Phòng tránh virus Nipah như thế nào?

Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) cho biết, đến thời điểm hiện tại, Việt Nam chưa ghi nhận trường hợp mắc bệnh do virus Nipah. Bộ Y tế đã chỉ đạo các địa phương tăng cường giám sát dịch bệnh tại cửa khẩu, cơ sở y tế và cộng đồng; chuẩn bị sẵn sàng các phương án đáp ứng, phòng chống dịch khi cần thiết.

Virus Nipah được phát hiện lần đầu vào năm 1999 tại Malaysia, sau đó ghi nhận các ca bệnh trên người tại Bangladesh và Ấn Độ. Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), bệnh do virus Nipah chỉ xuất hiện rải rác ở phạm vi hẹp tại một số quốc gia, chưa từng tạo thành các ổ dịch lớn. Tỷ lệ tử vong ở các trường hợp nặng khá cao, dao động từ 40-75%. Hiện nay, chưa có vaccine và thuốc điều trị đặc hiệu cho cả người và động vật.

Theo hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm, từ ngày 27/12/2025 đến 26/1/2026, Ấn Độ ghi nhận 5 trường hợp nghi ngờ mắc bệnh do virus Nipah (trong đó có 2 trường hợp được xét nghiệm khẳng định) tại một bệnh viện ở bang Tây Bengal.

Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TPHCM (HCDC), bệnh do virus Nipah thuộc nhóm bệnh truyền nhiễm đặc biệt nguy hiểm, lây từ động vật sang người, chủ yếu qua tiếp xúc trực tiếp với động vật nhiễm bệnh như dơi ăn quả hoặc lợn, hoặc qua thực phẩm bị ô nhiễm. Trong một số trường hợp hiếm, bệnh có thể lây truyền từ người sang người khi tiếp xúc gần với dịch tiết của người bệnh.

Các triệu chứng của bệnh thường xuất hiện sau thời gian ủ bệnh từ 4 đến 14 ngày. Người bệnh có thể sốt, đau đầu, ho, đau họng, khó thở; trường hợp nặng có thể tiến triển thành viêm não, rối loạn tri giác, co giật, hôn mê và tử vong. Một số bệnh nhân sống sót có thể để lại di chứng thần kinh lâu dài.

Bác sĩ Trương Hữu Khanh - nguyên Trưởng khoa Nhiễm - Thần kinh, Bệnh viện Nhi đồng 1 TPHCM cho biết, virus Nipah đã xuất hiện từ lâu và không phải là mối đe dọa mới. Đường lây truyền của virus này không đơn giản, khả năng lây lan rộng trong cộng đồng thấp. Nguồn lây chủ yếu liên quan đến tiếp xúc với dơi, do đó người dân không nên quá lo lắng.

Bác sĩ Phan Lê Minh Tiến (Bệnh viện Nhi đồng 2), cảnh báo virus Nipah có thể gây viêm não cấp, suy hô hấp với tỷ lệ tử vong cao, đặc biệt nguy hiểm ở trẻ em. Bệnh ở trẻ thường khởi phát bằng sốt, đau đầu, nôn ói, sau đó nhanh chóng xuất hiện rối loạn tri giác, co giật, hôn mê. Do chưa có thuốc điều trị đặc hiệu hay vaccine dự phòng, việc phát hiện sớm, cách ly kịp thời và điều trị hồi sức tích cực đóng vai trò then chốt.

Để chủ động phòng, chống bệnh do virus Nipah, Bộ Y tế khuyến cáo người dân hạn chế đến khu vực đang có dịch nếu không thực sự cần thiết. Người trở về từ vùng dịch cần tự theo dõi sức khỏe trong vòng 14 ngày; nếu xuất hiện các triệu chứng như sốt, đau đầu, đau cơ, nôn mửa, đau họng, buồn ngủ, lú lẫn hoặc co giật, cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất và thông báo rõ tiền sử dịch tễ.

Bên cạnh đó, người dân cần đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, thực hiện “ăn chín, uống sôi”, rửa sạch và gọt vỏ trái cây trước khi ăn; không sử dụng trái cây có dấu hiệu bị dơi hoặc chim cắn; tránh uống các loại nước nhựa cây chưa qua chế biến. Không tiếp xúc gần với động vật có nguy cơ mang mầm bệnh như dơi ăn quả; thường xuyên rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn sau khi tiếp xúc với động vật.

Khi chăm sóc, điều trị người nghi ngờ hoặc mắc bệnh, cần hạn chế tiếp xúc trực tiếp, sử dụng đầy đủ khẩu trang, găng tay và phương tiện bảo hộ cá nhân; đồng thời vệ sinh tay sạch sẽ sau khi tiếp xúc.

Kim Huệ