Phụ nữ Jrai đánh thức nghề truyền thống, mở hướng phát triển kinh tế

Phát triển kinh tế vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) và miền núi gắn với bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa là một trong những nội dung quan trọng của Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2026-2035.

Tại Gia Lai, nhiều cá nhân, đặc biệt là phụ nữ DTTS làm kinh tế giỏi, đang tích cực phát triển sinh kế, góp phần giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới và đóng góp cho cộng đồng. Câu chuyện của chị H’Uyên Niê ở làng Kép 1 là một minh chứng.

Đánh thức bản sắc văn hóa

Con đường dẫn vào làng Kép 1 (xã Ia Ly, tỉnh Gia Lai) hôm nay không còn vẻ đìu hiu như trước. Từng đoàn du khách nối nhau ghé thăm, tạo nên không khí nhộn nhịp. Những giá trị văn hóa truyền thống tưởng chừng bị lãng quên đang được đánh thức, mở ra hướng sinh kế mới cho người dân.

Chị H’Uyên Niê giới thiệu chiếc khăn quàng được dệt bằng thổ cẩm cho du khách. Ảnh: Trần Hoàn

Ít ai biết rằng, chỉ vài năm trước, nghề dệt thổ cẩm, đan lát của người Jrai đứng trước nguy cơ mai một. Những khung dệt phủ bụi, gùi tre bị bỏ quên dưới gầm sàn. Đa số người dân sống dựa vào nương rẫy, chăn nuôi nhỏ lẻ, thu nhập bấp bênh.

Trăn trở trước thực trạng đó, chị H’Uyên Niê (Phó ban Quản lý du lịch cộng đồng làng Kép 1) đã vận động người dân khôi phục nghề truyền thống gắn với phát triển du lịch cộng đồng. Từ đó, mô hình Tổ liên kết Làng du lịch cộng đồng Kép 1, xã Ia Ly ra đời.

Chị vận động phụ nữ tham gia câu lạc bộ dệt thổ cẩm, đàn ông thành lập tổ liên kết đan lát. Ban đầu, nhiều người còn e dè, lo ngại đầu ra sản phẩm. Khi thấy du khách quan tâm, các mặt hàng thủ công được đón nhận, bà con dần tin tưởng, hào hứng tham gia.

Từ 15 thành viên, tổ liên kết đến nay đã phát triển, tạo việc làm cho hơn 74 nghệ nhân và người dân. Trong đó, có 30 phụ nữ dệt thổ cẩm, 7 người làm nghề đan lát, hơn 35 nam giới tham gia đội cồng chiêng, tạc tượng và 5 em nhỏ làm mẫu ảnh, giới thiệu trang phục truyền thống.

Đến làng, du khách được khoác trang phục Jrai, trải nghiệm dệt thổ cẩm, kéo sợi, nhuộm sợi, đan lát; tham quan nhà rông, nhà mồ, tuốt lúa, giã gạo. Khi đêm xuống, những món ăn đặc trưng như gà nướng, cơm lam, rượu ghè cùng tiếng cồng chiêng, điệu xoang bên ánh lửa bập bùng tạo nên sức hút riêng.

Tạo sinh kế, góp sức giảm nghèo

Vài năm trở lại đây, hoạt động du lịch tại Làng du lịch cộng đồng Kép 1 từng bước đi vào nền nếp, sản phẩm và dịch vụ du lịch ngày càng đa dạng, sự tham gia của người dân ngày càng rõ nét. Hoạt động du lịch không chỉ tạo ra nguồn thu trực tiếp từ lưu trú, ăn uống và trải nghiệm mà còn mở rộng đầu ra cho các sản phẩm thủ công truyền thống, sản phẩm nông nghiệp và quà lưu niệm do chính người dân địa phương sản xuất.

Doanh thu của điểm đến chủ yếu được hình thành từ 4 nhóm nguồn thu, gồm: bán sản phẩm lưu niệm, sản phẩm thủ công và sản phẩm đặc trưng; cung cấp dịch vụ trải nghiệm; cung cấp dịch vụ ăn uống; cung cấp dịch vụ lưu trú tại các hộ dân tham gia mô hình.

Theo chị H’Uyên Niê, năm 2026, Làng du lịch cộng đồng Kép 1 thu hút khoảng 1.700.000 lượt khách, trong đó có khoảng 350.000 khách quốc tế (chiếm gần 20,59%); doanh thu từ hoạt động du lịch 360 triệu đồng. Thu nhập bình quân 3 triệu đồng/người/tháng.

Chị H’Uyên Niê cho biết, thành quả lớn nhất không chỉ là lượng khách hay doanh thu mà còn ở sự thay đổi trong nhận thức, cách làm kinh tế của người dân. Nhiều gia đình đã biết tận dụng nghề truyền thống, chủ động tìm kiếm thị trường và làm du lịch để cải thiện cuộc sống.

Từ những khung dệt từng phủ bụi đến những chiếc gùi tre được du khách tìm mua, người dân làng Kép 1 đang biến bản sắc văn hóa thành nguồn lực phát triển kinh tế. Mô hình không chỉ góp phần gìn giữ nghề truyền thống mà còn tạo sinh kế, nâng cao thu nhập, đóng góp vào mục tiêu giảm nghèo bền vững ở vùng đồng bào DTTS.