Phong Nha - Kẻ Bàng thành Khu du lịch cấp tỉnh

Sau hơn hai thập kỷ được UNESCO ghi danh, Di sản thiên nhiên thế giới Phong Nha - Kẻ Bàng tiếp tục có thêm một dấu mốc quan trọng khi được UBND tỉnh Quảng Trị công nhận là Khu du lịch cấp tỉnh. Đây được kỳ vọng sẽ tạo thêm nền tảng pháp lý, nguồn lực và động lực để khai thác hiệu quả các giá trị di sản, đồng thời phát triển du lịch theo hướng chuyên nghiệp, bền vững.

Sự kiện diễn ra trong bối cảnh Phong Nha - Kẻ Bàng đang đứng trước những cơ hội phát triển mới sau khi Di sản thiên nhiên thế giới này được mở rộng thành di sản xuyên biên giới Việt Nam - Lào mang tên “Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng và Vườn quốc gia Hin Nam Nô” vào năm 2025.

Quang cảnh Lễ công bố Quyết định công nhận Khu du lịch cấp tỉnh Phong Nha - Kẻ Bàng

Từ kỳ quan thiên nhiên đến điểm đến du lịch hàng đầu

Phong Nha - Kẻ Bàng là một trong những vùng đất đặc biệt của Việt Nam, nơi hội tụ những giá trị nổi bật về địa chất, địa mạo, cảnh quan, hệ sinh thái và đa dạng sinh học, đồng thời chứa đựng nhiều giá trị văn hóa, lịch sử đặc sắc.

Năm 2003, VQG Phong Nha - Kẻ Bàng lần đầu được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản thiên nhiên thế giới theo tiêu chí về địa chất, địa mạo. Đến năm 2015, di sản tiếp tục được UNESCO ghi nhận lần thứ hai theo các tiêu chí về hệ sinh thái và đa dạng sinh học. Năm 2025, UNESCO phê duyệt việc mở rộng di sản sang VQG Hin Nam Nô của Lào, hình thành một di sản thiên nhiên thế giới xuyên biên giới có ý nghĩa đặc biệt đối với hợp tác Việt Nam - Lào.

Góc nhìn Khu du lịch Phong Nha - Kẻ Bàng từ trên tuyến đường HCM

Như vậy, từ một di sản được thế giới biết đến bởi những hang động kỳ vĩ và hệ thống núi đá vôi độc đáo, Phong Nha - Kẻ Bàng ngày càng khẳng định vị thế là một điểm đến có giá trị toàn cầu.

Trong hành trình hơn hai thập kỷ ấy, du lịch Phong Nha - Kẻ Bàng từng bước hình thành hệ thống sản phẩm ngày càng đa dạng, từ khám phá hang động, du lịch sinh thái, trải nghiệm thiên nhiên đến nghiên cứu khoa học, giáo dục môi trường và các loại hình du lịch mạo hiểm.

Hiện nay, trên địa bàn VQG có 19 tuyến, điểm du lịch đang hoạt động. Giai đoạn 2020-2025, Phong Nha - Kẻ Bàng đón gần 4 triệu lượt khách, trong đó có hơn 500.000 lượt khách quốc tế.

Những con số này cho thấy sức hút của Phong Nha - Kẻ Bàng không chỉ đến từ danh hiệu di sản mà còn từ sự chuyển biến trong tổ chức khai thác tài nguyên, xây dựng sản phẩm và nâng cao chất lượng phục vụ du khách.

Một quyết định, mở thêm không gian phát triển

Ngày 16/7/2026, UBND tỉnh Quảng Trị ban hành Quyết định số 2850/QĐ-UBND công nhận Khu du lịch Phong Nha - Kẻ Bàng là Khu du lịch cấp tỉnh. Đây là quyết định đã được công bố trong hệ thống văn bản chính thức của tỉnh.

Theo quyết định, Khu du lịch Phong Nha - Kẻ Bàng có diện tích 167.250,4 ha, bao gồm toàn bộ diện tích VQG Phong Nha - Kẻ Bàng và một phần diện tích vùng đệm của Di sản thiên nhiên thế giới, thuộc địa bàn các xã Phong Nha, Thượng Trạch, Kim Điền, Kim Phú và Bố Trạch.

Việc xác lập khu du lịch cấp tỉnh không đơn thuần là thêm một danh hiệu. Quan trọng hơn, quyết định tạo ra một khuôn khổ quản lý và phát triển rõ ràng hơn đối với một không gian du lịch có quy mô lớn, nơi yêu cầu bảo tồn di sản phải được đặt song hành với khai thác các giá trị du lịch.

Theo đó, Ban Quản lý VQG Phong Nha - Kẻ Bàng được giao chủ trì, phối hợp với các sở, ngành, địa phương liên quan tổ chức quản lý, khai thác và phát triển Khu du lịch theo quy định; xây dựng quy chế quản lý, đồng thời đẩy mạnh quảng bá, xúc tiến đầu tư, thu hút khách du lịch.

Đây được xem là bước đi cần thiết để Phong Nha - Kẻ Bàng tiếp tục chuyển từ khai thác những sản phẩm du lịch nổi tiếng hiện có sang phát triển một hệ sinh thái sản phẩm đa dạng, chất lượng cao và có khả năng giữ chân du khách lâu hơn.

Động lực mới cho du lịch xanh

Phát biểu tại lễ công bố, ông Phạm Hữu Thái, Giám đốc Ban Quản lý VQG Phong Nha - Kẻ Bàng, khẳng định việc UBND tỉnh Quảng Trị công nhận Phong Nha - Kẻ Bàng là Khu du lịch cấp tỉnh là sự ghi nhận đối với những kết quả đạt được trong công tác bảo tồn tài nguyên, đầu tư cơ sở hạ tầng, phát triển sản phẩm và nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch trong thời gian qua.

Bến thuyền đưa du khách đi bằng đường sông đến Khu du lịch Phong Nha - Kẻ Bàng

Theo ông Phạm Hữu Thái, dấu mốc này đồng thời mở ra một giai đoạn phát triển mới, tạo thêm động lực để huy động nguồn lực xã hội, tiếp tục hoàn thiện hạ tầng, đa dạng hóa sản phẩm, mở rộng thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh của điểm đến.

Đây cũng chính là bài toán lớn đặt ra đối với Phong Nha - Kẻ Bàng trong giai đoạn mới: làm thế nào để phát triển du lịch mạnh hơn nhưng không đánh đổi những giá trị đã làm nên danh tiếng của di sản?

Bởi với Phong Nha - Kẻ Bàng, tài nguyên du lịch không chỉ là những hang động nổi tiếng hay những dòng sông, cánh rừng. Đó còn là hệ sinh thái núi đá vôi, các giá trị địa chất hàng trăm triệu năm, hệ động thực vật phong phú và một không gian tự nhiên có ý nghĩa đặc biệt đối với nghiên cứu khoa học, bảo tồn đa dạng sinh học.

UNESCO hiện xác định Phong Nha - Kẻ Bàng là một bộ phận của Di sản thế giới “Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng và Vườn quốc gia Hin Nam Nô”, với các giá trị nổi bật về địa chất, địa mạo, hệ sinh thái và đa dạng sinh học.

Vì vậy, phát triển du lịch tại đây phải được đặt trong giới hạn sức chịu tải của môi trường, bảo đảm hài hòa giữa bảo tồn và khai thác.

Không chỉ thêm khách, mà phải nâng chất lượng điểm đến

Việc công nhận Khu du lịch cấp tỉnh mở ra dư địa để Phong Nha - Kẻ Bàng nâng cấp toàn diện chất lượng điểm đến.

Đó là câu chuyện của hạ tầng giao thông, cơ sở lưu trú, dịch vụ bổ trợ, sản phẩm du lịch ban đêm, dịch vụ trải nghiệm, công tác quảng bá và kết nối tour, tuyến. Nhưng sâu xa hơn, đó là câu chuyện về việc tạo ra một chuỗi giá trị du lịch mà trong đó cộng đồng địa phương cùng tham gia và được hưởng lợi.

Những sản phẩm như động Phong Nha, động Thiên Đường, Sông Chày - Hang Tối, Suối Nước Moọc cùng các tuyến khám phá thiên nhiên đã tạo dựng thương hiệu cho điểm đến. Tuy nhiên, tiềm năng của vùng đất này còn lớn hơn rất nhiều so với những gì đang được khai thác.

Việc được công nhận Khu du lịch cấp tỉnh có thể trở thành cơ sở để nghiên cứu, tổ chức thêm các sản phẩm du lịch trải nghiệm, khám phá thiên nhiên, giáo dục môi trường, nghiên cứu khoa học và du lịch cộng đồng theo hướng kiểm soát chặt chẽ tác động đến tài nguyên.

Đặc biệt, trong bối cảnh Phong Nha - Kẻ Bàng đã trở thành một phần của di sản xuyên biên giới Việt Nam - Lào, yêu cầu liên kết không gian du lịch, bảo tồn và quảng bá hình ảnh di sản sẽ ngày càng trở nên quan trọng.

Từ một điểm đến riêng lẻ, Phong Nha - Kẻ Bàng đang có điều kiện để trở thành một mắt xích quan trọng trong mạng lưới du lịch của Quảng Trị và khu vực Bắc Trung Bộ.

Trao quyết định, gửi gắm một chặng đường mới

Tại lễ công bố, đại diện lãnh đạo Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã trao Quyết định công nhận Khu du lịch Phong Nha - Kẻ Bàng là Khu du lịch cấp tỉnh cho Ban Quản lý VQG Phong Nha - Kẻ Bàng.

Tấm quyết định được trao không chỉ đánh dấu sự hoàn thiện thêm một bước về mặt pháp lý đối với hoạt động du lịch tại Phong Nha - Kẻ Bàng, mà còn đặt ra trách nhiệm lớn hơn đối với công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản.

Sau 23 năm kể từ lần đầu được UNESCO ghi danh, Phong Nha - Kẻ Bàng đã đi một chặng đường dài: từ một địa danh thiên nhiên kỳ vĩ trở thành thương hiệu du lịch quốc gia và một phần của di sản thế giới xuyên biên giới Việt Nam - Lào.

Việc được công nhận Khu du lịch cấp tỉnh vì thế không phải là điểm kết thúc, mà là một điểm khởi đầu mới. Từ đây, bài toán đặt ra không chỉ đón thêm bao nhiêu du khách, quan trọng hơn làm thế nào để mỗi người đến Phong Nha - Kẻ Bàng đều có một trải nghiệm chất lượng; để mỗi giá trị của di sản được gìn giữ lâu dài; và để du lịch thực sự trở thành động lực phát triển kinh tế xanh, bền vững cho cộng đồng địa phương.

Đó cũng là cách để Phong Nha - Kẻ Bàng tiếp tục giữ vững vị thế của một trong những điểm đến thiên nhiên đặc sắc nhất Việt Nam, đồng thời biến những giá trị được thế giới công nhận thành nguồn lực cho một chặng đường phát triển mới của du lịch Quảng Trị.