, cảng và bến thủy nội địa khá phát triển. Theo quy hoạch đến năm 2030, thành phố sẽ có 73 bến cảng biển với tổng chiều dài hơn 23 km và trên 300 cảng, bến thủy nội địa. Trong đó, khu bến cảng Lạch Huyện tiếp tục được đầu tư mở rộng, giữ vai trò cảng nước sâu lớn của khu vực miền Bắc và trung tâm thông thương quốc tế của hệ thống cảng Hải Phòng.

Không chỉ đầu tư hạ tầng “cứng”, Hải Phòng đang đẩy mạnh phát triển hạ tầng “mềm”, xây dựng cơ sở dữ liệu logistics, ứng dụng chuyển đổi số, phát triển kinh tế số, thương mại điện tử và tăng kết nối giữa các phương thức vận tải.

Thành phố đồng thời ưu tiên các công trình hạ tầng chiến lược như cảng biển nước sâu Lạch Huyện, cảng Nam Đồ Sơn, mở rộng Cảng hàng không quốc tế Cát Bi, tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, tuyến đường bộ cao tốc ven biển và các tuyến kết nối liên vùng.

Đổi mới tư duy, tháo gỡ điểm nghẽn logistics

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng phát biểu chỉ đạo tại Diễn đàn

Phát biểu chỉ đạo tại Diễn đàn, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh, trong bối cảnh quy mô thương mại của đất nước ngày càng lớn, các chuỗi cung ứng thay đổi mạnh mẽ, yêu cầu về tốc độ, chi phí vận chuyển ngày càng cao, cùng với việc ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số ngày càng sâu rộng, logistics không còn chỉ là một ngành dịch vụ hỗ trợ mà cần được nhìn nhận là một bộ phận quan trọng của hạ tầng kinh tế quốc gia, yếu tố trực tiếp quyết định năng lực cạnh tranh của hàng hóa, doanh nghiệp và nền kinh tế.

Đối với vùng Đồng bằng sông Hồng, yêu cầu này càng có ý nghĩa trong thực hiện các mục tiêu phát triển chiến lược được xác định tại Nghị quyết số 30-NQ/TW và Quy hoạch vùng Đồng bằng sông Hồng được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

Phó Thủ tướng cho biết, thời gian qua, ngành logistics Việt Nam đạt nhiều kết quả quan trọng, tốc độ tăng trưởng dịch vụ logistics bình quân 14-16%/năm, đóng góp trực tiếp vào GDP khoảng 4,5-5%. Hệ thống kết cấu hạ tầng logistics từng bước được đầu tư, doanh nghiệp logistics ngày càng phát triển, với hơn 34.000 doanh nghiệp tham gia; các hiệp định thương mại tự do tạo điều kiện để logistics Việt Nam hội nhập sâu hơn với khu vực và thế giới.

Tuy nhiên, ngành logistics vẫn còn những hạn chế như vận tải hàng hóa chủ yếu bằng đường bộ, thiếu phương thức vận tải có năng lực lớn; kết nối giữa các loại hình giao thông, khu vực sản xuất, kho vận và cảng biển còn hạn chế; chi phí logistics còn cao. Những vấn đề này đòi hỏi phải tiếp tục đổi mới tư duy và hành động, chuyển từ "quản lý, hỗ trợ" sang "kiến tạo, phục vụ và phát triển", từng bước tháo gỡ các điểm nghẽn, đưa logistics trở thành ngành kinh tế dịch vụ quan trọng.

Theo Phó Thủ tướng, Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam thời kỳ 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2050 đã xác định các mục tiêu cụ thể, trong đó phấn đấu tăng trưởng logistics bình quân 12-15%/năm, từng bước giảm chi phí logistics xuống khoảng 12-15% GDP, thúc đẩy chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và hình thành các trung tâm logistics hiện đại, có khả năng kết nối khu vực và quốc tế.

Để thực hiện hiệu quả các mục tiêu, Phó Thủ tướng đề nghị các bộ, ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp tập trung thực hiện một số nhiệm vụ trọng tâm.

Thứ nhất, tổ chức thực hiện Chiến lược logistics quốc gia một cách thực chất, có trọng tâm, trọng điểm và kết quả đo lường được.

Thứ hai, phát triển hạ tầng logistics đồng bộ với quy hoạch và đầu tư kết cấu hạ tầng giao thông quốc gia, khu vực, vùng và địa phương. Quy hoạch phải có tầm nhìn dài hạn, khoa học; đầu tư đồng bộ, hiệu quả; tăng năng lực kết nối giữa đường bộ, đường sắt, hàng hải, đường thủy, hàng không với hệ thống hậu cần logistics.

Thứ ba, coi hoàn thiện thể chế, pháp luật là yêu cầu quan trọng trong phát triển logistics. Tiếp tục rà soát các quy định liên quan đến logistics, vận tải đa phương thức, hàng hải, đường thủy, hải quan, thương mại, giao dịch điện tử và đầu tư.

Thứ tư, tập trung phát triển hệ thống cảng biển Việt Nam thành trung tâm của hệ sinh thái logistics và kinh tế biển theo hướng hiện đại, xanh và thông minh.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh lợi thế địa lý chỉ trở thành lợi thế cạnh tranh khi được chuyển hóa thành năng lực hạ tầng, dịch vụ và kết nối. Do đó, cần ưu tiên phát triển các cảng cửa ngõ như Lạch Huyện, Nam Đồ Sơn ở phía bắc; Đà Nẵng, Vân Phong, Quy Nhơn ở miền Trung; Cát Lái, Cái Mép - Thị Vải, Hòn Khoai ở phía nam. Đồng thời, từng bước thu hút các hãng tàu lớn, nhà khai thác cảng quốc tế, trung tâm phân phối khu vực, doanh nghiệp logistics toàn cầu và nhà đầu tư công nghệ hoạt động lâu dài tại Việt Nam.

Thứ năm, chuyển mạnh tư duy và hành động từ phát triển logistics theo địa giới hành chính sang tổ chức logistics theo vùng kinh tế, hành lang kinh tế và chuỗi cung ứng. Logistics không có ranh giới hành chính, do đó các địa phương không thể tự xây dựng hệ thống logistics khép kín mà phải đồng bộ, kết nối và chia sẻ hiệu quả.

Đối với vùng Đồng bằng sông Hồng, Phó Thủ tướng yêu cầu kiến tạo không gian phát triển mới cho logistics trước hết phải thiết lập hệ thống quy hoạch đầy đủ, phân bố sản xuất hợp lý; phát triển hạ tầng giao thông, đô thị, hậu cần logistics có sức sống, kết nối mạnh mẽ, hướng tới hình thành mạng lưới logistics vùng gắn kết chặt chẽ.

Để triển khai các nhiệm vụ trên, Phó Thủ tướng đề nghị Bộ Công Thương tiếp tục phát huy vai trò đầu mối, chủ trì triển khai các nhiệm vụ trong Chiến lược phát triển dịch vụ logistics; xây dựng cơ chế hướng dẫn, hỗ trợ, theo dõi các mục tiêu, chỉ tiêu cụ thể gắn với các thành phần cốt lõi của logistics gồm vận tải, kho bãi, xử lý lưu chuyển hàng hóa, quản lý thông tin, dữ liệu; ứng dụng mạnh khoa học công nghệ và phối hợp với các địa phương phát triển thị trường, nguồn hàng, nâng cao năng lực doanh nghiệp logistics.

Bộ Xây dựng chủ trì triển khai các mục tiêu quy hoạch, đầu tư hệ thống giao thông, bảo đảm kết nối đồng bộ các phương thức vận tải với cảng biển, sân bay, đường cao tốc, cửa khẩu, khu vực sản xuất và các trung tâm hậu cần logistics. Bộ Tài chính tiếp tục đẩy mạnh cải cách hải quan, quản lý chuyên ngành và số hóa thủ tục xuất nhập khẩu; tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu. Bộ Tư pháp phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan rà soát hệ thống pháp luật, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ, khả thi; không để các quy định chồng chéo, mâu thuẫn hoặc làm phát sinh chi phí không cần thiết cho người dân và doanh nghiệp.

Đối với các địa phương Vùng đồng bằng sông Hồng, Phó Thủ tướng đề nghị tăng cường phối hợp phát triển và khai thác hiệu quả logistics theo vùng, theo các hành lang kinh tế Bắc - Nam, hành lang kết nối biên mậu Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh và vành đai ven biển Ninh Bình - Nam Định - Thái Bình - Hải Phòng - Quảng Ninh; gắn với hình thành chuỗi cung ứng đồng bộ, bảo đảm kết nối thuận tiện, hạn chế đầu tư phân tán, trùng lặp, lãng phí.

Đặc biệt, đối với thành phố Hải Phòng, Phó Thủ tướng đề nghị tiếp tục phát huy vai trò tiên phong, nghiên cứu xây dựng mô hình phát triển tích hợp cảng biển - logistics - công nghiệp - thương mại - đô thị, nhất là quanh khu vực cảng Lạch Huyện, Nam Đồ Sơn, gắn với Khu kinh tế Đình Vũ - Cát Hải và Khu thương mại tự do thành phố Hải Phòng. Thành phố cần coi hệ thống cảng cửa ngõ quốc tế và logistics đa phương thức là lợi thế đặc sắc, động lực tăng trưởng quan trọng trong dài hạn.

Đối với các hiệp hội và cộng đồng doanh nghiệp, Phó Thủ tướng đề nghị không chỉ phản ánh vướng mắc mà chủ động đề xuất giải pháp, tham gia xây dựng chính sách; đổi mới công nghệ, đầu tư nguồn nhân lực, nâng cao chất lượng dịch vụ và tăng cường liên kết để nâng cao năng lực cạnh tranh, tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.