Phụ nữ vươn mình trong làn sóng khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo

Bệ phóng từ Đề án 939: Khơi thông tri thức, dòng vốn và tư duy mới

Từ năm 2017, khi bắt đầu triển khai Đề án 939 “Hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp”, Hội LHPN tỉnh hằng năm tổ chức hàng trăm lớp tập huấn về KNĐMST cho hàng nghìn lượt hội viên. Nội dung đào tạo được thiết kế theo chuỗi: hình thành ý tưởng, phát triển sản phẩm, tiêu chuẩn chất lượng, truy xuất nguồn gốc, tiếp cận thị trường và ứng dụng thương mại điện tử.

Phó Chủ tịch Hội LHPN tỉnh Hoàng Thị Thương cho biết: Nhiều chị em trước đây sản xuất manh mún, thiếu tự tin, nhưng sau khi được đào tạo đã biết lựa chọn sản phẩm lợi thế, lập kế hoạch tài chính, nghiên cứu thị trường và đưa sản phẩm lên sàn thương mại điện tử. Đây là bước chuyển biến quan trọng của giai đoạn 2017 - 2025, giúp phụ nữ vùng sâu, vùng xa thay đổi tư duy, từ sản xuất nhỏ lẻ sang làm sản phẩm bài bản, có thương hiệu và tiếp cận thị trường rộng hơn.

Hội LHPN tỉnh phối hợp với Ngân hàng Chính sách xã hội, Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, các tổ chức quốc tế UNDP, CARE… hỗ trợ hơn 20 tỷ đồng vốn vay và tài trợ cho phụ nữ khởi nghiệp. Hội ủy thác Ngân hàng Chính sách xã hội cho 622 tổ vay vốn với 18.622 hội viên, tổng dư nợ hơn 1.545 tỷ đồng; đồng thời phối hợp Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho 252 hội viên vay với dư nợ hơn 11 tỷ đồng.

Từ các nguồn lực này, hơn 100 ý tưởng khởi nghiệp của phụ nữ đã được đầu tư, trong đó trên 80 mô hình sản xuất, kinh doanh hoạt động ổn định. Trong gần 180 hợp tác xã nông nghiệp toàn tỉnh, có 37 hợp tác xã do phụ nữ làm giám đốc; hơn 100/171 sản phẩm OCOP do phụ nữ làm chủ tại hợp tác xã, tổ hợp tác và hộ kinh doanh. Bên cạnh đó, hơn 19.000 lao động nữ nông thôn được đào tạo nghề để tham gia sản xuất sản phẩm khởi nghiệp. Những kết quả này tạo nên nền tảng vững chắc, giúp phong trào KNĐMST của phụ nữ Cao Bằng ngày càng phát triển về chất và bền vững.

Chị Nguyễn Thị Thu Hường, xóm Tục Ngã, xã Đông Khê đầu tư dây chuyền nấu - lọc - đóng gói sản phẩm thạch đen theo quy trình sạch đạt tiêu chuẩn OCOP 3 sao.

Từ lợi thế cây trồng và văn hóa bản địa phát triển sản phẩm OCOP

Cao Bằng là vùng đất được thiên nhiên ưu đãi với thổ nhưỡng á nhiệt đới, nhiều giống cây trồng, vật nuôi đặc hữu và văn hóa bản địa phong phú. Đây là nền tảng để phụ nữ trong tỉnh vận dụng kiến thức KNĐMST để lên ý tưởng và sản xuất ra những sản phẩm OCOP chất lượng cao, uy tín trên thị trường.

Tại các xã Đông Khê, Thạch An, Đức Long…, cây thạch đen, bí thơm, hồi… được chị em chọn làm sản phẩm chủ lực. Hơn 10 hợp tác xã, tổ hợp tác và hàng chục hộ chế biến thạch đen hiện đạt chuẩn OCOP, thu hút hàng trăm lao động nữ tham gia sản xuất, đóng gói, gắn mã QR truy xuất nguồn gốc, đưa sản phẩm vươn ra ngoài tỉnh. Chị Nguyễn Thị Thu Hường, xóm Tục Ngã, xã Đông Khê cho biết: Trước đây, gia đình tôi chỉ bán cây thạch đen tươi cho thương lái, giá cả thất thường. Sau khi tôi tham gia tập huấn KNĐMST đã mạnh dạn đầu tư dây chuyền nấu - lọc - đóng gói sản phẩm theo quy trình sạch nên sản phẩm thạch đen đạt chuẩn OCOP 3 sao. Mỗi ngày sản xuất từ 300 - 1.000 hộp thạch cung cấp cho thị trường trong và ngoài tỉnh.

Tại xã Nguyên Bình, cây dong riềng từng được chế biến thủ công nhưng chất lượng chưa cao. Từ năm 2017, khi được tập huấn kỹ thuật và tiếp cận vốn, nhiều phụ nữ đầu tư sản xuất miến tiêu chuẩn chất lượng cao. Điển hình là hộ chị Du Thị Uyên, xóm Phja Đén, xã Thành Công với sản phẩm miến dong OCOP cho thu nhập khoảng 300 triệu đồng/năm. Nhiều hộ khác cũng đạt 200 - 300 triệu đồng/năm, vươn lên thoát nghèo bền vững...

Phụ nữ vùng cao tự tin bước vào thương mại điện tử

Một trong những chuyển biến rõ nét nhất của phong trào khởi nghiệp đổi mới sáng tạo là phụ nữ vùng cao mạnh dạn ứng dụng công nghệ số để bán hàng online, livestream, xây dựng thương hiệu số. Từ những bản làng xa xôi, sản phẩm đặc sản Cao Bằng nay có thể tiếp cận khách hàng trên cả nước, vượt qua rào cản địa lý vốn chồng chất khó khăn.

Điển hình là chị Đàm Thị Thắm, xóm Vò Đuổn, phường Nùng Trí Cao. Trước đây, chị chỉ bán đặc sản trong vùng với thu nhập bấp bênh. Sau khi tham gia lớp tập huấn KNĐMST và kỹ năng số, chị khởi nghiệp bán hàng online qua kênh “Duyên Duyên”. Chị đặt hàng từ các hộ trong xóm, những người có tay nghề cao chế biến vịt quay, làm bánh khảo, lạp sườn, cốm vò hạt dẻ, bỏng nắm thúc théc… rồi livestream, giới thiệu sản phẩm trên mạng xã hội, gắn mã QR truy xuất nguồn gốc và kết nối đơn vị vận chuyển. Nhờ đó, chị bán hơn 50 mặt hàng đặc sản cho khách từ Lạng Sơn, Quảng Ninh đến Hà Nội, tạo việc làm thời vụ cho nhiều phụ nữ trong xóm. Chị Thắm trở thành minh chứng sinh động cho khả năng “vươn lên bằng công nghệ” của phụ nữ vùng cao.

Theo Hội LHPN tỉnh, năm 2025 ghi dấu bước trưởng thành của phụ nữ Cao Bằng trong thương mại điện tử. Việc làm chủ nền tảng số không chỉ mở rộng thị trường tiêu thụ mà còn tạo hướng phát triển bền vững, giúp sản phẩm địa phương vươn xa trên thị trường toàn quốc.

Chị Vũ Thị Lan Hương, tổ 14 Sông Hiến, phường Thục Phán xây dựng kênh bán hàng trên TikTok Shop, Facebook và Zalo với hơn 50 mặt hàng nông sản Cao Bằng.

Hình thành hệ sinh thái khởi nghiệp cho những năm tiếp theo

Không chỉ dừng lại ở hỗ trợ tri thức, vốn và kỹ năng cho phụ nữ, Hội LHPN tỉnh từng bước kiến tạo một hệ sinh thái KNĐMST, làm nền tảng vững chắc cho giai đoạn phát triển 2025 - 2030. Hệ sinh thái này được thiết kế theo chuỗi khép kín, từ hỗ trợ hình thành ý tưởng, hướng dẫn quy trình sản xuất, xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc, chuẩn hóa chất lượng cho đến kết nối thị trường và tiêu thụ sản phẩm. Hội còn tạo điều kiện để phụ nữ tham gia các cuộc thi, ngày hội khởi nghiệp cấp tỉnh, khu vực và toàn quốc; kết nối hộ sản xuất, tổ hợp tác, hợp tác xã với doanh nghiệp, chuyên gia và tổ chức hỗ trợ trong và ngoài nước.

Nhờ sự đồng hành bền bỉ đó, nhiều sản phẩm đặc trưng của Cao Bằng như: thạch đen Thạch An, miến dong Phja Đén, miến Nguyên Bình, Án Lại, gạo nếp Hương Xuân Trường, nếp Ong Trùng Khánh, lạp sườn Tâm Hòa… đã được doanh nghiệp lớn ký hợp đồng tiêu thụ ổn định. Các hợp tác xã do phụ nữ làm chủ đã trở thành “hạt nhân” liên kết vùng, tập hợp các hộ nhỏ lẻ, chuyển giao kỹ thuật, bao tiêu sản phẩm, hình thành những chuỗi giá trị bền vững, nâng tầm thương hiệu địa phương.

Hội LHPN tỉnh đẩy mạnh đào tạo nghề cho hàng nghìn lao động nữ, đặc biệt ở vùng dân tộc thiểu số, giúp họ có tay nghề để tham gia sản xuất các mặt hàng khởi nghiệp ngay tại quê hương. Nhiều mô hình dịch vụ mới, nhất là du lịch cộng đồng và homestay đang trở thành hướng đi triển vọng. Tiêu biểu là chị Hoàng Thị Lan, chủ Lan’s Homestay ở xã Đàm Thủy, mô hình du lịch nông thôn duy nhất đạt OCOP 4 sao, mỗi tháng đón 300 - 500 lượt khách, tạo thu nhập ổn định cho phụ nữ và cộng đồng.

Theo Chủ tịch Hội LHPN tỉnh Đoàn Thị Lê An, từ thành công của Đề án 939, nhiều phụ nữ khởi nghiệp hiệu quả; điều đáng mừng không chỉ là doanh thu mà là sự tự tin, hiểu biết và bản lĩnh đưa sản phẩm ra thị trường bằng chính năng lực của mình.

Sau 8 năm triển khai Đề án 939, phụ nữ Cao Bằng ngày càng tự tin hơn trong khởi nghiệp, làm chủ công nghệ số, xây dựng thương hiệu, tham gia liên kết sản xuất - tiêu thụ. Hệ sinh thái khởi nghiệp không chỉ giúp họ khai thác lợi thế địa phương mà còn mở đường để hội nhập thị trường, hướng tới tiêu chuẩn cao, thương mại điện tử và du lịch cộng đồng. Khi phụ nữ mạnh dạn đổi mới, họ đang góp phần tạo động lực mới cho sự phát triển kinh tế - xã hội của Cao Bằng.

Trường Hà