Phú Thọ tạo động lực mới cho phát triển kinh tế vùng đồng bào dân tộc thiểu số

Phát triển sinh kế phải tạo ra thu nhập bền vững

Giảm nghèo bền vững không chỉ là giúp một hộ gia đình vượt qua ngưỡng thu nhập, mà quan trọng hơn là tạo khả năng tự đứng vững trước những biến động của đời sống và thị trường. Với vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, sinh kế của người dân còn gắn chặt với đất đai, sản xuất nông nghiệp và các nguồn lực bản địa.

Từ cách tiếp cận đó, Phú Thọ đang từng bước chuyển từ tư duy hỗ trợ đơn thuần sang tạo điều kiện để người dân chủ động phát triển kinh tế. Năm 2026, tỉnh tiếp tục hoàn thiện cơ sở chính sách thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026-2030, đồng thời xác định rõ các địa bàn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, thôn đặc biệt khó khăn và những khu vực thực hiện tiêu chí nông thôn mới.

Bộ tiêu chí xã nông thôn mới và xã nông thôn mới hiện đại giai đoạn 2026-2030 cũng đặt phát triển kinh tế trong mối quan hệ với thu nhập, giảm nghèo, khoa học công nghệ, chuyển đổi số, môi trường và chất lượng đời sống.

Đây là sự chuyển hướng quan trọng: từ hỗ trợ “cái người dân đang thiếu” sang tạo năng lực để người dân tự tạo ra giá trị.

            Phú Thọ đang từng bước chuyển từ tư duy hỗ trợ đơn thuần sang tạo điều kiện để người dân chủ động phát triển kinh tế.                                     Ảnh Thăng Long

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Phú Thọ, giai đoạn 2026-2030 cần tập trung hỗ trợ theo hướng nâng cao năng lực sản xuất và khả năng tự chủ của người dân. Các mô hình phải dựa trên lợi thế từng địa bàn, gắn với nhu cầu thị trường, đồng thời tăng cường liên kết giữa người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp. Khi người dân tham gia được vào chuỗi sản xuất, có sản phẩm và đầu ra ổn định thì giảm nghèo mới tạo được hiệu quả lâu dài.

Để đạt mục tiêu đó, phát triển sản xuất hàng hóa, đa dạng hóa sinh kế, nâng năng lực người dân và tổ chức lại sản xuất được xác định là những giải pháp quan trọng.

Đây cũng là hướng đi phù hợp với lợi thế của khu vực miền núi Phú Thọ, nơi có đất đai, rừng, dược liệu, cây đặc sản, nông sản bản địa và nhiều sản phẩm gắn với văn hóa cộng đồng. Khi được tổ chức thành vùng sản xuất, chuẩn hóa chất lượng và kết nối thị trường, những lợi thế ấy có thể trở thành nguồn sinh kế lâu dài.

Trong 6 tháng đầu năm, tỉnh tổ chức 29 lớp, hội nghị với hơn 1.940 lượt người, tập trung vào phát triển kinh tế nông nghiệp, chuyển đổi số, bảo vệ môi trường và xây dựng nông thôn mới.

Điều quan trọng không phải có thêm bao nhiêu lớp tập huấn hay mô hình, mà là sau đó người dân biết sản xuất, biết tổ chức sản xuất và biết đưa sản phẩm ra thị trường.

OCOP mở đường đưa lợi thế bản địa thành hàng hóa

Nếu sản xuất là nền tảng thì thị trường là yếu tố quyết định một sinh kế có thể tồn tại lâu dài. Vì vậy, cùng với phát triển sản xuất, Phú Thọ chú trọng nâng chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường thông qua chương trình OCOP.

Đến tháng 6/2026, toàn tỉnh có 592 sản phẩm OCOP từ 3 sao trở lên còn giấy chứng nhận, thuộc 356 chủ thể. Trong đó có 496 sản phẩm 3 sao, 87 sản phẩm 4 sao và 9 sản phẩm 5 sao. Riêng đợt 1 năm 2026, tỉnh tiếp tục công nhận thêm 15 sản phẩm đạt 3 và 4 sao.

Tuy nhiên, giá trị của OCOP không chỉ nằm ở số lượng sản phẩm được công nhận, mà ở quá trình chuẩn hóa chất lượng, hoàn thiện bao bì, xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc và tổ chức lại sản xuất.

Phú Thọ chú trọng nâng chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường thông qua chương trình OCOP.    Ảnh: Sơn Đông

Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Phú Thọ cho rằng, để OCOP thực sự trở thành động lực phát triển kinh tế nông thôn, cần chuyển từ tư duy làm sản phẩm sang phát triển sản phẩm theo nhu cầu thị trường. Cùng với nâng chất lượng và xây dựng thương hiệu, tỉnh sẽ chú trọng mở rộng kênh phân phối, ứng dụng thương mại điện tử và tăng cường liên kết với doanh nghiệp để sản phẩm địa phương có khả năng cạnh tranh, tạo giá trị cao hơn cho người sản xuất.

Đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, cách làm này càng có ý nghĩa. Từ chè, dược liệu, nông sản đặc sản đến thực phẩm chế biến, sản phẩm thủ công…, mỗi sản phẩm đều mang trong mình một phần lợi thế tự nhiên và văn hóa của địa phương.

Khi được chuẩn hóa và xây dựng thương hiệu, những sản vật ấy có thể đi xa hơn khỏi phạm vi làng, xã. Khi được kết nối với doanh nghiệp, hợp tác xã và hệ thống phân phối, người dân có thêm cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Chuyển đổi số tiếp tục mở rộng cánh cửa đó. Thương mại điện tử, bán hàng trực tuyến, mã QR và truy xuất nguồn gốc giúp các chủ thể tiếp cận người tiêu dùng rộng hơn, giảm sự phụ thuộc vào phương thức tiêu thụ truyền thống.

9 tháng năm 2026, GRDP của Phú Thọ tăng 10,01% so với cùng kỳ; trong đó công nghiệp và xây dựng tăng 13,48%, dịch vụ tăng 8,66%, nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng 3,61%.

Trong bức tranh tăng trưởng chung, kinh tế vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi cần được nhìn như một bộ phận của nền kinh tế, thay vì chỉ là khu vực cần hỗ trợ.

Điều quan trọng là hình thành được sự kết nối giữa lợi thế địa phương - sản xuất hàng hóa - OCOP - chuyển đổi số - thị trường. Khi chuỗi liên kết này được hình thành, người dân không chỉ bán được sản phẩm mà còn có cơ hội nâng giá trị ngay trên chính nguồn lực của quê hương.

Từ giảm nghèo đến phát triển kinh tế, Phú Thọ đang hướng tới một thay đổi căn bản: không chỉ giúp người dân thoát nghèo, mà tạo điều kiện để họ có năng lực tự tạo thu nhập, chủ động cải thiện đời sống và từng bước làm giàu từ lợi thế địa phương.

Kinh tế vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi cần được nhìn như một bộ phận của nền kinh tế, thay vì chỉ là khu vực cần hỗ trợ. Ảnh: Sơn Đông

Suy cho cùng, một chương trình giảm nghèo chỉ thật sự bền vững khi người dân không còn chỉ là đối tượng thụ hưởng, mà trở thành chủ thể của quá trình phát triển. Khi đất đai, sản vật, tri thức bản địa và sức lao động được kết nối với khoa học công nghệ, tổ chức sản xuất và thị trường, những giá trị ở mỗi bản làng sẽ có thêm cơ hội trở thành nguồn lực cho một Phú Thọ phát triển bền vững.