Phòng chống tảo hôn từ cơ sở

Trước thực trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống vẫn tồn tại ở một số địa bàn vùng đồng bào dân tộc thiểu số, tỉnh Điện Biên chú trọng triển khai các giải pháp phòng ngừa ngay từ cơ sở. Trong đó, đổi mới cách tuyên truyền, phát huy vai trò của lực lượng tại chỗ và vận động trực tiếp từng gia đình được xác định là hướng đi quan trọng nhằm từng bước thay đổi nhận thức.

Anh Mùa A Vảng, Trưởng thôn Tả Phìn, xã Sính Phình đến từng hộ gia đình tuyên truyền người dân phòng, chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống.

Anh Mùa A Vảng, Trưởng thôn Tả Phìn, xã Sính Phình đến từng hộ gia đình tuyên truyền người dân phòng, chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống.

Xã vùng cao Sính Phình có 99% dân số là dân tộc Mông. Địa bàn rộng, dân cư phân tán, trong khi một số phong tục, quan niệm về hôn nhân vẫn ảnh hưởng đến đời sống người dân. Trước thực tế đó, địa phương chú trọng phát huy vai trò của trưởng bản, người có uy tín trong tuyên truyền, vận động, kịp thời nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của các gia đình và phát hiện những trường hợp có nguy cơ tảo hôn.

Tại thôn Tả Phìn, Trưởng thôn Mùa A Vảng thường xuyên phối hợp với lực lượng chức năng tuyên truyền quy định của pháp luật về hôn nhân và gia đình. Nội dung được lồng ghép trong các cuộc họp bản, sinh hoạt cộng đồng và những lần đến từng hộ gia đình. Thay vì chỉ phổ biến quy định chung, anh Vảng tập trung vận động các gia đình có con em trong độ tuổi vị thành niên, nhắc nhở cha mẹ quan tâm việc học tập, định hướng tương lai cho con, không để các em kết hôn khi chưa đủ tuổi.

Với hơn 220 hộ dân, gần 1.200 nhân khẩu, việc trưởng thôn, bản trực tiếp tham gia giúp công tác tuyên truyền bám sát từng nhóm hộ, từng hoàn cảnh. Lợi thế am hiểu phong tục, tập quán và tiếng nói của đồng bào giúp trưởng thôn, bản có điều kiện giải thích, vận động phù hợp, tạo sự đồng thuận trong gia đình, dòng họ và cộng đồng.

Cùng với vai trò của lực lượng cơ sở, việc nâng cao nhận thức cho thanh thiếu niên được địa phương chú trọng. Tại thôn 3, xã Sính Phình, nơi 100% người dân là đồng bào dân tộc Mông, Giàng A Lương (sinh năm 2007) từng lập gia đình khi vợ mới 14 tuổi. Sau khi được cán bộ cơ sở tuyên truyền về quy định pháp luật, sức khỏe sinh sản và hệ lụy của kết hôn sớm, nhận thức của Lương dần thay đổi. Từ trải nghiệm của bản thân, Lương chủ động vận động bạn bè không tảo hôn, không kết hôn cận huyết thống. “Qua các buổi tuyên truyền, em nhận thấy kết hôn khi chưa đủ tuổi có thể ảnh hưởng đến sức khỏe, việc sinh con, nuôi dạy con và cuộc sống gia đình. Em cũng vận động các bạn trẻ không tảo hôn, không kết hôn cận huyết thống để có điều kiện học tập, lao động, xây dựng cuộc sống tốt đẹp hơn”, Lương chia sẻ.

Theo bác sĩ Thào A Lồng, phụ trách Trạm Y tế xã Sính Phình, phát huy vai trò của thanh thiếu niên trong tuyên truyền đã tạo thêm kênh vận động hiệu quả tại cộng đồng. Những chia sẻ từ chính người cùng trang lứa giúp thông tin về pháp luật, sức khỏe sinh sản đến gần hơn với giới trẻ, khuyến khích các em chủ động định hướng tương lai, không kết hôn sớm. Nhờ đó, số trường hợp tảo hôn tại xã trong năm 2026 giảm hơn 10 trường hợp so với năm trước.

Tại xã Na Sang, để thông tin về phòng, chống tảo hôn đến với người dân một cách dễ hiểu, dễ nhớ, cán bộ y tế chú trọng tuyên truyền bằng tiếng dân tộc, lựa chọn cách diễn đạt gần gũi, phù hợp với phong tục, tập quán và nhận thức của từng gia đình. Bên cạnh các buổi tuyên truyền tập trung, cán bộ trực tiếp đến từng hộ, nhất là những gia đình có con em trong độ tuổi kết hôn và thanh thiếu niên, để trò chuyện, tư vấn. Việc sử dụng tiếng đồng bào trong tuyên truyền, vận động giúp rút ngắn khoảng cách giao tiếp, tạo sự cởi mở để người dân chia sẻ những băn khoăn. Từ đó cán bộ có thể giải thích cụ thể các quy định của pháp luật, phân tích hệ lụy của kết hôn sớm và vận động gia đình tham gia ngăn ngừa.

Anh Phạm Văn Thảo, cán bộ Trạm Y tế xã Na Sang cho biết: Chúng tôi trực tiếp đến các gia đình để tuyên truyền, tư vấn, nhất là đối với thanh thiếu niên. Nội dung tập trung vào quy định của pháp luật về độ tuổi kết hôn, những ảnh hưởng của việc kết hôn và sinh con sớm đối với sức khỏe, cũng như trách nhiệm của mỗi người trong xây dựng gia đình. Khi tuyên truyền, chúng tôi sử dụng cách diễn đạt gần gũi, phù hợp với nhận thức của từng đối tượng, đồng thời vận động cha mẹ quan tâm, định hướng cho con em.

Theo thống kê của Sở Y tế, 6 tháng đầu năm 2026, toàn tỉnh ghi nhận 162 cặp tảo hôn, chủ yếu trong đồng bào dân tộc Mông; không ghi nhận trường hợp hôn nhân cận huyết thống. Kết quả này cho thấy những chuyển biến trong công tác phòng ngừa, song tình trạng tảo hôn vẫn xảy ra, đòi hỏi các địa phương tiếp tục có giải pháp phù hợp.

Đẩy lùi tảo hôn, ngăn chặn hôn nhân cận huyết thống cần sự vào cuộc thường xuyên của chính quyền, ngành chức năng và cộng đồng. Trong đó, chú trọng tuyên truyền trực tiếp, phát huy vai trò người có uy tín, gia đình và thanh thiếu niên; kịp thời phát hiện, vận động, ngăn ngừa nguy cơ kết hôn sớm, góp phần bảo vệ thế hệ trẻ và nâng cao chất lượng dân số.

Minh Thảo

Nguồn Điện Biên Phủ: https://baodienbienphu.vn/tin-bai/chung-tay-day-lui-tao-hon-va-hon-nhan-can-huyet-thong/phong-chong-tao-hon-tu-co-so