Phúc Sơn khơi nguồn lực di sản

Mở rộng không gian kết nối cộng đồng

Hàng nghìn người dân địa phương, khách thập phương về dự hội làng truyền thống, mừng khánh thành đình làng thôn Phú Hữu (xã Phúc Sơn). Ảnh: Kim Nhuệ

Hòa trong không khí Giỗ tổ Hùng Vương, nhiều thôn ở xã Phúc Sơn như Phú Hữu, Mỹ Tiên, Vĩnh Xương Trung... rộn ràng nhạc hội, sắc thắm cờ Tổ quốc, cờ hội. Những tuyến đường về làng nhộn nhịp người và xe, đông vui mà vẫn thong dong, nền nếp.

Nhiều người con Phúc Sơn sinh sống ở miền Trung, Tây Nguyên, miền Nam chia sẻ, biết năm nay làng mở hội nên Tết Nguyên đán không về, dành thời gian trở lại đúng dịp này. Với họ, đây không chỉ là một cuộc vui đầu xuân, mà còn là dịp gặp lại họ hàng, thắp nén hương nơi đình, chùa quê nhà và nối lại cảm giác thuộc về sau những ngày xa xứ.

Hội làng Phú Hữu (xã Phúc Sơn) khai mạc đúng ngày Giỗ tổ Hùng Vương. Ảnh: Kim Nhuệ

Anh Bùi Xuân Năm, người con thôn Mỹ Tiên hiện sinh sống tại tỉnh Đồng Nai, năm nay cũng trở về dự hội làng cùng nhiều người bạn. Anh Nguyễn Văn Toàn, bạn anh Năm, chia sẻ: “Về đây, chúng tôi không chỉ thấy nét văn hóa lễ hội độc đáo, đặc trưng của miền Bắc, mà còn nhận ra vùng đất này có nhiều cơ hội kết nối, hợp tác”.

Đặc biệt tại thôn Phú Hữu, niềm vui năm nay như được nhân đôi. Chính hội làng diễn ra đúng thời điểm đình Phú Hữu - di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia - vừa hoàn thành tu bổ, tôn tạo.

Người dân thôn Phú Hữu (xã Phúc Sơn) thực hành nghi thức hội làng truyền thống. Ảnh: Kim Nhuệ

Ngoài nguồn lực đầu tư của Nhà nước, nhân dân địa phương còn tự nguyện đóng góp, công đức gần 1 tỷ đồng để mua sắm đồ thờ tự, trang trí không gian, hoàn thiện thêm nơi sinh hoạt tín ngưỡng. Sự chung tay ấy cho thấy, với người dân Phú Hữu, đình làng là tài sản tinh thần chung, nơi mỗi người đều thấy mình có trách nhiệm gìn giữ.

Với PGS.TS Kim Văn Vạn, một người con sinh ra và lớn lên ở Phú Hữu, mái đình là phần ký ức thân thuộc của nhiều thế hệ. Nơi đây từng là lớp học, sân phơi, chỗ tránh nắng, nơi trẻ nhỏ vui đùa và cũng là điểm hẹn xem chiếu bóng của cả làng trong những đêm hè. Bởi vậy, ngày đình làng khang trang trở lại không chỉ là niềm vui khánh thành công trình, mà còn là dịp đánh thức ký ức làng.

Để di sản thành nguồn lực phát triển

Lãnh đạo Đảng ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Phúc Sơn và thôn Phú Hữu cắt băng khánh thành đình làng. Ảnh: Kim Nhuệ

Theo Trưởng thôn Phú Hữu Kim Văn Thành, đình làng Phú Hữu từ lâu là trung tâm sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng của cộng đồng, nơi thờ phụng các bậc tiền nhân có công với dân, với nước. Không chỉ là nơi gửi gắm đời sống tâm linh, mái đình còn kết tinh tinh thần đoàn kết, đạo lý uống nước nhớ nguồn và là điểm tựa để các thế hệ người dân cùng hướng về quê hương.

Trải qua thời gian, nhiều hạng mục của đình xuống cấp, hư hỏng, việc tu bổ, tôn tạo vì thế không chỉ đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng, mà còn là mong mỏi chung của nhân dân địa phương. Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư - hạ tầng xã Phúc Sơn Bùi Văn Thịnh cho biết, dự án có tổng mức đầu tư 30 tỷ đồng, từ nguồn ngân sách thành phố Hà Nội hỗ trợ, ngân sách xã Phúc Sơn và các nguồn vốn hợp pháp khác.

Công trình khởi công tháng 11-2024, hoàn thành tháng 3-2026, gồm nhiều hạng mục như đại đình, nhà tả hữu vu, nhà mẫu, nhà thủ từ, nghi môn, tường rào, sân vườn và hệ thống hạ tầng kỹ thuật. Quá trình thực hiện tuân thủ trình tự đầu tư công, Luật Di sản văn hóa; các hạng mục thi công được kiểm tra, nghiệm thu, bảo đảm yêu cầu kỹ thuật, mỹ thuật và hoàn thành 100% khối lượng.

Lãnh đạo Đảng ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Phúc Sơn chúc mừng hội làng thôn Phú Hữu. Ảnh: Kim Nhuệ

Điểm đáng chú ý là việc tu bổ không nhằm “làm mới” di tích một cách đơn thuần, mà đặt trọng tâm vào gìn giữ giá trị gốc. Các cấu kiện gỗ được hạ giải, phân loại, đánh giá; những cấu kiện còn tốt, nhất là các chi tiết đục chạm hoa văn, được tu bổ, bảo tồn. Nhờ đó, công trình sau tu bổ vừa khang trang, bền vững, vừa giữ được hồn cốt kiến trúc truyền thống.

Phó Chủ tịch UBND xã Phúc Sơn Lê Trường Huy cho hay, sau khi vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, xã đã rà soát, thúc đẩy đầu tư nhiều công trình văn hóa ở các vùng Thượng Lâm, Tuy Lai, Mỹ Xuyên... Đây không chỉ là việc bảo tồn từng di tích riêng lẻ, mà là quá trình tạo dựng thêm không gian sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng, giáo dục truyền thống và gắn kết người dân.

Tiết mục văn nghệ của nhân dân thôn Phú Hữu (xã Phúc Sơn) mừng lễ hội truyền thống, khánh thành đình làng. Ảnh: Kim Nhuệ

“Nghị quyết 80-NQ/TƯ ra đời đã tạo động lực quan trọng để địa phương tiếp tục huy động các nguồn lực đầu tư giữ gìn, tôn tạo di sản gắn với phát triển du lịch. Nhà nước đầu tư có ý nghĩa kiến tạo, tạo vốn mồi; còn sự đóng góp, đồng hành của nhân dân mới tạo nên sức bền để di tích được chăm lo, lễ hội được duy trì nền nếp và bản sắc văn hóa được trao truyền lâu dài”, đồng chí Lê Trường Huy nhấn mạnh.

Từ mái đình Phú Hữu, câu chuyện di sản ở Phúc Sơn không dừng ở việc khôi phục một công trình xuống cấp. Khi Nhà nước đầu tư đúng hướng, cộng đồng cùng đóng góp, quản lý và thực hành văn hóa, di sản tiếp tục sống trong đời sống hôm nay, trở thành điểm tựa để địa phương giữ bản sắc và phát triển bền vững.