Phú Quốc kiến tạo 'đảo xanh': Nền tảng cho phát triển bền vững trước APEC 2027

APEC 2027 không chỉ là sự kiện đối ngoại quan trọng của đất nước mà còn là cơ hội lịch sử để Phú Quốc bứt phá, định vị vị thế trên bản đồ các trung tâm du lịch, kinh tế và dịch vụ quốc tế. Trong hành trình ấy, cùng với đầu tư hạ tầng hiện đại, đặc khu đang lựa chọn một hướng đi mang tính chiến lược: lấy môi trường làm nền tảng, lấy phát triển xanh làm động lực và lấy chất lượng sống làm thước đo của tăng trưởng.

Chiến dịch tổng vệ sinh môi trường đang diễn ra trên toàn đảo vì thế không đơn thuần là hoạt động chỉnh trang trước một sự kiện lớn, mà là tuyên ngôn cho một mô hình phát triển mới – nơi thiên nhiên được gìn giữ như nguồn vốn quý giá nhất của tương lai.

Môi trường – trụ cột của chiến lược phát triển đặc khu

Được lựa chọn đăng cai Tuần lễ Cấp cao APEC 2027, Phú Quốc bước vào giai đoạn đầu tư mạnh mẽ nhất trong nhiều năm qua. Theo kế hoạch, địa phương đang triển khai 21 dự án trọng điểm, gồm 10 dự án đầu tư công và 11 dự án theo hình thức PPP và đầu tư kinh doanh.

Những ngày này, từ Dương Đông đến An Thới, từ các bãi biển, khu dân cư đến những tuyến đường trọng điểm phục vụ Tuần lễ Cấp cao APEC 2027, hàng nghìn cán bộ, chiến sĩ, đoàn viên thanh niên, doanh nghiệp và người dân đồng loạt ra quân thu gom rác thải, chỉnh trang cảnh quan, bóc xóa quảng cáo trái phép, phát quang cây xanh và xử lý các điểm ô nhiễm môi trường.

Bên cạnh các công trình mang tính biểu tượng như mở rộng Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc, Trung tâm Hội nghị APEC, Đại lộ APEC, hệ thống giao thông kết nối và hạ tầng kỹ thuật đồng bộ, nhiều dự án về môi trường cũng được ưu tiên triển khai như nhà máy xử lý rác thải, nhà máy xử lý nước thải, hệ thống cấp nước sạch, ngầm hóa hạ tầng kỹ thuật, chỉnh trang đô thị và tăng diện tích cây xanh.

Đến nay, nhiều hạng mục đã đạt tiến độ tích cực. Đường cất hạ cánh sân bay đạt trên 96% khối lượng; hạ tầng kỹ thuật ngầm khu vực Dương Đông đạt khoảng 96,3%, An Thới đạt 93,8%. Những con số ấy không chỉ phản ánh tốc độ thi công mà còn cho thấy quyết tâm đưa Phú Quốc trở thành đô thị hiện đại, văn minh và thân thiện với môi trường.

Theo ông Trần Minh Khoa - Chủ tịch UBND Đặc khu Phú Quốc, các công trình đầu tư không chỉ nhằm phục vụ Tuần lễ Cấp cao APEC 2027 mà còn hướng đến mục tiêu lâu dài là xây dựng một đô thị biển đảo xanh, hiện đại, thông minh, có năng lực cạnh tranh quốc tế và phục vụ trực tiếp đời sống người dân.

Tinh thần đó cũng thống nhất với chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ khi yêu cầu mọi dự án tại Phú Quốc phải được triển khai với tầm nhìn chiến lược, bảo đảm hiệu quả lâu dài, tránh đầu tư ngắn hạn chỉ để phục vụ một sự kiện.

Hoàn thiện đồng bộ hệ thống phân loại, thu gom và xử lý rác theo mô hình kinh tế tuần hoàn.

Không phải ngẫu nhiên mà môi trường được đặt ngang hàng với hạ tầng giao thông và các công trình phục vụ hội nghị.

Thực tế cho thấy, sự phát triển nóng của du lịch trong nhiều năm qua từng tạo áp lực lớn lên hệ thống xử lý rác thải, nước thải và tài nguyên thiên nhiên của đảo ngọc. Nếu không được kiểm soát, những áp lực ấy có thể làm suy giảm sức hấp dẫn của một trong những điểm đến nổi tiếng nhất Việt Nam.

Bởi vậy, chiến dịch làm sạch môi trường đang diễn ra không đơn thuần là hoạt động tổng vệ sinh, mà là bước khởi đầu cho quá trình tái thiết không gian sống, nâng cao ý thức cộng đồng và xây dựng văn hóa ứng xử văn minh với thiên nhiên.

Mỗi bãi biển được làm sạch, mỗi tuyến đường được chỉnh trang, mỗi điểm tập kết rác được xử lý không chỉ góp phần tạo diện mạo mới cho đặc khu mà còn gửi đi thông điệp về trách nhiệm của Phú Quốc đối với cộng đồng quốc tế trong mục tiêu phát triển xanh.

Theo nhiều chuyên gia quy hoạch và phát triển bền vững, lợi thế lớn nhất của Phú Quốc không nằm ở những công trình bê tông hay các khu nghỉ dưỡng sang trọng mà chính là hệ sinh thái biển, rừng nguyên sinh và cảnh quan thiên nhiên hiếm có.

Đẩy nhanh đầu tư nhà máy điện rác, xử lý nước thải và giảm rác nhựa dùng một lần.

Trong bối cảnh thế giới đang hướng đến kinh tế xanh và phát triển phát thải thấp, một điểm đến có môi trường trong lành, hệ sinh thái được bảo tồn và cộng đồng có ý thức bảo vệ thiên nhiên sẽ có sức hút lớn hơn nhiều so với những đô thị chỉ phát triển bằng hạ tầng.

Đó cũng là lý do Phú Quốc đang từng bước hiện thực hóa Đề án chuyển đổi xanh, đặt mục tiêu 35% điện năng sử dụng từ nguồn năng lượng tái tạo vào năm 2027 và khoảng 50% vào năm 2035, đồng thời thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, giao thông xanh, giảm rác thải nhựa và nâng cao tỷ lệ xử lý nước thải.

Xây dựng "thương hiệu xanh" sau APEC 2027

APEC 2027 chỉ diễn ra trong thời gian ngắn, nhưng những công trình và giá trị được tạo dựng sẽ còn phục vụ nhiều thế hệ.

Xây dựng văn hóa “mỗi người dân là một đại sứ môi trường”, coi bảo vệ môi trường là tiêu chuẩn của một đô thị quốc tế.

Các dự án nhà máy điện rác, hệ thống xử lý nước thải, cấp nước sạch, ngầm hóa hạ tầng kỹ thuật, phát triển cây xanh đô thị… đều được xác định là những hạ tầng thiết yếu phục vụ lâu dài cho hơn 200.000 người dân trên đảo và hàng triệu lượt du khách mỗi năm.

Các chuyên gia cho rằng để Phú Quốc trở thành hình mẫu đô thị biển xanh của khu vực, địa phương cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống phân loại và xử lý rác theo mô hình kinh tế tuần hoàn; đẩy nhanh các dự án điện rác và xử lý nước thải; ứng dụng công nghệ số trong giám sát môi trường; mở rộng sử dụng năng lượng tái tạo; giảm rác thải nhựa dùng một lần và xây dựng văn hóa "mỗi người dân là một đại sứ môi trường".

Quan trọng hơn cả là phải biến bảo vệ môi trường thành trách nhiệm thường xuyên của chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng, thay vì chỉ là phong trào trước các sự kiện lớn.

Lịch sử phát triển của nhiều thành phố đăng cai các sự kiện quốc tế cho thấy, điều còn lại sau những ngày hội không chỉ là các công trình đồ sộ mà còn là chất lượng môi trường, chất lượng quản trị và chất lượng sống của người dân.

Đối với Phú Quốc, APEC 2027 chính là cơ hội để khẳng định một mô hình phát triển mới: tăng trưởng nhưng không đánh đổi môi trường; hiện đại nhưng vẫn gìn giữ bản sắc; hội nhập nhưng phát triển hài hòa với thiên nhiên.

Khi môi trường trở thành lợi thế cạnh tranh, khi mỗi công trình được xây dựng đều hướng đến phục vụ lâu dài và khi mỗi người dân cùng chung tay gìn giữ màu xanh của đảo ngọc, Phú Quốc sẽ không chỉ tổ chức thành công Tuần lễ Cấp cao APEC 2027 mà còn kiến tạo được một di sản phát triển bền vững cho nhiều thập niên sau.

Phát triển giao thông xanh, năng lượng tái tạo và hệ thống cây xanh thích ứng biến đổi khí hậu.

Đó mới là giá trị lớn nhất mà APEC 2027 để lại cho Phú Quốc – không chỉ là một sự kiện ngoại giao tầm cỡ quốc tế, mà là bước ngoặt đưa "đảo ngọc" trở thành đô thị biển xanh, thông minh và bền vững hàng đầu khu vực châu Á - Thái Bình Dương.