Phù tay chân, người đàn ông 72 tuổi phát hiện suy tim và suy thận: 3 dấu hiệu không nên bỏ qua

Phù tay chân kéo dài, phát hiện suy thận mạn giai đoạn 3B

Tại bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quận 7 TpHCM, ông Thạch (72 tuổi) cho biết tình trạng phù tay chân đã kéo dài nhiều năm, thường nặng hơn sau những bữa ăn mặn. Người bệnh còn có biểu hiện tiểu đêm, tiểu bọt, tiền sử tăng huyết áp, rung nhĩ mạn, suy tim, xơ vữa mạch máu và suy tĩnh mạch chi dưới. Dù từng điều trị tại cơ sở y tế khác, tình trạng phù vẫn tái diễn.

BS.CKII Hồ Tấn Thông, Đơn vị Nội thận – Lọc máu, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7, cho biết kết quả kiểm tra cho thấy độ lọc cầu thận ước tính (eGFR) của ông Thạch chỉ còn 39,46 mL/phút/1,73 m², trong khi mức tham chiếu được nêu cho độ tuổi này là trên 75 mL/phút/1,73 m². Chỉ số creatinine máu tăng lên 151 µmol/L, cao hơn mức bình thường 53-106 µmol/L. Các kết quả này tương ứng với suy thận mạn giai đoạn 3B.

Bên cạnh bệnh thận mạn, ông Thạch còn được chẩn đoán suy tim độ III trên nền rung nhĩ mạn và nhiều bệnh lý tim mạch khác. Theo bác sĩ Thông, tim và thận có mối liên hệ chặt chẽ, ảnh hưởng qua lại trong quá trình hoạt động của cơ thể. Suy tim có thể làm giảm lượng máu tưới đến thận, trong khi bệnh thận mạn khiến cơ thể giữ muối và nước, làm tăng gánh nặng cho tim. Khi hai tình trạng cùng tồn tại, việc kiểm soát bệnh trở nên phức tạp hơn.

Bác sĩ Phúc siêu âm tim cho người bệnh. Ảnh: BVCC

Suy tim và suy thận tác động qua lại, khiến tình trạng phù kéo dài

Với ông Thạch, mục tiêu điều trị không chỉ là cải thiện chức năng thận mà còn phải kiểm soát tốt tình trạng suy tim. Bác sĩ Thông cho biết cần thường xuyên đánh giá đáp ứng của cả hai cơ quan để điều chỉnh phương án điều trị phù hợp, thay vì chỉ tập trung vào một bệnh lý.

Để làm rõ nguyên nhân gây phù và đánh giá tình trạng tim mạch, bác sĩ Thông hội chẩn với BS.CKII Vũ Năng Phúc, Trung tâm Tim mạch của bệnh viện.

Theo bác sĩ Phúc, tình trạng phù của người bệnh có thể liên quan đồng thời đến nhiều bệnh lý, gồm bệnh thận mạn, suy giãn tĩnh mạch chi dưới, suy tim và rung nhĩ. Kết quả xét nghiệm định lượng NT-proBNP trong máu, một dấu ấn liên quan đến tình trạng căng giãn hoặc tăng áp lực thành tim, tăng nhẹ. Siêu âm cho thấy chức năng co bóp tim còn khoảng 50%, trong khi sức căng dọc cơ tim giảm còn 11,5%, thấp hơn mức bình thường 16-20%.

Từ các kết quả đánh giá, bác sĩ Phúc chẩn đoán ông Thạch bị suy tim phân suất tống máu bảo tồn kèm rối loạn chức năng tâm trương.

Bác sĩ Phúc lý giải, tình trạng ứ trệ tuần hoàn do suy tim có thể góp phần khiến chức năng thận suy giảm. Khi áp lực trong hệ tĩnh mạch tăng, máu từ thận trở về tim gặp khó khăn, gây ứ máu tại thận và làm giảm khả năng lọc của cơ quan này. Ngược lại, thận suy giảm chức năng khiến cơ thể khó đào thải muối và nước, làm tình trạng ứ dịch thêm nghiêm trọng và tăng gánh nặng cho tim.

Phối hợp điều trị suy tim và suy thận, chức năng thận cải thiện

Hai bác sĩ thống nhất duy trì và tối ưu điều trị suy tim, đồng thời kiểm soát tình trạng ứ dịch và hỗ trợ bảo vệ thận cho người bệnh. Do ông Thạch mắc rung nhĩ kèm bệnh phổi mạn tính, việc lựa chọn thuốc kiểm soát tần số tim cần được cân nhắc kỹ. Các bác sĩ cũng xem xét nguy cơ phù và ảnh hưởng đến chức năng thận khi điều chỉnh thuốc.

Mỗi thay đổi về thuốc đều được cân nhắc dựa trên chức năng tim, thận, các bệnh lý đi kèm và nguy cơ tương tác. Sau khi điều chỉnh, người bệnh được theo dõi sát huyết áp, tình trạng phù và các chỉ số đánh giá chức năng tim, thận để tiếp tục điều chỉnh khi cần thiết.

Sau hai tuần điều trị nội khoa, tình trạng phù của ông Thạch giảm rõ rệt, huyết áp duy trì ổn định và chức năng co bóp tim được cải thiện. Chức năng thận cũng dần hồi phục.

Cuối tháng 9/2026, khi tái khám, độ lọc cầu thận của người bệnh tăng lên 62,23 mL/phút/1,73 m²; chỉ số creatinine giảm từ 151 xuống 103 µmol/L. Theo đánh giá của bác sĩ, chức năng thận đã cải thiện, tương ứng với mức suy thận giai đoạn 2. Bác sĩ Thông quyết định ngừng thuốc điều trị bệnh thận mạn, đồng thời yêu cầu người bệnh tiếp tục theo dõi các vấn đề tim mạch theo chỉ định.

Dấu hiệu cảnh báo suy tim và suy thận không nên bỏ qua

Hội chứng tim – thận là tình trạng rối loạn chức năng tim và thận có tác động qua lại, trong đó tổn thương hoặc suy giảm chức năng của một cơ quan có thể làm ảnh hưởng đến cơ quan còn lại. Suy tim có thể làm giảm tưới máu thận, gây ứ dịch và khiến chức năng thận suy giảm. Trong khi đó, bệnh thận mạn có thể khiến cơ thể giữ muối, nước, làm tăng huyết áp và tăng gánh nặng cho tim.

Khi mắc đồng thời bệnh tim và thận, người bệnh cần được đánh giá toàn diện, cá thể hóa phác đồ và theo dõi thường xuyên chức năng của cả hai cơ quan.

Bác sĩ Phúc khuyến cáo người có bệnh tim mạch, đặc biệt là suy tim, tăng huyết áp hoặc rung nhĩ, nên kiểm tra chức năng thận định kỳ. Các biểu hiện như phù chân hoặc phù tay kéo dài, phù tăng sau khi ăn mặn, tiểu đêm nhiều, nước tiểu có bọt kéo dài, tăng cân nhanh hoặc khó thở cần được thăm khám để xác định nguyên nhân và có hướng điều trị kịp thời.

Theo bác sĩ Thông, người đã được chẩn đoán bệnh thận mạn cần kiểm soát huyết áp, đường huyết, mỡ máu và lượng muối trong chế độ ăn theo hướng dẫn của bác sĩ; đồng thời tái khám đúng hẹn, không tự ý ngừng thuốc, đổi thuốc hoặc bổ sung thuốc khi chưa có chỉ định.

Đối với người mắc đồng thời bệnh tim và thận, việc lựa chọn cơ sở y tế có các chuyên khoa liên quan giúp quá trình đánh giá, phối hợp điều trị và theo dõi được thực hiện phù hợp với diễn biến của từng bệnh lý.