Phối hợp, chia sẻ kinh nghiệm trong công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực

Quang cảnh hội nghị. (Ảnh: Hồng Anh)

Chiều 27/8, tại Hà Nội, Kiểm toán nhà nước phối hợp Bộ Công an, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao tổ chức hội nghị trực tuyến phối hợp, chia sẻ kinh nghiệm trong công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Khai mạc hội nghị, Phó Tổng Kiểm toán nhà nước Doãn Anh Thơ nêu rõ, hội nghị có ý nghĩa thiết thực để ba cơ quan trao đổi thẳng thắn, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, nhận diện những khó khăn, vướng mắc và cùng đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả phối hợp trong thời gian tới.

Thông qua hội nghị này, các cơ quan không chỉ chia sẻ kết quả đạt được mà cả những khó khăn, hạn chế, những vấn đề còn khác nhau trong cách hiểu, cách xử lý. Đây là những thông tin rất có giá trị để các cơ quan cùng nhìn nhận đầy đủ hơn thực tiễn, từ đó tìm ra giải pháp phù hợp, khả thi và hiệu quả”, Phó Tổng Kiểm toán nhà nước nhấn mạnh.

Phó Tổng Kiểm toán nhà nước Doãn Anh Thơ. (Ảnh: Hồng Anh)

Phó Tổng Kiểm toán nhà nước cũng khẳng định, Kiểm toán nhà nước xác định việc tăng cường phối hợp Bộ Công an và Viện Kiểm sát nhân dân tối cao không chỉ là yêu cầu trong thực hiện chức năng, nhiệm vụ mà còn là trách nhiệm chung nhằm góp phần nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; bảo vệ tài sản công, lợi ích của Nhà nước và quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Nhận diện hành vi vi phạm

Thực tiễn cho thấy, nếu chỉ nhìn nhận hành vi vi phạm ở biểu hiện bề ngoài sẽ rất dễ bỏ lọt bản chất của vụ việc. Tội phạm ngày càng “ẩn” trong các hoạt động kinh tế hợp pháp, hành vi được cài đặt ngay từ khâu hình thành quyết định, hợp thức hóa qua quy trình, hồ sơ, hợp đồng, chứng từ có hình thức hợp pháp. Các hành vi liên kết thành chuỗi khép kín từ can thiệp chính sách, thông đồng tạo lợi thế, đến hợp thức hóa hồ sơ và che giấu, tẩu tán tài sản.

Đại tá Phạm Trường Giang, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (Bộ Công an) phát biểu tại hội nghị. (Ảnh: Hồng Anh)

Nhận diện các thủ đoạn, hành vi vi phạm chủ yếu trong công tác phòng, chống tội phạm về tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, ông Phạm Trường Giang, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, Bộ Công an cho biết, qua thực tiễn đấu tranh, Cục Cảnh sát kinh tế nhận thấy tham nhũng, lãng phí, tiêu cực thể hiện ở nhiều hình thức khác nhau như: câu kết hình thành “nhóm lợi ích”, thao túng ngay từ khâu xây dựng chính sách, quy hoạch hoặc thông thầu, sử dụng doanh nghiệp “sân sau”, lợi dụng định giá tài sản, đầu tư công, hợp thức hóa hồ sơ và che giấu, phân tán tài sản...

Trong khi đó, ông Phạm Văn Dũng, Phó Vụ trưởng Vụ Công tố và kiểm sát điều tra án kinh tế, tham nhũng, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao nhấn mạnh một số hành vi vi phạm liên quan lĩnh vực thuế và kế toán như: hành vi áp dụng hai hệ thống sổ sách kế toán; hợp pháp hóa dòng tiền; lợi dụng chức vụ, quyền hạn để can thiệp; định hướng hoặc hợp thức hóa quyết định; che giấu quyền sở hữu và lợi ích thực tế; cắt nhỏ giao dịch, sử dụng nhiều tầng trung gian để che giấu dòng tiền; lợi dụng cơ chế đấu thầu, đấu giá, đầu tư, mua sắm tài sản công; lợi dụng chính sách, cơ chế đặc thù để tạo các lợi ích cục bộ…

Ông Phạm Văn Dũng, Phó Vụ trưởng Vụ Công tố và kiểm sát điều tra án kinh tế, tham nhũng, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao. (Ảnh: Hồng Anh)

Xác định “điểm nghi ngờ”

Chia sẻ kinh nghiệm trong phát hiện và điều tra, xử lý các vụ án tham nhũng, kinh tế, chức vụ, ông Phạm Văn Dũng cho rằng, điểm quyết định trong các vụ án kinh tế, chức vụ lớn là phải xác định “điểm nghi ngờ” ngay từ đầu, nhằm tìm ra điểm mấu chốt để mở ra vụ án. Cùng với đó, cần dựng lại toàn bộ đường đi của quyết định từ khi hình thành chủ trương cho đến khi quyết định được tổ chức thực hiện và lợi ích thực tế phát sinh; lấy dòng tiền và lợi ích thực tế làm một trong những trục chính của việc chứng minh.

Qua thực tiễn kiểm toán ngân sách địa phương, Kiểm toán trưởng Kiểm toán nhà nước khu vực VI Ngô Minh Kiểm cũng chia sẻ việc nhận diện các vấn đề lãng phí, tiêu cực. Cụ thể như, trong quản lý thu ngân sách, lãng phí, tiêu cực thể hiện qua các hành vi như xác định chưa đầy đủ các nguồn thu, chưa huy động toàn bộ nguồn thu ngân sách nhà nước; nợ thuế còn lớn, nhất là nợ tiền sử dụng đất; việc định giá, xác định giá đất còn nhiều bất cập…

Nhằm nâng cao hiệu quả phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực qua kiểm toán ngân sách địa phương, ông Ngô Minh Kiểm đề xuất một số giải pháp: tập trung vào kiểm toán các vấn đề, lĩnh vực nhạy cảm dễ xảy ra tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; chuyển từ kiểm toán từng nội dung cụ thể sang kiểm toán chuỗi quản lý nguồn lực; tăng cường kiểm toán hoạt động và đánh giá hiệu quả, lãng phí...

Kiểm toán trưởng Kiểm toán nhà nước khu vực VI Ngô Minh Kiểm. (Ảnh: Hồng Anh)

Đại diện Viện Kiểm sát nhân dân tối cao đề xuất cần xây dựng cơ chế nhận diện sớm các lĩnh vực có nguy cơ tham nhũng cao, tập trung vào các lĩnh vực thường xuyên phát sinh lợi ích kinh tế lớn như đất đai, tài chính-ngân hàng, đầu tư công, đấu thầu, mua sắm công, quản lý tài sản công, cổ phần hóa, quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp, khai thác tài nguyên.

Tăng cường cơ chế phối hợp

Đáng chú ý, các đại biểu đề xuất tăng cường cơ chế phối hợp, chia sẻ thông tin giữa Kiểm toán nhà nước, Bộ Công an và Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, qua đó kịp thời phát hiện dấu hiệu vi phạm, xác định hậu quả và ngăn chặn việc tẩu tán tài sản.

Trong đó, Đại tá Phạm Trường Giang đề xuất thiết lập cơ chế phối hợp, trao đổi thông tin định kỳ và đột xuất giữa ba cơ quan ngay từ khâu nhận diện rủi ro, không chờ đến khi có vụ việc.

“Ngay trong quá trình kiểm toán, khi phát hiện dấu hiệu lập khống hồ sơ, nâng giá bất thường, thông thầu, bất minh về dòng tiền, đề nghị Kiểm toán nhà nước không chờ kết thúc cuộc kiểm toán và phát hành báo cáo, mà chủ động trao đổi ngay thông tin, tài liệu với cơ quan điều tra để kịp thời áp dụng các biện pháp nghiệp vụ, ngăn chặn việc tiêu hủy chứng cứ, tẩu tán tài sản. Ở chiều ngược lại, cơ quan điều tra có trách nhiệm phản hồi đầy đủ, đúng hạn kết quả xử lý kiến nghị của Kiểm toán nhà nước”, ông Phạm Trường Giang đề xuất.

Tại hội nghị, các đại biểu cũng nhấn mạnh việc xây dựng cơ chế kết nối, chia sẻ dữ liệu phục vụ nhận diện sớm; nghiên cứu bộ chỉ báo cảnh báo rủi ro chung đối với các lĩnh vực nhạy cảm, trên nguyên tắc phối hợp ngay từ khâu nhận diện dấu hiệu rủi ro, thay vì chỉ phối hợp sau khi vụ án đã được phát hiện; đồng thời, sớm phối hợp tham mưu hướng dẫn liên ngành về nhận diện, định giá, thu giữ, bảo quản, xử lý tài sản mã hóa trong tố tụng hình sự; chú trọng thu hồi tài sản tham nhũng ngay từ giai đoạn đầu, xác định công tác xác minh, truy tìm, phong tỏa và thu hồi tài sản là một nhiệm vụ xuyên suốt trong quá trình tố tụng…