Phong thủy đặc biệt của di tích Nho học quan trọng bậc nhất triều Nguyễn

Không phải Văn Miếu đầu tiên của triều Nguyễn. Trước khi Văn Miếu Huế hiện nay được xây dựng, triều Nguyễn từng lập Văn Miếu ở nhiều vị trí khác nhau. Đến năm 1808, vua Gia Long mới cho xây Văn Miếu chính thức tại làng An Ninh Thượng, bên bờ bắc sông Hương.

Vị trí được chọn theo phong thủy nghiêm ngặt. Văn Miếu Huế quay mặt về hướng Nam, phía trước là sông Hương uốn lượn, phía sau tựa núi thấp, phù hợp quan niệm phong thủy “tiền minh đường, hậu chẩm sơn” trong kiến trúc Nho giáo.

Là trung tâm thờ Khổng Tử của xứ Đàng Trong. Đây là nơi triều đình Nguyễn tổ chức tế Khổng Tử và các bậc hiền triết Nho giáo, khẳng định Nho học là nền tảng tư tưởng chính thống của quốc gia.

Kiến trúc chịu ảnh hưởng cung đình Nguyễn. Các công trình trong Văn Miếu Huế mang phong cách kiến trúc cung đình, với mái ngói hoàng lưu ly, kết cấu gỗ và trang trí giản lược nhưng trang nghiêm.

Quy mô nhỏ hơn Văn Miếu Quốc Tử Giám Hà Nội. Dù mang ý nghĩa tương tự, Văn Miếu Huế có quy mô khiêm tốn hơn, phản ánh sự khác biệt về điều kiện lịch sử và quan niệm tổ chức giáo dục của triều Nguyễn so với các triều đại trước.

Không gắn trực tiếp với hoạt động dạy học. Khác với Quốc Tử Giám, Văn Miếu Huế chủ yếu mang tính biểu tượng và nghi lễ, còn hoạt động đào tạo nhân tài được tổ chức tại các cơ sở khác trong kinh thành.

Từng là nơi tổ chức các lễ tế long trọng. Hằng năm, triều đình tổ chức tế Xuân và tế Thu tại Văn Miếu Huế, với nghi thức chặt chẽ, có sự tham gia của vua hoặc đại thần thay mặt hoàng đế.

Hệ thống bia đá không đồ sộ. Do không có bề dày lịch sử như Văn Miếu ở Hà Nội, Văn Miếu Huế không có nhiều bia tiến sĩ. Từ năm 1831 – 1919, năm có khoa thi Hội cuối cùng dưới thời vua Khải Ðịnh, trên 30 tấm bia đá đã được dựng tại Văn miếu Huế.

Từng bị xuống cấp nghiêm trọng. Trải qua chiến tranh và thời gian dài ít được quan tâm, nhiều hạng mục của Văn Miếu Huế từng rơi vào tình trạng hư hỏng, cây cối mọc um tùm, gần như bị lãng quên.

Đang dần được phục hồi và nhìn nhận lại giá trị. Những năm gần đây, di tích Văn Miếu Huế được trùng tu và nghiên cứu nhiều hơn, góp phần làm rõ vai trò của Nho học trong đời sống chính trị – văn hóa triều Nguyễn.

Mời quý độc giả xem video: Vịnh Hạ Long - Di sản thiên nhiên thế giới kỳ vĩ / Quảng Ninh TV

T.B (tổng hợp)