Phường Đông Ngạc nâng cao kỹ năng trợ giúp pháp lý và hòa giải ở cơ sở

Phát biểu tại hội nghị, Trưởng phòng Nội vụ - Tư pháp phường Đông Ngạc Bùi Thị Thủy nhấn mạnh: Trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, công tác tư pháp ở cơ sở ngày càng giữ vị trí quan trọng, trực tiếp góp phần đưa pháp luật đến với nhân dân, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân, xây dựng chính quyền gần dân, sát dân và phục vụ nhân dân.

Trưởng phòng Nội vụ - Tư pháp phường Đông Ngạc Bùi Thị Thủy phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Hồng Nhung

Trong đó, hòa giải ở cơ sở là một hoạt động thể hiện rõ vai trò này. Mỗi vụ việc được hòa giải thành công không chỉ chấm dứt một mâu thuẫn, tranh chấp mà còn góp phần gìn giữ tình làng, nghĩa xóm, tăng cường sự gắn kết trong cộng đồng và củng cố niềm tin của nhân dân đối với chính quyền. “Giá trị của công tác tư pháp không chỉ nằm ở việc giải quyết vụ việc đúng quy định mà quan trọng hơn là giúp người dân hiểu đúng, ứng xử đúng và tự giác chấp hành pháp luật”, bà Thuỷ khẳng định.

Tại hội nghị, Trưởng Chi nhánh Trợ giúp pháp lý số 4, Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước thành phố Hà Nội Nguyễn Thị Thanh Xuân đã truyền đạt những nội dung cơ bản của Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013, những điểm mới của Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2026; các quy định về trợ giúp pháp lý.

Theo đó, trợ giúp pháp lý là việc cung cấp dịch vụ pháp lý miễn phí cho người thuộc diện được trợ giúp pháp lý theo quy định của pháp luật. Hoạt động này góp phần bảo đảm quyền con người, quyền công dân trong tiếp cận công lý, bảo đảm bình đẳng trước pháp luật, nhất là đối với những người có hoàn cảnh khó khăn, yếu thế trong xã hội.

Đối với công tác hòa giải ở cơ sở, báo cáo viên nhấn mạnh ý nghĩa của việc chủ động phát hiện, giải quyết các mâu thuẫn ngay từ cộng đồng dân cư. Theo quy định, hòa giải ở cơ sở là việc hòa giải viên hướng dẫn, giúp đỡ các bên đạt được thỏa thuận, tự nguyện giải quyết với nhau những mâu thuẫn, tranh chấp, vi phạm pháp luật theo quy định.

Trưởng Chi nhánh Trợ giúp pháp lý số 4, Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước thành phố Hà Nội Nguyễn Thị Thanh Xuân chia sẻ tại hội nghị. Ảnh: Hồng Nhung

Một trong những nội dung được quan tâm là những điểm mới của Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2026, dự kiến có hiệu lực từ ngày 1-3-2027. Luật mới mở rộng hình thức hòa giải, cho phép thực hiện trực tiếp, trực tuyến hoặc kết hợp trực tiếp và trực tuyến; đồng thời bổ sung các quy định về điều kiện, tiêu chuẩn hòa giải viên, phương thức bầu và chỉ định hòa giải viên nhằm bảo đảm hoạt động của tổ hòa giải được liên tục, hiệu quả.

Đáng chú ý, quy định mới hướng tới tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động hòa giải, từ tổ chức phiên hòa giải đến biểu quyết bầu hòa giải viên. Kết quả hòa giải thành có thể được lập bằng văn bản giấy hoặc thông điệp dữ liệu điện tử. Nhà nước cũng bảo đảm kinh phí cho công tác hòa giải ở cơ sở từ nguồn ngân sách nhà nước.

Báo cáo viên đồng thời lưu ý, không phải mọi mâu thuẫn, tranh chấp đều thuộc phạm vi hòa giải ở cơ sở. Những vụ việc có dấu hiệu tội phạm, phải truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc xử lý vi phạm hành chính, cũng như các tranh chấp thuộc trường hợp pháp luật không cho phép hòa giải, cần được chuyển đến cơ quan có thẩm quyền giải quyết. Việc xác định đúng phạm vi hòa giải có ý nghĩa quan trọng, tránh tình trạng hòa giải không đúng thẩm quyền hoặc làm ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của các bên.

Các hoà giải viên tham dự hội nghị. Ảnh: Hồng Nhung

Thông qua những tình huống thực tế, các thành viên tổ hòa giải được hướng dẫn cách tiếp cận, nắm bắt tâm lý và lựa chọn phương pháp xử lý phù hợp với từng vụ việc. Những mâu thuẫn liên quan đến lối đi chung, ranh giới đất đai, xung đột giữa trẻ vị thành niên, bạo lực gia đình hay hành vi bạo lực với trẻ em… tại cơ sở đều đòi hỏi hòa giải viên phải xác định rõ nguyên nhân, mức độ, tính chất vụ việc để có cách giải quyết phù hợp. Đặc biệt, với những vụ việc có dấu hiệu vi phạm pháp luật nghiêm trọng, cần kịp thời thông tin, chuyển cơ quan chức năng xử lý, không lấy hòa giải làm phương thức thay thế việc giải quyết theo quy định pháp luật.

Hội nghị cũng dành thời gian trao đổi về kỹ năng lắng nghe, phân tích nguyên nhân mâu thuẫn, tạo sự tin tưởng giữa các bên, lựa chọn thời điểm và cách thức gặp gỡ phù hợp. Qua đó, giúp hòa giải viên nâng cao khả năng thuyết phục, vận động, giữ thái độ khách quan, tôn trọng sự tự nguyện của các bên, không áp đặt kết quả hòa giải.

Thông qua hội nghị, các thành viên tổ hòa giải thuộc 23 tổ dân phố phường Đông Ngạc được cập nhật kiến thức pháp luật, trao đổi kinh nghiệm và nâng cao kỹ năng xử lý tình huống phát sinh tại khu dân cư. Đây cũng là dịp để tăng cường sự phối hợp giữa chính quyền địa phương và cơ quan trợ giúp pháp lý, góp phần đưa pháp luật đến gần hơn với người dân, giải quyết mâu thuẫn từ cơ sở, giữ gìn đoàn kết và bảo đảm an ninh, trật tự trên địa bàn.