Phú Thọ 2026: Mở 'luồng xanh' tốc độ cao cho cỗ máy kinh tế 16 tỷ USD

Không còn là những giải pháp tình thế của giai đoạn chuyển giao, Nghị quyết số 56 của HĐND tỉnh Phú Thọ đã pháp lý hóa một lộ trình chiến lược dài hạn: Định vị thương hiệu địa phương, chuẩn hóa dữ liệu quản trị và chủ động mở rộng biên giới hợp tác kinh tế theo đúng định hướng "liên kết vùng" của Trung ương.

Những con số xác lập vị thế mới

Năm 2025, năm đầu tiên vận hành sau sáp nhập, dữ liệu từ báo cáo kinh tế - xã hội của tỉnh Phú Thọ cho thấy một bức tranh tăng trưởng thực chất, xóa tan những lo ngại về sự đứt gãy trong quá trình chuyển đổi.

Quy mô tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) đạt 412,4 nghìn tỷ đồng (tương đương 16 tỷ USD), đưa tỉnh lọt vào nhóm 6 địa phương có quy mô kinh tế lớn nhất cả nước. Tốc độ tăng trưởng 10,52% không chỉ giúp Phú Thọ đứng thứ 4 toàn quốc mà còn xác lập vị thế dẫn đầu tuyệt đối tại vùng Trung du và miền núi phía Bắc.

Toàn cảnh khu công nghiệp Khai Quang. Ảnh: Hoàng Hà

Chất lượng của nền kinh tế được thể hiện qua cấu trúc thu ngân sách. Trong tổng thu 62.000 tỷ đồng, số thu nội địa đạt trên 55.000 tỷ đồng (vượt 160% dự toán Trung ương). Đáng chú ý, tỷ trọng thu từ hoạt động sản xuất kinh doanh chiếm tới 70% tổng thu nội địa. Đây là chỉ dấu cho thấy sự bền vững của nguồn thu, khi ngân sách không còn lệ thuộc vào các yếu tố không ổn định như đấu giá quyền sử dụng đất.

Về thu hút nguồn lực, năm 2025 ghi nhận dòng vốn FDI đạt 1,6 tỷ USD (tăng 146%). Điểm nhấn nằm ở chỗ hơn 700 triệu USD là vốn mở rộng từ các dự án hiện hữu. Sự tái đầu tư của các tập đoàn công nghệ ngay trong năm đầu sáp nhập là minh chứng rõ nhất cho niềm tin vào môi trường kinh doanh. Đồng thời, dòng vốn trong nước đạt kỷ lục 260.000 tỷ đồng, tập trung vào hạ tầng đô thị và du lịch, tạo đà cho sự thay đổi diện mạo hạ tầng.

Đặc biệt, năm 2025 cũng ghi dấu ấn về cải cách thể chế với việc hoàn thành rà soát 1.331 văn bản quy phạm pháp luật trước hạn 14 tháng. Việc bãi bỏ 488 văn bản chồng chéo và ban hành 235 văn bản mới đã tạo ra một mặt bằng pháp lý thống nhất, sẵn sàng cho giai đoạn tăng tốc 2026.

Loạt công cụ kích hoạt cỗ máy kinh tế 16 tỷ USD

Nếu năm 2025 là câu chuyện của sự ổn định, thì năm 2026 là câu chuyện của định vị. Tại kỳ họp cuối năm 2025, HĐND tỉnh Phú Thọ khóa XIX đã thông qua Nghị quyết số 56 về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026. Nghị quyết này chứa đựng những từ khóa mới, báo hiệu sự thay đổi trong tư duy quản trị.

Phân tích Nghị quyết số 56, có thể thấy tư duy hoạch định chính sách của Phú Thọ không dàn trải mà tập trung kích hoạt các công cụ cụ thể nhằm giải quyết bài toán hiệu quả đầu tư.

Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ Trần Duy Đông kiểm tra Trung tâm phục vụ hành chính công xã Minh Đài.

Đáng chú ý nhất là việc khái niệm "luồng xanh" được đưa vào văn bản pháp lý cấp tỉnh. Trong bối cảnh các ưu đãi về thuế và đất đai giữa các địa phương đã bão hòa, đây là công cụ giúp Phú Thọ cạnh tranh bằng tốc độ. "Luồng xanh" được thiết kế như một quy trình ưu tiên cho các dự án công nghệ cao, giúp rút ngắn tối đa thời gian từ lúc cấp phép đến khi khởi công. Về bản chất kinh tế, đây là giải pháp giảm "chi phí cơ hội" cho nhà đầu tư – yếu tố then chốt đối với các dự án công nghệ cao vốn nhạy cảm với thời gian đưa sản phẩm ra thị trường.

Tương thích với tư duy về tốc độ là sự thay đổi trong quy hoạch không gian. Nghị quyết 56 đánh dấu bước chuyển từ phát triển dàn trải sang nén mật độ kinh tế thông qua mô hình TOD (Transit Oriented Development). Việc định hướng phát triển đô thị quanh các ga đường sắt tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng nhằm tối ưu hóa hệ số sử dụng đất và hạ tầng giao thông, biến các nhà ga thành những cực tăng trưởng mới.

Thậm chí, tham vọng dịch chuyển lên nấc thang cao hơn trong chuỗi giá trị cũng được thể hiện rõ qua việc đặt vấn đề nghiên cứu Kho ngoại quan và Khu thương mại tự do (FTZ) tại khu vực gần sân bay Nội Bài. Thay vì chỉ là công xưởng gia công, quyết tâm này cho thấy Phú Thọ đang chuẩn bị hạ tầng chính sách để tham gia vào hoạt động logistics và thương mại quốc tế, tận dụng tối đa lợi thế vị trí cửa ngõ.

Để điều tiết dòng vốn vào các mô hình mới này, nhiệm vụ "xây dựng thương hiệu nhận diện tỉnh" được xác định là công cụ sàng lọc chiến lược. Thương hiệu tỉnh đóng vai trò như một chỉ dẫn địa lý để phân bổ nguồn lực: Công nghiệp xanh về Vĩnh Phúc (cũ), Văn hóa về Phú Thọ (cũ) và Sinh thái về Hòa Bình (cũ).

Chiến lược đa dạng hóa và chuẩn hóa nhân lực

Bên cạnh các giải pháp nội tại, chiến lược năm 2026 của Phú Thọ cho thấy sự chủ động trong việc tìm kiếm các động lực tăng trưởng từ bên ngoài, bám sát định hướng liên kết vùng của Trung ương.

Theo kế hoạch công tác năm 2026 của Trung tâm Xúc tiến đầu tư và Hỗ trợ doanh nghiệp, hoạt động xúc tiến đầu tư nước ngoài của Phú Thọ sẽ được triển khai theo lộ trình cụ thể tại các địa bàn trọng điểm, nhằm tiếp cận đa dạng các nguồn lực.

Dự kiến trong tháng 4, đoàn công tác của tỉnh sẽ thực hiện chuỗi hoạt động tại khu vực Trung Đông, bao gồm UAE, Qatar và Ai Cập. Đây là thị trường đang nắm giữ các Quỹ đầu tư thịnh vượng (Sovereign Wealth Funds) với quy mô vốn lớn, có xu hướng tìm kiếm cơ hội hợp tác trong các dự án phát triển hạ tầng giao thông và năng lượng dài hạn.

Đối với thị trường Bắc Âu, điểm đến được xác định là Thụy Điển. Quốc gia này sở hữu thế mạnh hàng đầu thế giới về công nghệ xử lý rác thải, các giải pháp bảo vệ môi trường và mô hình phát triển bền vững. Song song đó, tỉnh cũng tiếp tục mở rộng kết nối với khu vực Đông Bắc Á, trọng tâm là thị trường Trung Quốc - khu vực có ưu thế vượt trội về khả năng hoàn thiện chuỗi cung ứng công nghiệp phụ trợ và mạng lưới logistics kết nối liên vùng.

Để hỗ trợ cho chiến lược mở rộng này, Nghị quyết 56 đưa ra giải pháp căn cơ về "hạ tầng mềm": Đưa Tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học và phổ cập kỹ năng số thông qua phong trào "Bình dân học vụ số". Đây là bước chuẩn bị nhân lực có tính toán nhằm cung ứng đội ngũ lao động đạt chuẩn quốc tế cho làn sóng đầu tư mới, thay thế dần lợi thế nhân công giá rẻ đang mất đi.

Cụ thể hóa định hướng này, Nghị quyết 56 đặt trọng tâm vào việc phát triển nguồn nhân lực cho các ngành kinh tế mới như trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu và vi mạch bán dẫn. Dữ liệu từ ngành Giáo dục năm 2025 cung cấp một cơ sở định lượng quan trọng cho kế hoạch này: Quy mô học sinh, sinh viên toàn tỉnh đạt 969.000 người, đứng thứ 3 toàn quốc.

Diện mạo đô thị hiện đại với hạ tầng giao thông đồng bộ ở Phú Thọ. Ảnh: Hoàng Hà

Tuy nhiên, chỉ số thực sự hấp dẫn các nhà đầu tư công nghệ nằm ở chất lượng giáo dục mũi nhọn. Thống kê kỳ thi học sinh giỏi quốc gia cho thấy tỷ lệ đoạt giải các môn Khoa học tự nhiên (Toán, Lý, Hóa) – với nòng cốt từ trường Chuyên Hùng Vương và Chuyên Vĩnh Phúc (cũ) – đang duy trì ở mức cao, tương đương các trung tâm giáo dục lớn như Hà Nội. Đội ngũ này được xác định là nguồn "nguyên liệu" chất lượng cao sẵn có để chuyển hóa thành kỹ sư công nghệ, đáp ứng nhu cầu khắt khe của chuỗi cung ứng bán dẫn mà tỉnh đang hướng tới.

Từ một phép cộng cơ học về địa giới hành chính, Phú Thọ đang chứng minh sự nhân lên về cơ hội phát triển thông qua những thay đổi cốt lõi trong tư duy quản trị. Nghị quyết 56 không dừng lại ở một văn bản phân bổ chỉ tiêu, mà là một 'cam kết xanh' về môi trường đầu tư và sự minh bạch.

Với những dữ liệu thực tế, có thể thấy Phú Thọ đã đi qua giai đoạn 'ổn định tổ chức' để bước sang giai đoạn 'kiến tạo phát triển'. Nghị quyết 56 với cơ chế "Luồng xanh", định hướng mô hình đô thị TOD hay khu thương mại tự do FTZ cho thấy địa phương đang tìm kiếm động lực tăng trưởng từ chiều sâu thể chế và hiệu quả đầu tư. Đây là những cơ sở pháp lý quan trọng để Phú Thọ hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng 11%, đồng thời xác lập vai trò thực chất của một cực tăng trưởng công nghiệp - dịch vụ trong quy hoạch tổng thể quốc gia.

Đoàn Bổng