Phụ nữ 50 tuổi tăng triglyceride, khi nào cần dùng thuốc?

Bước vào tuổi 50, nhiều phụ nữ nhận thấy cân nặng và vòng eo dễ tăng hơn, trong khi khối cơ có xu hướng giảm. Những thay đổi này cùng với rối loạn chuyển hóa, ít vận động hoặc một số bệnh lý có thể làm triglyceride tăng. Tuy nhiên, không phải trường hợp nào cũng cần dùng thuốc hạ triglyceride.

1. Vì sao phụ nữ tuổi 50 dễ tăng triglyceride?

Ở nhiều phụ nữ, tuổi 50 là giai đoạn tiền mãn kinh hoặc sau mãn kinh. Sự thay đổi nội tiết trong giai đoạn này có thể liên quan đến thay đổi phân bố mỡ, thành phần cơ thể và chuyển hóa lipid, trong đó có triglyceride. Tuy nhiên, không phải cứ bước vào tuổi 50 là triglyceride tăng và cũng không nên quy chỉ số này tăng do mãn kinh.

Ngoài những yếu tố liên quan đến mãn kinh, một số nguyên nhân thường gặp có thể làm triglyceride tăng hoặc khiến tình trạng tăng kéo dài:

- Chế độ ăn: Thường xuyên sử dụng đồ uống có đường, bánh kẹo, thực phẩm nhiều đường và tinh bột tinh chế có thể làm tăng triglyceride. Rượu bia cũng là một yếu tố cần lưu ý.

- Thay đổi cân nặng và mức độ vận động: Tăng mỡ vùng bụng, tăng cân, giảm khối cơ hoặc ít hoạt động thể lực có thể đi kèm với rối loạn chuyển hóa lipid.

- Bệnh lý và thuốc: Đái tháo đường kiểm soát chưa tốt, béo phì, bệnh thận, suy giáp và một số thuốc có thể làm triglyceride tăng. Ở phụ nữ sử dụng liệu pháp hormone, cần thông báo với bác sĩ về loại thuốc đang dùng, vì estrogen đường uống có thể làm tăng triglyceride ở một số người.

Do đó, khi phát hiện triglyceride tăng, cần xem xét nhiều yếu tố cùng lúc, từ chế độ ăn, cân nặng, vận động đến bệnh lý và thuốc đang sử dụng, thay vì chỉ cho rằng nguyên nhân là tuổi tác hoặc mãn kinh.

Người bệnh mỡ máu cao được bác sĩ tư vấn cụ thể về cách dùng thuốc điều trị. Ảnh: AI.

2. Triglyceride tăng cao tiềm ẩn mối nguy gì?

Triglyceride lúc đói từ 150 mg/dL (1,7 mmol/L) trở lên được xem là tăng. Tăng triglyceride thường không gây triệu chứng rõ ràng. Khi chỉ số tăng, cần đánh giá cùng các yếu tố nguy cơ khác để xác định mức độ ảnh hưởng đến sức khỏe:

- Tăng nguy cơ tim mạch: Triglyceride tăng, đặc biệt khi kéo dài, thường đi cùng các rối loạn chuyển hóa và có liên quan đến nguy cơ xơ vữa, bệnh tim mạch. Tuy nhiên, không thể chỉ dựa vào triglyceride để đánh giá nguy cơ. Cần xem xét thêm cholesterol, huyết áp, đường huyết, đái tháo đường, cân nặng và tiền sử bệnh tim mạch.

- Tăng nguy cơ viêm tụy cấp: Đây là vấn đề đáng lưu ý khi triglyceride tăng rất cao. Nguy cơ bắt đầu tăng từ khoảng 500 mg/dL (5,6 mmol/L) và rõ hơn khi triglyceride từ 1.000 mg/dL (11,3 mmol/L) trở lên. Khi chỉ số ở mức này, cần tìm nguyên nhân và có biện pháp hạ triglyceride để giảm nguy cơ viêm tụy.

3. Khi nào cân nhắc dùng thuốc hạ triglyceride?

Không phải cứ triglyceride vượt mức bình thường là phải dùng thuốc. Việc điều trị phụ thuộc vào mức triglyceride, nguy cơ tim mạch, bệnh lý đi kèm, nguyên nhân thứ phát và đáp ứng với thay đổi lối sống.

- Triglyceride 150 đến dưới 500 mg/dL: Nếu không có bệnh tim mạch hoặc đái tháo đường, trọng tâm ban đầu là điều chỉnh chế độ ăn, tăng vận động, kiểm soát cân nặng và xử lý các nguyên nhân thứ phát. Ở người từ 40–75 tuổi, nếu triglyceride vẫn tăng dai dẳng, cần đánh giá nguy cơ tim mạch để xem có chỉ định dùng statin hay không. Statin được sử dụng chủ yếu nhằm giảm nguy cơ tim mạch và cũng có thể làm giảm triglyceride.

- Triglyceride từ 500 đến dưới 1.000 mg/dL: Bên cạnh chế độ ăn phù hợp và xử lý nguyên nhân, bác sĩ có thể cân nhắc thuốc hạ triglyceride như fibrate hoặc omega-3 dạng thuốc kê đơn nhằm giảm triglyceride và nguy cơ viêm tụy. Statin vẫn có vai trò khi có chỉ định để giảm nguy cơ tim mạch.

- Triglyceride từ 1.000 mg/dL trở lên: Đây là tình trạng cần được xử trí tích cực để giảm nguy cơ viêm tụy. Người bệnh cần kiểm soát chặt chẽ chế độ ăn, đặc biệt lượng chất béo, kiểm soát đường huyết và xử lý các nguyên nhân thứ phát. Bác sĩ có thể chỉ định fibrate hoặc omega-3 dạng thuốc kê đơn tùy trường hợp.

- Một số người có nguy cơ tim mạch cao: Icosapent ethyl (EPA tinh khiết) có thể được cân nhắc ở một số người từ 50 tuổi trở lên có bệnh tim mạch hoặc đái tháo đường kèm yếu tố nguy cơ tim mạch, triglyceride dai dẳng 150–499 mg/dL và LDL-cholesterol dưới 100 mg/dL khi đang dùng statin tối đa dung nạp. Đây là chỉ định dành cho những nhóm bệnh nhân phù hợp, không phải mọi trường hợp triglyceride tăng.

- Khi cần phối hợp fibrate với statin: Bác sĩ phải cân nhắc nguy cơ tương tác và tác dụng phụ trên cơ. Gemfibrozil không nên phối hợp với statin vì làm tăng nguy cơ độc tính trên cơ; fenofibrate hoặc fenofibric acid được xem là lựa chọn an toàn hơn trong trường hợp cần phối hợp.

- Không nên tự mua dầu cá hoặc viên omega-3 không kê đơn để thay thế thuốc: Các chế phẩm omega-3 kê đơn có hàm lượng, thành phần và bằng chứng về hiệu quả khác với thực phẩm bổ sung thông thường.