Phú Thượng: Giữ hồn làng giữa nhịp sống hiện đại

Làng nghề trong lòng phố

Phú Thượng xưa được hình thành từ ba làng cổ: Thượng Thụy, Phú Gia và Phú Xá. Trải qua thời gian, dù nhiều đổi thay, dấu tích của làng quê Bắc Bộ vẫn hiện diện rõ nét qua mái đình, cây đa, bến nước và đặc biệt là những nghề truyền thống được người dân gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Đình Phú Gia - công trình kiến trúc cổ kính, lưu giữ nhiều giá trị văn hóa, lịch sử đặc trưng của vùng đất Phú Thượng. Ảnh: PV

Nhắc đến Phú Thượng, không thể không nói đến nghề nấu xôi, một thương hiệu đã ăn sâu trong đời sống văn hóa ẩm thực Hà Nội. Từ những hạt nếp cái hoa vàng được chọn lọc kỹ lưỡng, qua bàn tay khéo léo của người dân, từng mẻ xôi dẻo thơm, đậm đà ra đời, trở thành nét đặc trưng riêng không nơi nào có được.

Nghề nấu xôi ở đây không đơn thuần là kế sinh nhai mà còn là sự kết tinh của kinh nghiệm và tâm huyết. Từ khâu chọn gạo, ngâm, đãi đến đồ xôi đều đòi hỏi sự tỉ mỉ và chính xác. Mỗi gia đình có bí quyết riêng, nhưng tất cả đều hướng tới một điểm chung: giữ trọn hương vị truyền thống.

Xôi Phú Thượng từ món lễ nghi truyền thống đã trở thành ẩm thực quen thuộc trong đời sống hàng ngày. Ảnh: PV

Những năm gần đây, dù chịu tác động của đô thị hóa, nghề xôi vẫn được duy trì và phát triển. Không chỉ xuất hiện trên các gánh hàng rong, xôi Phú Thượng còn có mặt trong các cửa hàng, dịch vụ ăn uống, trở thành sản phẩm phục vụ du lịch trải nghiệm. Năm 2024, nghề làm xôi Phú Thượng được ghi danh vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia, một dấu mốc quan trọng, khẳng định giá trị lâu đời của làng nghề.

Không chỉ có làng nghề, Phú Thượng còn sở hữu hệ thống di tích phong phú, phản ánh bề dày lịch sử - văn hóa của vùng đất ven sông Hồng. Từ đình Phú Gia, đình Thượng Thụy đến chùa Bà Già, mỗi công trình đều mang dấu ấn kiến trúc và tâm linh đặc trưng của làng cổ Bắc Bộ.

Đặc biệt, cụm di tích chùa Bà Già - đình Phú Gia là điểm nhấn nổi bật. Nằm trong không gian xanh mát, gần sông Hồng, khu di tích vẫn giữ được vẻ trầm mặc qua hàng trăm năm. Những mái ngói rêu phong, cổng tam quan cổ kính, cùng hệ thống di vật quý giá tạo nên một không gian văn hóa đậm chất truyền thống.

Các di tích tại Phú Thượng được gìn giữ, chăm sóc thường xuyên, tạo không gian văn hóa sạch đẹp, trang nghiêm. Ảnh: PV

Không chỉ vậy, Phú Thượng còn gắn liền với nhiều địa danh cách mạng như nhà bà Hai Vẽ, nơi đồng chí Trường Chinh từng khởi thảo “Đề cương văn hóa Việt Nam”, hay ngôi nhà nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh dừng chân trong những ngày trở về Hà Nội năm 1945. Những di tích này không chỉ có giá trị lịch sử mà còn góp phần làm phong phú thêm bản sắc văn hóa của địa phương.

Hướng đi mới cho “làng trong phố”

Trong bối cảnh đô thị hóa diễn ra nhanh chóng, Phú Thượng đang đứng trước bài toán cân bằng giữa phát triển và bảo tồn. Diện tích đất nông nghiệp thu hẹp, nhịp sống hiện đại len lỏi vào từng ngõ nhỏ nhưng người dân nơi đây vẫn nỗ lực giữ gìn những giá trị cốt lõi của làng.

Học sinh phường Phú Thượng tham quan, tìm hiểu lịch sử, văn hóa và nghề làm xôi truyền thống của địa phương. Ảnh: PV

Những năm gần đây, địa phương đã từng bước kết hợp bảo tồn di sản với phát triển du lịch. Các mô hình trải nghiệm làng nghề, tham quan di tích, tìm hiểu văn hóa truyền thống được triển khai, thu hút sự quan tâm của du khách. Du khách không chỉ được thưởng thức xôi Phú Thượng mà còn có thể trực tiếp tham gia vào các công đoạn chế biến, cảm nhận rõ nét hơn giá trị của nghề.

Định hướng trong giai đoạn tới, du lịch gắn với làng nghề và di sản sẽ trở thành một trong những trụ cột phát triển của địa phương. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu này, cần sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền, người dân và các đơn vị liên quan nhằm vừa khai thác hiệu quả tiềm năng, vừa bảo tồn được bản sắc vốn có.

Du khách trải nghiệm xôi Phú Thượng. Ảnh: PV

Giữa một Hà Nội đang không ngừng mở rộng, Phú Thượng vẫn giữ được cho mình một “khoảng lặng” riêng. Đó là nơi những giá trị truyền thống không bị lãng quên mà vẫn hiện hữu trong đời sống hàng ngày, từ nếp nhà, nếp sống đến những nghề xưa.

“Làng trong phố” - cách gọi giản dị nhưng đủ để nói lên bản sắc của Phú Thượng. Ở đó, người ta không chỉ thấy sự phát triển mà còn cảm nhận được chiều sâu văn hóa, sự gắn kết cộng đồng và tinh thần gìn giữ cội nguồn.

Và chính từ những điều bình dị ấy, Phú Thượng đang từng bước khẳng định mình không chỉ là một phường của đô thị hiện đại mà còn là nơi lưu giữ hồn cốt của một vùng đất giàu truyền thống giữa lòng Thủ đô.