Phòng, chống tai nạn thương tích cần bắt đầu từ những hành động cụ thể

Hướng dẫn trẻ kỹ năng phòng chống tai nạn thương tích (ĐT)

Phòng ngừa nguy cơ từ những nơi gần gũi nhất

Những hoạt động quen thuộc như vui chơi trong nhà, leo cầu thang, sử dụng đồ dùng sinh hoạt hay tham gia các hoạt động tại trường học đều có thể tiềm ẩn nguy cơ tai nạn, thương tích đối với trẻ em. Ngã, bỏng, điện giật, hóc dị vật, ngộ độc hay thương tích do vật sắc nhọn là những tai nạn có thể xảy ra nếu môi trường sống thiếu các biện pháp bảo đảm an toàn. Đặc biệt, trẻ nhỏ thường hiếu động, tò mò, trong khi khả năng nhận diện nguy hiểm và tự bảo vệ còn hạn chế. Những vật dụng tưởng chừng bình thường như ổ điện, phích nước nóng, thuốc, hóa chất tẩy rửa hoặc cầu thang không có rào chắn đều có thể trở thành nguồn gây thương tích.

Theo BSCKII Nguyễn Tân Hùng, Phó trưởng khoa Cấp cứu và Chống độc, Bệnh viện Nhi Trung ương, phần lớn tai nạn, thương tích ở trẻ có thể phòng ngừa nếu cha mẹ chủ động nhận diện và loại bỏ các nguy cơ trong môi trường sinh hoạt hằng ngày.

Một trong những biện pháp quan trọng là sắp xếp không gian sống phù hợp với độ tuổi của trẻ. Các vật sắc nhọn, thuốc, hóa chất và chất tẩy rửa cần được cất giữ ngoài tầm với. Khu vực cầu thang, bếp, cửa sổ cần có biện pháp bảo vệ phù hợp; những góc cạnh sắc nhọn nên được che chắn để hạn chế nguy cơ va đập, té ngã. Bên cạnh đó, cha mẹ cần lựa chọn đồ chơi, hoạt động phù hợp với độ tuổi, hướng dẫn trẻ cách vui chơi an toàn và duy trì việc giám sát, nhất là tại những khu vực có nguy cơ cao. Đối với các hoạt động dưới nước, trẻ cần được trang bị phương tiện hỗ trợ phù hợp và luôn có người lớn giám sát. Các bể bơi phải có biện pháp bảo đảm an toàn, người trông coi hoặc nhân viên cứu hộ được đào tạo.

Không chỉ trong gia đình, trường học cũng là môi trường cần được quan tâm thường xuyên. Trong tài liệu hướng dẫn phòng tránh tai nạn, thương tích tại trường học cũng nhấn mạnh yêu cầu kiểm tra, củng cố cơ sở vật chất, đặc biệt là sân chơi, hành lang, cầu thang, cửa sổ và các thiết bị phục vụ hoạt động thể chất.

Sân trường cần bằng phẳng, không trơn trượt; cầu thang, hành lang phải có lan can, tay vịn chắc chắn. Bàn ghế hư hỏng, dụng cụ thể thao không bảo đảm an toàn cần được sửa chữa hoặc thay thế. Những khu vực có nguy cơ sạt lở, tường xuống cấp phải được kiểm tra, xử lý và ngăn học sinh tiếp cận. Đồng thời, nhà trường cần chú trọng phòng ngừa các nguy cơ điện giật, bỏng, ngộ độc thực phẩm và tai nạn giao thông tại khu vực cổng trường.

Việc bảo đảm an toàn không chỉ nằm ở cơ sở vật chất mà còn gắn với hoạt động giáo dục. Thông qua các giờ học, sinh hoạt tập thể và hoạt động ngoại khóa, học sinh cần được hướng dẫn nhận diện nguy cơ, tuân thủ quy tắc an toàn và biết cách tìm kiếm sự trợ giúp khi gặp tình huống nguy hiểm.

Duy trì kiểm tra thường xuyên

Bên cạnh gia đình và nhà trường, nhiều nguy cơ tai nạn, thương tích xuất hiện tại những không gian sinh hoạt chung như đường giao thông, ao hồ, sông suối, khu vui chơi và công trình xây dựng. Đây là những khu vực mà việc phòng ngừa không thể chỉ dựa vào sự cẩn trọng của trẻ em hoặc sự giám sát của cha mẹ, mà còn cần các biện pháp quản lý, cảnh báo và xử lý nguy cơ từ cơ quan chức năng.

Quyết định số 1248/QĐ-TTg ngày 19/7/2021 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình phòng, chống tai nạn, thương tích trẻ em giai đoạn 2021–2030 xác định xây dựng môi trường an toàn là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Theo đó, Chương trình yêu cầu hướng dẫn thực hiện và nhân rộng các tiêu chí Ngôi nhà an toàn, Trường học an toàn; rà soát, hoàn thiện và triển khai các tiêu chí về cộng đồng an toàn phòng, chống tai nạn, thương tích trẻ em. Đặc biệt, các cấp, các ngành, đoàn thể và cộng đồng được huy động tham gia phát hiện, giám sát, cảnh giới, gia cố, cải tạo những khu vực có nguy cơ gây tai nạn, thương tích cho trẻ.

Trong phòng, chống đuối nước, các biện pháp được xác định gồm giám sát, trông giữ trẻ an toàn; loại bỏ nguy cơ tại ao, hồ, sông, suối và những khu vực nước nguy hiểm; hướng dẫn kỹ năng an toàn trong môi trường nước và dạy bơi an toàn. Đối với tai nạn giao thông, Chương trình chú trọng xây dựng các mô hình an toàn tại khu vực tập trung đông trẻ em, đồng thời tăng cường giáo dục kỹ năng và ý thức chấp hành quy định giao thông.

Một trong những giải pháp được chú trọng là xây dựng mô hình Ngôi nhà an toàn phòng, chống tai nạn, thương tích trẻ em. Các tiêu chí an toàn hướng tới việc kiểm soát những nguy cơ thường gặp trong gia đình như cầu thang, cửa sổ, hệ thống điện, khu vực bếp và nơi chứa nước. Tuy nhiên, xây dựng môi trường sống an toàn không chỉ dừng ở việc đáp ứng các tiêu chí về cơ sở vật chất. Các điều kiện an toàn cần được duy trì, kiểm tra thường xuyên, đồng thời điều chỉnh phù hợp với sự phát triển và thay đổi trong sinh hoạt của trẻ.

Gia đình có trách nhiệm tạo không gian sinh hoạt an toàn và hướng dẫn trẻ kỹ năng tự bảo vệ. Nhà trường cần duy trì kiểm tra cơ sở vật chất, quản lý các hoạt động giáo dục và phối hợp với phụ huynh trong phòng ngừa tai nạn. Trong khi đó, chính quyền địa phương có vai trò tổ chức rà soát, cảnh báo, xử lý những khu vực nguy hiểm và huy động cộng đồng cùng tham gia bảo vệ trẻ em.

Phòng, chống tai nạn, thương tích vì vậy cần bắt đầu từ những hành động cụ thể, thường xuyên như che chắn một ổ điện, bảo vệ khu vực cầu thang, sửa chữa thiết bị hư hỏng hay cảnh báo một điểm nước sâu nguy hiểm. Sự chủ động của mỗi gia đình, nhà trường và cộng đồng sẽ góp phần tạo dựng môi trường sống an toàn hơn cho trẻ em.