Phụ tải dự báo tăng 12%: NSMO kích hoạt kịch bản vận hành hệ thống điện

Thách thức kép từ thời tiết và thị trường năng lượng

Bước vào mùa khô năm 2026, hệ thống điện quốc gia đối diện với những thách thức lớn chưa từng có. Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, diễn biến khí hậu năm 2026 phức tạp khi La Nina chuyển sang trạng thái trung tính và có khả năng chuyển sang El Nino từ giữa năm, kéo theo nguy cơ suy giảm lượng nước về các hồ thủy điện ảnh hưởng đến nguồn cung của hệ thống. Cùng với đó, nắng nóng được dự báo xuất hiện sớm, lan rộng và kéo dài hơn so với năm trước, đặc biệt trong các tháng cao điểm từ tháng 6 đến tháng 8. Điều này khiến nhu cầu sử dụng điện, nhất là cho làm mát, gia tăng đột biến.

Từ đầu năm 2026, liên tiếp nhiều cuộc họp được NSMO tổ chức phối hợp với các đơn vị nhằm thống nhất các giải pháp vận hành, điều độ hệ thống điện

Ông Nguyễn Đức Ninh – Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và Thị trường điện quốc gia (NSMO) cho biết: Chỉ trong 2 tháng đầu năm 2026, phụ tải điện toàn quốc đã tăng khoảng 7,1%, riêng miền Bắc tăng tới 9,7%. Dự báo trong cao điểm mùa khô, công suất cực đại có thể tăng trên 12%, tiềm ẩn nguy cơ lập đỉnh mới so với năm 2025.

Không chỉ áp lực từ phía cầu, hệ thống còn chịu tác động từ những biến động của thị trường năng lượng toàn cầu. Nguồn cung nhiên liệu cho phát điện, đặc biệt là LNG và than nhập khẩu, đứng trước nhiều rủi ro do ảnh hưởng địa chính trị.

Bên cạnh đó, sự gia tăng nhanh của xe điện và xu hướng sạc tập trung vào các khung giờ cao điểm tiếp tục tạo áp lực lên hệ thống điện, nhất là trong bối cảnh hạ tầng lưới điện cũng đang chịu áp lực lớn khi một số đường dây 500kV đã vận hành đầy tải hoặc quá tải. Tiến độ các dự án lưới điện trọng điểm, đặc biệt tại miền Bắc, cùng với hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS), tụ bù còn chậm so với kế hoạch, làm gia tăng thách thức trong vận hành hệ thống.

Chủ động kịch bản, triển khai đồng bộ giải pháp

Xác định đảm bảo cung ứng điện là nhiệm vụ trọng tâm, NSMO đã triển khai nghiêm túc các chỉ đạo của Chính phủ và Bộ Công Thương, đồng thời chủ động tổ chức nhiều cuộc họp với các đơn vị liên quan ngay từ đầu tháng 3/2026.

Ông Nguyễn Đức Ninh cho biết, các nội dung trọng tâm bao gồm đánh giá diễn biến thủy văn, dự báo nhiệt độ, xây dựng phương án vận hành hệ thống điện quốc gia quý II/2026, cũng như thống nhất phương án huy động nguồn điện, đặc biệt là điện khí LNG và nhiệt điện than trong các giai đoạn cao điểm.

Mùa nắng nóng 2026 tiếp tục đặt ra thách thức cho NSMO và các vị điện lực trong đảm bảo điện cho nhu cầu sản xuất và đòi sống người dân

Để đảm bảo vận hành hệ thống điện an toàn, ổn định, NSMO tập trung triển khai nhiều nhóm giải pháp kỹ thuật nhằm nâng cao khả năng vận hành hệ thống. Cụ thể, để đảm bảo nguồn nhiên liệu, NSMO đã kiến nghị nâng cấp hạ tầng LNG, thúc đẩy các dự án mới và tăng cường huy động nguồn khí phục vụ phát điện. Đồng thời, tăng cường nhiệt điện than, yêu cầu các nhà máy vận hành ổn định, chủ động nguồn nhiên liệu cho các đợt cao điểm.

Đồng thời, đẩy nhanh phát triển hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS) ngay trong 2026, đặc biệt cho khu vực miền Bắc. Theo đó, NSMO đã sớm phối hợp với EVN và các Tổng công ty Điện lực trong tính toán xác định nhu cầu và vị trí lắp đặt tối ưu cho các hệ thống BESS nhằm hỗ trợ đáp ứng phụ tải đỉnh cũng như hỗ trợ giảm mức mang tải cho các phần tử trên lưới điện.

Ngày 26-27/03/2026, tại Đắk Lắk, NSMO đã phối hợp cùng Tổ chức Hợp tác Phát triển Đức (GIZ) đồng chủ trì tổ chức Hội thảo “Trao đổi Kỹ thuật về sự phối hợp giữa TSO-DSO, vận hành nguồn năng lượng phân tán, tập trung vào Hệ thống pin lưu trữ năng lượng và xe điện”. Hội thảo là diễn đàn trao đổi chuyên môn giữa NSMO với các đơn vị trong nước và quốc tế về các giải pháp quản lý, vận hành và tích hợp nguồn điện phân tán (DER), các loại hình mới như hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS), xe điện (EV) và phụ tải lớn.

Đồng thời, đẩy nhanh Tụ bù và tính toán ưu tiên các trạm, NSMO đã phối hợp chặt chẽ với Tổng công ty Truyền tải điện quốc gia, Tổng công ty Điện lực miền Bắc, Tổng công ty Điện lực hà Nội trong công tác tính toán nhu cầu tụ bù, tính toán ảnh hưởng của việc chậm tiến độ lắp đặt các tụ bù ngang cũng như đề xuất các vị trí cần ưu tiên lắp đặt trên lưới.

Liên quan đến tiến độ các dự án, từ cuối năm 2025, NSMO và các chi nhánh đã phối hợp chặt chẽ với các đơn vị liên quan để đảm bảo hoàn thành đúng kế hoạch, đặc biệt tại khu vực miền Bắc và tại các trạm biến áp quan trọng như: Hòa Bình, Phối Nối, đường dây đấu nối trạm biến áp 500kV Vĩnh Yên, đường dây 500/220 kV Nho Quan – Phủ Lý – Thường Tín, nâng khả năng tải các đường dây 220kV Việt Trì – Vĩnh Yên, Việt Trì – Vĩnh Tường, mạch 2 đường dây 220kV Bắc Giang – Lạng Sơn... cũng như các công trình nhằm nâng cao khả năng nhập khẩu điện từ Lào, Trung Quốc.

Ông Nguyễn Đức Ninh - Tổng giám đốc NSMO trực tiếp chỉ đạo tại cuộc họp với các địa phương và "chủ" nguồn thủy điện phía Nam vào ngày 24/3 vừa qua

Bên cạnh đó, nhằm tối ưu nguồn thủy điện, hoàn thiện cơ chế vận hành hồ chứa, giải pháp được NSMO đưa ra là vận hành linh hoạt theo diễn biến thủy văn, tuân thủ quy trình liên hồ chứa, đồng thời sẵn sàng điều chỉnh khi xuất hiện tình huống bất thường. Theo đó, để có ý kiến các bên liên quan trong sửa đổi quy trình vận hành liên hồ chứa, chiều 24/03/2026 NSMO đã chủ trì cuộc họp về công tác phối hợp vận hành các nhà máy thủy điện trong mùa khô năm 2026.

Cuộc họp có sự tham dự của đại diện UBND tỉnh Lâm Đồng, UBND tỉnh Đồng Nai, các Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Công Thương hai địa phương, Cục Điện lực và Cục Kỹ thuật an toàn và Môi trường công nghiệp (Bộ Công Thương), cùng đại diện các công ty thủy điện. Cuộc họp nhằm ba mục tiêu chính: Cập nhật tình hình cho các đơn vị phát điện và cơ quan quản lý; thảo luận giải pháp vận hành linh hoạt, đặc biệt trong điều tiết nguồn nước để vừa đáp ứng yêu cầu hạ du, vừa bảo đảm cung ứng điện; đồng thời tổng hợp khó khăn để báo cáo cho giai đoạn 2027-2030, phục vụ xây dựng cơ chế vận hành dài hạn.

Ngoài ra, để tăng cường quản lý phụ tải, NSMO và các chi nhánh đã và đang phối hợp chặt chẽ với các Tổng công ty Điện lực để thực hiện rà soát, phân loại, thống kê và triển khai các giải pháp dịch chuyển phụ tải của các Tổng công ty Điện lực. Tuy nhiên mọi giải pháp sẽ khó đạt được kết quả cao nếu không có sự chung tay chia sẻ của cộng đồng doanh nghiệp và người dân trong nâng cao ý thức, trách nhiệm trong sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả.

Thu Hường