Phụ nữ và trẻ em gái thiệt mạng trong xung đột tăng gấp đôi kể từ năm 2021

Nỗi đau chiến tranh của phụ nữ Gaza

Những con số biết nói từ vùng chiến sự

Số lượng các cuộc xung đột trên toàn cầu tiếp tục gia tăng với hơn 185 cuộc xung đột được ghi nhận trong năm 2025 (bao gồm 65 cuộc xung đột giữa các quốc gia). Chiến tranh đang ngày càng trở nên tàn khốc và đe dọa trực tiếp đến tính mạng của phụ nữ cùng trẻ em gái. 

Theo Báo cáo năm 2026 của Tổng Thư ký Liên hợp quốc về Phụ nữ, Hòa bình và An ninh vừa được công bố,hơn 37.000 dân thường đã thiệt mạng trong các cuộc xung đột vào năm ngoái. Phụ nữ và trẻ em gái chiếm 1/4 trong số các trường hợp tử vong này, tăng gấp đôi so với tỷ lệ của năm 2021.

Phụ nữ, trẻ em chạy loạn do xung đột ở Gaza

Hiện có hơn 750 triệu phụ nữ và trẻ em gái sống trong bán kính 50 km tính từ các điểm nóng xung đột, tăng 40 triệu người so với năm 2024 và là mức cao nhất kể từ năm 1990.

Chiến tranh đang trở nên đẫm máu hơn đối với phụ nữ và trẻ em gái, và thế giới đang khoanh tay để điều đó xảy ra. Đối với họ, chiến tranh không phải là thứ để lướt qua trên màn hình điện thoại, mà nó đang nằm ngay trước cửa nhà.

Bà Nyaradzayi Gumbonzvanda - Phó Giám đốc Điều hành UN Women

Đối với phụ nữ và trẻ em gái vướng vào vòng xoáy chiến tranh, mối đe dọa không chỉ dừng lại ở bom đạn. Năm 2025, Liên hợp quốc đã xác minh 9.788 trường hợp bạo lực tình dục liên quan đến xung đột, cao hơn gấp đôi so với năm trước đó và gấp gần 4 lần so với năm 2022. Tại Haiti, số vụ bạo lực tình dục được báo cáo đã tăng tới 163%.

Một người phụ nữ sinh con tại quốc gia có xung đột có nguy cơ tử vong do các biến chứng thai sản cao gấp 5 lần so với người sinh con ở một quốc gia hòa bình. Tại Gaza, việc các bệnh viện và cơ sở chăm sóc sinh sản bị phá hủy cùng với sự sụp đổ của hệ thống cung ứng các nhu yếu phẩm cơ bản đã dẫn đến việc số ca sinh sống giảm 41% và số ca sảy thai tăng tới 300%.

Một phụ nữ Haiti sống tạm bợ trong ngôi nhà đổ nát

Chiến tranh cũng đẩy phụ nữ chìm sâu hơn vào cảnh nghèo đói và gia tăng gánh nặng công việc chăm sóc không lương của họ. Khoảng 170 triệu phụ nữ và trẻ em gái đang phải sống ở cả những vùng có xung đột lẫn trong tình trạng cực kỳ nghèo khổ, chỉ duy trì cuộc sống với mức chi tiêu dưới 3 USD/ngày. Họ chiếm tới gần 40% tổng số phụ nữ và trẻ em gái đang sống trong tình trạng cực nghèo trên toàn cầu. Tại các quốc gia chịu ảnh hưởng của xung đột, thời gian phụ nữ và trẻ em gái dành cho các công việc nội trợ và chăm sóc không lương cao gấp 5 lần so với nam giới và trẻ em nam, tức gấp đôi mức trung bình toàn cầu.

Phụ nữ bị gạt ra khỏi tiến trình hòa bình

Tác động với phụ nữ và trẻ em gái ngày càng trở nên nghiêm trọng hơn do hình thức chiến tranh đang thay đổi và sự tôn trọng đối với luật pháp quốc tế bị suy giảm. Việc gia tăng sử dụng thiết bị bay không người lái (drone) cùng các loại vũ khí tầm xa tại những khu vực đông dân cư, bao gồm cả các cuộc tấn công cố ý vào trường học, chợ và bệnh viện, những nơi gắn liền với cuộc sống hàng ngày của phụ nữ, đang làm gia tăng mối lo ngại nghiêm trọng về an toàn. Các công nghệ quân sự mới nổi tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) cũng làm gia tăng thêm các rủi ro này, đặc biệt đối với phụ nữ và trẻ em gái vốn đã phải đối mặt với bạo lực, di tản và tình trạng mất an ninh.

Số lượng phụ nữ và trẻ em gái bị mắc kẹt trong chiến tranh hiện nay nhiều hơn bất kỳ thời điểm nào trong nhiều thập kỷ qua. Tuy nhiên, chi tiêu quân sự thì tiếp tục gia tăng còn viện trợ phát triển lại liên tục sụt giảm, ngay cả khi việc đầu tư vào năng lực lãnh đạo của phụ nữ, ngăn ngừa xung đột và kiến tạo hòa bình đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Bà Sima Bahous - Giám đốc Điều hành tổ chức Cơ quan Liên hợp quốc về Bình đẳng giới và Trao quyền cho Phụ nữ (UN Women)

Chi tiêu quân sự toàn cầu đã đạt mức kỷ lục 2,9 nghìn tỷ USD vào năm 2025. Trong khi đó, 40% các tổ chức vì phụ nữ tại những khu vực chịu ảnh hưởng bởi khủng hoảng dự kiến sẽ phải đóng cửa tạm thời hoặc vĩnh viễn trong vòng một năm tới do thiếu hụt nguồn kinh phí nghiêm trọng. Các tổ chức vì phụ nữ là xương sống của một nền hòa bình bền vững. Họ tham gia hòa giải các căng thẳng tại địa phương, hỗ trợ nơi trú ẩn cho người di tản, trợ giúp những người sống sót và giữ vững sự kết nối trong cộng đồng. Sự tồn tại của các tổ chức này có ý nghĩa sống còn đối với việc duy trì nền hòa bình đó.

Các thành viên của Liên minh Phụ nữ lãnh đạo an ninh (WASL) tham gia một tiến trình đàm phán hòa bình diễn ra ở Brazil tháng 3/2026

Năm 2025, phụ nữ chỉ chiếm 5% trong số các nhà đàm phán tại 57 tiến trình hòa bình trên toàn thế giới, giảm so với mức 7% của năm trước đó. Sự gạt bỏ phụ nữ ra khỏi các cuộc đàm phán hòa bình còn đi kèm với tình trạng thiếu hụt đầu tư cho các hoạt động của họ. Mặt khác, không có thỏa thuận ngừng bắn nào trong số 13 thỏa thuận được ký kết có điều khoản nghiêm cấm một cách rõ ràng hành vi bạo lực tình dục liên quan đến xung đột.

Dù phải đối mặt với những thách thức đó, phụ nữ vẫn đang nỗ lực bảo vệ cộng đồng và kiến tạo hòa bình. "Mỗi ngày, phụ nữ trên khắp thế giới đang nỗ lực để chấm dứt chiến tranh và xây dựng hòa bình - bảo vệ những người sống sót, duy trì sự gắn kết cộng đồng và ngăn chặn bạo lực trước khi nó bùng phát. Công việc của họ là một trong những khoản đầu tư tốt nhất mà thế giới có thể dành cho hòa bình", Giám đốc Điều hành UN Women chia sẻ.

UN Women đang kêu gọi bảo vệ phụ nữ và trẻ em gái, đảm bảo sự tham gia thực chất của họ vào các tiến trình hòa bình và an ninh, duy trì đầu tư cho các hoạt động kiến tạo hòa bình do phụ nữ dẫn dắt, đồng thời chấm dứt tình trạng dung túng cho kẻ phạm tội.

Nguồn: UN, UN Women